Wyrok z dnia 6 września 2002 r., I SA/Gd 1912/99

wyrok z dnia 6 września 2002 r., I SA/Gd 1912/99

Tekst

TEZY

1 Skarżąca Spółka faktycznie w spornym okresie prowadziła działalność gospodarczą polegającą na obrocie papierami wartościowymi.

2 Fakt niezgłoszenia danego rodzaju działalności do właściwego organu ewidencyjnego bądź niedopełnienie wymogu rejestracji podatnika w odpowiednich rejestrach nie oznacza więc, że dochód z działalności podatnika jest zwolniony od podatku.

3 Istotna jest bowiem faktyczna działalność, z której jest uzyskiwany dochód.

Sentencja

4 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Polskiego Towarzystwa Samochodowego SA w B. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 18 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1996 r. - oddala skargę.

Uzasadnienie

5 W wyniku kontroli źródłowej przeprowadzonej w Spółce Akcyjnej Polskie Towarzystwo Samochodowe w B. w okresie od 28 grudnia 1998 r. do 10 maja 1999 r., w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem za okres od 1 stycznia 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. stwierdzono nieprawidłowości w ustaleniu zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Zdaniem Inspektora Kontroli Skarbowej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nieprawidłowości polegały na: zaniżeniu przychodów uzyskanych ze sprzedaży akcji Banku Staropolskiego SA. w P. w kwocie 3.886.740 zł, zaniżeniu kosztów uzyskania przychodów w kwocie 2.027.600 zł stanowiącą wartość w cenie nabycia sprzedanych akcji Banku Staropolskiego S.A. w P., zawyżeniu kosztów uzyskania przychodów z tytułu wydatków poniesionych na opłaty notarialne i skarbowe związane z podwyższeniem kapitału akcyjnego w łącznej kwocie 15.064 zł.

6 Powyższe stanowiło podstawę do wydania decyzji z dnia 12 maja 1999 r., w której Inspektor Kontroli Skarbowej określił dla Spółki wysokość zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 1 stycznia 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. w kwocie 741.742 zł oraz wysokość odsetek od tej zaległości naliczonych na dzień wydania decyzji w kwocie 748.923,70 zł.

7 Nie zgadzając się z decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej pismem z dnia 25 maja 1999 r., skarżąca Spółka wniosła odwołanie do Izby Skarbowej w B.

8 W odwołaniu Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej bez podstawy prawnej, w odniesieniu do nieuznanej przez Inspektora Kontroli Skarbowej korekty sprzedaży akcji Banku Staropolskiego S.A. w P., dokonanej na podstawie ugody z dnia 3 kwietnia 1997 r.

9 W ocenie Spółki Inspektor Kontroli Skarbowej w wyniku wybiórczego stosowania obowiązujących przepisów prawa oraz subiektywnej oceny materiału dowodowego, naruszył podstawowe zasady ogólne, obowiązujące w postępowaniu podatkowym, jakie zostały zawarte w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

10 Organ odwoławczy decyzją z dnia 18 sierpnia 1999 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

11 Izba Skarbowa w B. uznała, iż przedstawione w odwołaniu stanowisko Spółki nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym. Powołując się na ustalenia dokonane w sprawie wskazała, że w związku z umową sprzedaży akcji Banku Staropolskiego w listopadzie 1996 r. na podstawie art. 12. ust. 3 ustawy o podatku dochodowym spółka uzyskała przychód, który podlegał opodatkowaniu.

12 Nie zgadzając się z decyzją Izby Skarbowej w B., Spółka skorzystała z przysługującego prawa zaskarżenia jej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w G., wnosząc skargę pismem z dnia 22 września 1999 r.

13 Skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 247 par. 1 pkt 2-3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, wstrzymanie jej wykonania oraz obciążenie kosztami postępowania według norm przepisanych Izbę Skarbową w B.

14 W opinii Spółki Izba Skarbowa błędnie zastosowała przepis art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm./ myląc stan abstrakcyjny określony w tym artykule ze stanem faktycznym sprawy podatkowej Polskiego Towarzystwa Samochodowego S.A. Przede wszystkim Spółka podnosi, iż sprzedaż akcji nie jest przedmiotem działalności Polskiego Towarzystwa Samochodowego S.A. a w związku z tym decyzja Izby Skarbowej jest sprzeczna z jednoznacznym, wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Tym samym, zdaniem Spółki, Izba Skarbowa naruszyła mające istotny wpływ na wynik postępowania art. art. 120, art. 122, art. 187 ustawy Ordynacja podatkowa oraz w ogóle pominęła najistotniejszy problem, a mianowicie - nie zbadała, jak jest określony zakres działalności gospodarczej Polskiego Towarzystwa Samochodowego S.A. i czy z przedmiotem działalności gospodarczej Polskiego Towarzystwa Samochodowego S.A. można wiązać kategorię przychodu należnego.

15 W dalszej części skargi Spółka zarzuca również, iż decyzja Izby Skarbowej nie tylko rażąco narusza prawo materialne /art. 12 ust. 3/ co wyczerpuje treść art. 247 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, ale również decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej, co z kolei wyczerpuje art. 247 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

16 Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

18 Skarga nie jest zasadna.

19 Z akt sprawy wynika, iż Fundusz Poręczeń Inwestycyjno-Eksportowych Korporacja Spółdzielcza z siedzibą w W., który działał w imieniu i na rzecz Polskiego Towarzystwa Samochodowego S.A. w B., zawarł z Polskim Funduszem Gwarancyjnym S.A. z siedzibą w W. umowę z dnia 25 listopada 1996 r. dotyczącą zbycia 17.667 akcji imiennych Banku Staropolskiego S.A. z siedzibą w P. Wartość powyższych akcji w cenie nabycia wynosiła 2.027.000 zł, natomiast zgodnie z par. 2 umowy cenę sprzedaży akcji strony uzgodniły na kwotę 3.886.740 zł. Stosownie do par. 7 powyższej umowy w terminie 7 dni strony były zobligowane do powiadomienia Banku Staropolskiego SA. z siedzibą w P. o dokonanych zmianach własnościowych tych akcji. W imieniu Spółki powyższej czynności dopełnił Fundusz Poręczeń Inwestycyjno-Eksportowych Korporacja Spółdzielcza z siedzibą w W. pismem z dnia 2 grudnia 1996 r., zwracając się jednocześnie o dokonanie stosownych zmian w księdze akcyjnej.

20 Ponadto stosownie do par. 3 umowy nabywca akcji tj. Polski Fundusz Gwarancyjny S.A. w W. był zobowiązany do zapłaty za nie w terminie do dnia 28 lutego 1997 r., a jako zabezpieczenie Spółka złożyła weksel "in blanco".

21 Przychód z powyższej operacji finansowej tj. zbycia akcji, związane z nim koszty oraz

22 zmniejszenie finansowego majątku trwałego Spółka zarachowała w księgach rachunkowych - pod datą 31 grudnia 1996 r.

23 Następnie pod tą samą datą, tj. 31 grudnia 1996 r. zapisem czerwonym Spółka dokonała korekty w księgach rachunkowych przychodów ze sprzedaży akcji, związanych z tym kosztów oraz powiększenie finansowego majątku trwałego.

24 Powyższe korekty wynikały z uchwały zarządu Polskiego Towarzystwa Samochodowego S.A. w sprawie ugody rozwiązującej umowę zbycia akcji oraz samej ugody zawartej w dniu 3 kwietnia 1997 r., na mocy której strony, na zasadzie porozumienia, rozwiązały ww. umowę zbycia akcji.

25 W sprawie ustalono też, że z pisma Spółki z dnia 5 kwietnia 1997 r. kierowanego do Zarządu Banku Staropolskiego S.A. z siedzibą w P. wynika, iż Spółka nabyła własność 17.667 akcji imiennych, zwracając się jednocześnie o dokonanie stosownych zmian w księdze akcjonariuszy.

26 W związku z powyższym zgodzić się należy z oceną Izby Skarbowej, iż w okresie od 25 listopada 1996 r. tj. daty podpisania umowy do dnia 3 kwietnia 1997 r. - daty zawarcia ugody można jednoznacznie stwierdzić, iż Spółka nie była właścicielem akcji, bowiem stanowiąc tym przede wszystkim odpowiednie zapisy w księdze akcjonariuszy oraz korespondencja prowadzona z Bankiem Staropolskim S.A. z siedzibą w P. W przedmiotowej sprawie można zatem mówić o sprzedaży akcji w 1996 r. oraz ponownym ich zakupie w 1997 r. Ze względu natomiast na nieuregulowanie zobowiązania za zakupione akcje przez cały ten okres Spółka była jedynie wierzycielem Polskiego Funduszu Gwarancyjnego S.A. w W.

27 Umowa sprzedaży jest umową konsensualną. Skutkiem jej zawarcia jest zobowiązanie się sprzedawcy do przeniesienia własności rzeczy lub praw na kupującego oraz zobowiązanie się kupującego do zapłacenia sprzedawcy umówionej ceny - art. 535 Kc. Tak więc ważność umowy zależy wyłącznie od oświadczenia woli stron, a wydanie rzeczy czy też zapłata ceny są zdarzeniami będącymi wyłącznie przejawami jej wykonania.

28 Jak wynika z materiału dowodowego umowa ta została wykonana.

29 Natomiast umowa zawarta dnia 3 kwietnia 1997 r. zwana ugodą, na mocy której strony

30 rozwiązały umowę zbycia akcji z dnia 26 listopada 1996 r. jest odrębną czynnością prawną.

31 Z uwagi na to, że czynność ta miała miejsce w 1997 r., to skutki z niej wynikające winny być odniesione w księgach rachunkowych 1997 r., a nie jak to uczyniono w księgach 1996 r.

32 W związku z powyższym prawidłowe jest ustalenie Izby Skarbowej, że Spółka dokonując korekty sprzedaży w księgach rachunkowych 1996 r. zaniżyła przychody o kwotę 3.886.740 zł. Zgodnie bowiem z art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych za przychody związane z działalnością gospodarczą osiągnięte w roku podatkowym uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane.

33 Za chybiony należy przy tym uznać zarzut Spółki dotyczący błędnej interpretacji przez Izbę Skarbową art. 12 ust. 3 ustawy oraz bezprawnego zastosowania tego artykułu w stosunku do transakcji sprzedaży akcji Banku Staropolskiego S.A. z siedzibą w P. przez skarżącą.

34 W art. 12 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 54 poz. 654 ze zm./ ustawodawca nie wymaga, aby przychodem były tylko wymienione w art. 12 pożytki, które są wprost wynikiem realizacji celu działalności gospodarczej osoby prawnej.

35 Taki pogląd został wyrażony w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000 r. w sprawie I SA/Łd 775/99. Idea ta została zaaprobowana także w literaturze /J. Antosik, A. Puncewicz "Konsekwencje podatkowe podziału spółek" - Przegląd Podatkowy 2001 nr 3 str. 7 i 63/.

36 Ponadto przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, nie stosuje się do przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a więc na podstawie której nie będzie można dochodzić roszczeń z tego tytułu. Czynności związane z obrotem akcjami Banku Staropolskiego S.A. z pewnością nie są czynnościami opisanymi wyżej.

37 Przychody uzyskiwane bez posiadania stosownych dokumentów poświadczających lub zezwalających na prowadzenie danego rodzaju działalności /np. odpowiedni zapis w umowie Spółki/ są natomiast brane pod uwagę przy ustalaniu dochodu do opodatkowania. Istotna jest bowiem faktyczna działalność, z której jest uzyskiwany dochód.

38 Z akt niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca Spółka faktycznie w spornym okresie prowadziła działalność gospodarczą polegającą na obrocie papierami wartościowymi.

39 Fakt niezgłoszenia danego rodzaju działalności do właściwego organu ewidencyjnego bądź niedopełnienie wymogu rejestracji podatnika w odpowiednich rejestrach nie oznacza więc, że dochód z działalności podatnika jest zwolniony od podatku.

40 W świetle powyższego nie można zgodzić się z zawartym w skardze poglądem, iż zaskarżona decyzja narusza prawo materialne i procesowe. W ocenie Sądu chybiony jest zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i wydania decyzji bez podstawy prawnej.

41 Z akt sprawy wynika bowiem, że nastąpiło naruszenie przez Spółkę wymienionych w decyzji przepisów prawa materialnego, a powyższe znalazło uzasadnienie w jej treści. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało także przepisów o postępowaniu w tym art. 120, art. 122, art. 187 Ordynacja podatkowa.

42 Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o NSA.