Uzasadnienie orzeczenia z dnia 24 lutego 2026 r., I C 108/23

uzasadnienie orzeczenia z dnia 24 lutego 2026 r., I C 108/23

Uzasadnienie

1 sygn. akt IC 108/23

UZASADNIENIE

2 [xAnon] wniósł pozew przeciwko [xAnon] S.A. w [xAnon], [xAnon] i [xAnon] o zapłatę solidarnie kwoty 27.000 zł, tytułem odszkodowania, i kwoty 10.000 zł, tytułem zadośćuczynienia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu podał, że w okresie od 12 do 22 maja 2021r. i w maju 2022r. posesja powoda, położona w [xAnon] przy ul. [xAnon], działka nr [xAnon], została dwukrotnie zalana znaczną ilością wód opadowych, co spowodowało szkodę w postaci częściowego zniszczenia ogrodzenia, nasadzeń roślin ozdobnych wokół budynku mieszkalnego, zniszczenia elementów architektury ogrodowej, kostki brukowej, upraw w ogrodzie i wymycia w nim nawierzchni urodzajnej, szacowane na kwotę 37.000 zł. Powód wskazał, że jego nieruchomość jest zalewana przez wody opadowe, spływające z gruntów, stanowiących własność [xAnon] (dz. nr [xAnon]), [xAnon] S.A. (dz. nr [xAnon]) i [xAnon] (dz. nr [xAnon]), w wyniku występowania większych opadów. Przyczyną zalania, według powoda, była niedrożność rowów i przepustów, odprowadzających wody, należących do [xAnon] S.A., oraz wieloletnie zaniechania ze strony [xAnon] Skarbu Państwa w [xAnon], polegające na braku realizacji zaleceń, zawartych w Opinii pomocniczej wersja B, wykonanej na zlecenie [xAnon]. Powód podał, że pomimo upływu wielu lat od sporządzenia tej opinii, w trakcie których posesja powoda była wielokrotnie zalewana, nie wykonano zalecanych w ekspertyzie prac, mających na celu regulację spływu wód opadowych z gruntów, stanowiących własność pozwanych. Powód od wielu lat próbował bezskutecznie rozwiązać zaistniałą sytuację i skłonić przedstawicieli pozwanych do wykonania zaleconych w Opinii prac, tak, by kolejne wzrosty wód opadowych czy roztopowych nie były kierowane na teren jego posesji i nie powodowały szkód. Poza odszkodowaniem, powód dochodził zapłaty zadośćuczynienia za niedogodności wywołane szkodami, które spowodowały u powoda dyskomfort psychiczny, lęki i niepokój, czy wystąpienie gwałtowniejszych opadów nie dokona kolejnych zniszczeń na jego posesji.

3 Pozwana [xAnon] S.A. (dalej: [xAnon] S.A.) wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając brak dowodów na fakt, że ponosi odpowiedzialność za zalanie przedmiotowej nieruchomości, do którego dochodzi na skutek ulewnych deszczy, podczas których woda opadowa spływa z pól wraz ze spadkiem terenu przez linię kolejową do nieruchomości powoda, a więc na skutek siły wyższej. Podniosła, że nie ma żadnych możliwości technicznych, by w jakikolwiek sposób pomóc powodowi, aby wody opadowe, które spływają z pól, nie zalewały jego nieruchomości, wskazując, że sama jest pokrzywdzona wskutek ulewnych opadów deszczu, które spowodowały u niej straty wynoszące kilkaset tysięcy złotych. Podniosła nadto, że w czerwcu i sierpniu 2021r. przeprowadziła prace polegające na oczyszczeniu i odtworzeniu rowów i przepustów wzdłuż linii kolejowej nr 309 na wysokości działki nr [xAnon] w [xAnon], co oznacza, że brak czyszczenia rowów nie jest powodem zalewania nieruchomości powoda. Niezależnie od tego pozwana zarzuciła, że powód nie wskazał, jakie szkody powstały podczas zalania w maju 2021r., a jakie na skutek zalania w maju 2022r. Pozwana [xAnon]wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że zalanie posesji powoda spowodowane zostało siłą wyższą – deszczem nawalnym, za co pozwana nie ponosi odpowiedzialności odszkodowawczej. Niezależnie od tego [xAnon] udzieliła powodowi, jako swojemu mieszkańcowi, pomocy w uprzątnięciu i wywiezieniu z posesji naniesionych przez wodę nieczystości, uporządkowaniu terenu oraz odbudowie uszkodzonego rurociągu.

4 Pozwany [xAnon] w [xAnon] (dalej: [xAnon]) wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając brak odpowiedzialności za szkodę. Podniósł, że jego grunty są użytkowane zgodnie z przeznaczeniem przez wieloletniego dzierżawcę, jako grunty orne, na których zabiegi agrotechniczne w okresie wiosennym były dopuszczalne. Na skutek przeprowadzonych prac polowych nie doszło do zmiany kierunku i natężenia odpływu wód, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Powołując się na ustawę z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zarzucił brak decyzji [xAnon] o zmianie sposobu użytkowania działki [xAnon] z gruntów ornych na użytki zielone. Podniósł, że spływ wody wynika z naturalnego użytkowania terenu, zaś zmiany w naturalnych warunkach spływu wód spowodowała budowa linii kolejowej i to właściciel infrastruktury [xAnon] powinien utrzymywać ją w należytym stanie. Wskazał, że za stan rowów bocznych oraz przepustów pod liniami kolejowymi odpowiada zarządca infrastruktury kolejowej. Zarzucił nadto, że akceptacja przez [xAnon] rozwiązania technicznego, zaproponowanego w „Opinii pomocniczej” z 2007r., tj. wykonanie przez [xAnon] rowu odwadniającego (melioracyjnego) o parametrach jak w Opinii – wariant budowy, nie miała pokrycia w obowiązujących przepisach prawa, gdyż, zgodnie z art. 81 ustawy Prawo wodne, ochrona przed powodzią była zadaniem organów administracji rządowej i samorządowej. Zdaniem pozwanego, wykonanie rowu melioracyjnego na terenach rolnych [xAnon], spowodowałoby jeszcze bardziej gwałtowny spływ wód opadowych w kierunku miasta [xAnon]. Stan faktyczny:

5 W trakcie powodzi w 1998 roku spływające wody opadowe z działek nr [xAnon] nie zostały przejęte przez rurociąg, powodując podtopienie budynku, położonego na działce powoda nr [xAnon] (wówczas stanowiącej własność jego rodziców [xAnon] i [xAnon]). Spływające wody zniszczyły ponadto znaczną część rowu, biegnącego przez działkę nr [xAnon], powodując jego dużą erozję i utratę pierwotnie zakładanej dla niego roli. Występujące w następnych latach deszcze nawalne powodowały dalsze rozmywanie istniejących urządzeń wodnych do stanu, który nawet dla opadów o stosunkowo niedużych wielkościach powodował problemy w obrębie odbiornika, jakim jest [xAnon]. Ukształtowanie terenu powodowało, że większość wód opadowych pochodziła z nachylonych zboczy terenów administrowanych przez [xAnon]Skarbu Państwa [xAnon], następnie przez urządzenia melioracyjne i wodne administrowane przez [xAnon] S.A., spływała tzw. tranzytem na tereny położone niżej, powodując podtopienia na posesji powoda. Na wniosek Burmistrza [xAnon] z dnia 2.11.2005r. wszczęto postepowanie w sprawie uporządkowania stosunków wodnych w rejonie odprowadzania wód opadowych z działki nr [xAnon] ([xAnon]) oraz działki nr [xAnon] (linia kolejowa [xAnon] – [xAnon]) w [xAnon]. Ustalono, że budowa linii kolejowej spowodowała zmiany w naturalnym spływie wód opadowych i roztopowych z terenów, położonych powyżej. Decyzją z dnia 21.09.2006r. [xAnon] ustalił [xAnon] S.A. [xAnon] w [xAnon], jako podmiot, na którym spoczywa obowiązek odbudowy urządzenia wodnego oraz obowiązek eksploatacji, konserwacji i remontów urządzeń wodnych, służących odwodnieniu terenów kolejowych z działki nr [xAnon] w [xAnon] z wylotem do [xAnon] poniżej posesji przy ul. [xAnon]. Na zlecenie [xAnon], w 2007 roku przygotowano pomocniczą opinię techniczną, mającą za zadanie dokonanie analizy sprawy, dotyczącej odwodnienia terenu działki nr [xAnon] i działek przyległych nr [xAnon]. Pomocnicza opinia techniczna zawierała obliczenie hydrologiczne zlewni, propozycje i warianty sposobu odprowadzania wód deszczowych z terenu, propozycje rozwiązań do rozważenia w projektach technicznych, orientacyjne koszty wykonania przedsięwzięć zaproponowanych w opinii. Wstępne uwarunkowania rozwiązań i wstępna koncepcja rozwiązania problemu była przedstawiona uczestnikom. Na bazie proponowanych ewentualnych przyszłych rozwiązań i szacunkowych kosztów podejmowano próby osiągnięcia porozumienia w sprawie. W opinii stwierdzono, że istniejący rurociąg o średnicy DN 300 nie jest w stanie pomieścić wód opadowych, spływających ze zlewni w przypadku wystąpienia deszczu nawalnego; stan istniejący rowu umożliwia przeprowadzenie wód opadowych jedynie o małym natężeniu przepływu. Zaznaczono, że odpływ wód deszczowych z terenu administrowanego przez [xAnon]Skarbu Państwa w [xAnon], jest odpływem naturalnym, powodowanym wyłącznie opadami atmosferycznymi oraz, że istniejące w obrębie terenów kolejowych rowy i przepusty są wystarczające do przeniesienia każdych opadów. W opinii przyjęto trzy warianty rozwiązań: wariant przebudowy, wariant budowy i wariant maksymalny. W każdym z tych wariantów zakładano konieczność naprawy wszystkich urządzeń melioracyjnych, położonych na nieruchomości p. [xAnon]. W opinii zaproponowano podział kosztów realizacji dla wariantu przebudowy, uznając, że jest to wariant najmniej kosztowny w realizacji i powinien dać gwarancję osiągnięcia skutku, czyli uniknięcia dalszych strat w przypadku wystąpienia dużych opadów. Wariant przebudowy przewidywał odbudowę zniszczonego odcinka rowu oraz wykonanie na przejściu z rowu otwartego do rurociągu komory. Udział kosztowy [xAnon] i [xAnon] przewidziano na 13000 zł, [xAnon] Skarbu Państwa w [xAnon] - 11000 zł, [xAnon] S.A. - 3000 zł, [xAnon] - 3000 zł. W opinii zaznaczono, że powyższe rozwiązanie powinno zostać uzgodnione przy udziale wszystkich zainteresowanych. W przypadku nieosiągnięcia porozumienia p. [xAnon] mogli wystąpić do [xAnon] o wydanie w trybie art. 77 prawa wodnego decyzji, ustalającej proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonania.

6 [xAnon] Skarbu Państwa w [xAnon] zaakceptowała rozwiązanie techniczne, zaproponowane w opinii pomocniczej – w wariancie budowy, dotyczące wykonania przez nią rowu odwadniającego (melioracyjnego); nie zaakceptowała zaproponowanego podziału kosztów wykonania wszystkich prac; zaproponowała, że rów odwadniający (melioracyjny) wykona we własnym zakresie i własnymi środkami.

7 [xAnon] S.A. zaakceptowała propozycję rozwiązania technicznego i finansowego w kwocie 3000 zł.

8 W celu zminimalizowania udziału finansowego p.[xAnon], w opinii wskazano kolejny wariant - dodatkowy, przewidujący rozdział wód opadowych z gruntów dz. [xAnon] (własność [xAnon]) na dwa kierunki spływu, bez konieczności przebudowy istniejącego rurociągu u państwa [xAnon]. W opinii zalecono zarazem zmianę użytkowania działki nr [xAnon] (własność [xAnon]) z użytkowania ornego na użytkowanie pastwiskowo – łąkowe, co mogłoby istotnie ograniczyć spływ wód deszczowych w kierunku [xAnon] i ograniczyć erozję gleby. W piśmie do Burmistrza [xAnon] z dnia 17.06.2010r. [xAnon] S.A. informowało, że w związku z brakiem realizacji zadania przez [xAnon] SP w [xAnon], nie może przystąpić do robót. Wskazał jednocześnie, że w Opinii pomocniczej brak jest jednoznacznego wskazania co, w ramach 3000 zł, [xAnon] w [xAnon] ma zrobić na swoim terenie, gdyż w opinii przedstawiono różne schematy odwodnienia terenu, z których wynika różny zakres prac. Przedstawił zastrzeżenia do Wariantu dodatkowego opinii, zastrzegając, że takiego rozwiązania technicznego nie akceptuje. W piśmie z dnia 24.07.2012r., skierowanym do [xAnon] Skarbu Państwa w [xAnon], Burmistrz [xAnon] poinformował, że wobec nieprzystąpienia do realizacji części zadania remontowego, [xAnon] Skarbu Państwa będzie odpowiadać za wszelkie szkody, powstałe w wyniku zalania posesji powoda.

9 W wyniku nawalnych opadów deszczu w okresie od 12 do 22 maja 2021 roku oraz w maju 2022 roku, kolejny raz doszło do podtopienia nieruchomości, stanowiącej własność powoda, położonej w [xAnon] przy [xAnon], dz. nr [xAnon], spowodowanego wodami opadowymi, spływającymi z gruntów, położonych powyżej, działek oznaczonych geodezyjnie nr [xAnon] w [xAnon], należących – odpowiednio - do [xAnon], [xAnon] S.A., [xAnon] powoda.

10 Z działki nr [xAnon], należącej do [xAnon], wody, pochodzące z opadów atmosferycznych i roztopowe, z uwagi na naturalną konfigurację terenu i lokalizację istniejącego nasypu linii kolejowej relacji [xAnon] – [xAnon] (dz. [xAnon]), naturalnie spływają w kierunku działki powoda, okresowo doprowadzając, przy większych opadach deszczu, głównie w okresach wiosenno – letnich, do podtopień posesji powoda (działki nr [xAnon]).

11 Decyzją z dnia 12 maja 2021r. Burmistrz [xAnon] ogłosił alarm powodziowy w związku z intensywnymi opadami deszczu i gwałtownym podniesieniem stanów wody na ciekach wodnych na terenie gminy. W dniu 17 maja 2021r. ustalono, że doszło do zniszczenia kolektora deszczowego, odprowadzającego wody opadowe, zlokalizowanego na działce powoda nr [xAnon]; uszkodzony został rów otwarty i sam kolektor.

12 [xAnon] udzieliła pomocy państwu [xAnon] przy porządkowaniu terenu po zalaniu w 2021r. W wyniku zalania na posesji powoda doszło do zerwania siatki ogrodzeniowej, uszkodzenia kostki brukowej, zalania garaży, naniesienia śmieci i mułu, zniszczenia roślin ozdobnych i ogrodu warzywno-owocowego.

13 Powód ma problemy ze snem, odczuwa lęk, gdy tylko zanosi się na burzę.

14 W wezwaniu do zapłaty z 2021r. powód wskazał, jako przyczynę spływu wód opadowych, wykonanie w okresie wiosennym ornych prac polowych na gruntach SP w zarządzie [xAnon] w [xAnon] (obecnie [xAnon]) oraz brak drożnych rowów melioracyjnych.

15 W następstwie wezwania do zapłaty, w celu ugodowego rozwiązania sporu w dniu 1.06.2021r. doszło do spotkania przedstawicieli [xAnon], [xAnon] S.A. i [xAnon]. Planowano kolejne spotkania, mające na celu ustalenie działań, które będą mogły zapobiec ponownym podtopieniom nieruchomości powoda.

16 W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, pozwany [xAnon] zarzucił, że za stan rowów bocznych i przepustów pod liniami kolejowymi odpowiada zarządca infrastruktury kolejowej, oraz, że zabiegi agrotechniczne, wykonane wiosną na działce rolnej Skarbu Państwa nr [xAnon] były dopuszczalne i zgodne z przeznaczeniem działki, wskazując jednocześnie, że najrozsądniejszym rozwiązaniem gwałtownego spływu wód byłaby zmiana sposobu użytkowania tej działki na użytki zielone, ale musi to być poparte wydaniem decyzji administracyjnej na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przy czym inicjatorem takiego postępowania może być [xAnon], lub zarządca infrastruktury kolejowej, a nie [xAnon]. W czasie deszczy nawalnych w maju 2021r. tory kolejowe na tej linii uległy zalaniu. W czerwcu i sierpniu 2021r. [xAnon] S.A. przeprowadziła prace, polegające na oczyszczaniu i odtworzeniu (odmuleniu) rowów i przepustów wzdłuż linii kolejowej nr [xAnon] na wysokości działki nr [xAnon]. Pozwany [xAnon] S.A. jest dzierżawcą działki, położonej w [xAnon], nr [xAnon], która stanowi własność [xAnon] S.A. Wykonane prace nie miały większego znaczenia na oddziaływanie przeciwpowodziowe posesji powoda. Poniżej torowiska [xAnon], przez działki nr [xAnon] (własność [xAnon] S.A.), [xAnon] (własność powoda) biegnie niezewidencjonowany (w ewidencji melioracji wodnych) ciek wodny – rów, zarośnięty krzakami.

17 Dowód:

18 Opinia pomocnicza wersja B (k-25-39);

19 pisma Burmistrza [xAnon] z 24.05.2005r. (k-22,23)

20 Decyzja [xAnon] z dnia 21.09.2005r. (k-20)

21 pismo [xAnon] i [xAnon] do [xAnon] S.A. z dnia 14.03.2006r. (k-19)

22 Notatka, spisana w siedzibie [xAnon] w [xAnon] z dnia 2.11.2007r. (k-17);

23 Notatka, spisana w [xAnon] S.A. z dnia 11.10.2007r. (k-18)

24 pismo Burmistrza [xAnon] z dnia 17.09.2008r. (k-16)

25 pisma Burmistrza [xAnon] z dnia 15.04.2009r., z dnia 26.04.2010r. (k-15, 12)

26 pismo [xAnon] S.A. z dnia 17.06.2010r. (k-13)

27 pismo Burmistrza [xAnon] z dnia 24.07.2012r. (k-11)

28 e-mail powoda z dnia 23.05.2021r. (k-10)

29 pismo [xAnon] S.A. do powoda z dnia 24.05.2021r.

30 wezwanie do zapłaty (k-5)

31 pismo Burmistrza [xAnon] z dnia 11.06.2021r. (k-8)

32 pismo [xAnon] z dnia 29.06.2021r. (k-7)

33 pismo [xAnon] S.A. z dnia 31.12.2021r. do Burmistrza [xAnon] (k-53)

34 Decyzja Burmistrza [xAnon] z dnia 12.05.2021r. w sprawie ogłoszenia alarmu powodziowego (k-67)

35 Notatka ze spotkania z dnia 1.06.2021r. (k-89-92)

36 informacja z Rejestru Gruntów (k-61-63)

37 Decyzja Starosty [xAnon] z dnia 21.09.2006r. (k-20)

38 odpis z księgi wieczystej [xAnon], [xAnon]

39 opinia biegłej sądowej z zakresu szacowania nieruchomości i wyceny szkód rolniczych [xAnon] (k-164 i nast., 220 i nast.)

40 zeznania świadków: [xAnon] (k-116v.); [xAnon] (k-116v.-117), [xAnon] (k-117); [xAnon] (k-126), [xAnon] (k-126v.-127); zeznania powoda (k-127).

41 Sąd zważył, co następuje:

42 Powództwo podlegało oddaleniu.

43 Z przepisu art. 415 KC wynika, że przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej jest zawinione zachowanie (wystąpienie faktu, za który ustawa czyni odpowiedzialnym określony podmiot, czyli czynu niedozwolonego) oraz wyrządzona w wyniku tego zachowania szkoda, natomiast z art. 361 KC wynika konieczność wykazania adekwatnego związku przyczynowego między zawinionym zachowaniem i naruszeniem dobra, z którego szkoda wynika.

44 Żadna z przesłanek odpowiedzialności wynikających z art. 415 KC nie jest objęta domniemaniem. Poszkodowany, dochodzący roszczenia o naprawienie szkody, musi wykazać wszystkie przesłanki odpowiedzialności adresata jego roszczeń (art. 6 KC).

45 Bezprawność zachowania jest warunkiem, którego wystąpienie jest konieczne dla przypisania odpowiedzialności odszkodowawczej na zasadzie winy (tak: wyr. SN z 7.5.2008 r., II CSK 4/08, Legalis). Stwierdzenie bezprawności zaniechania, z którego szkoda wynikła, może nastąpić w sytuacji, gdy przepis prawa przewidywał obowiązek działania, ukierunkowanego na zapobieżenie wyrządzeniu szkody. Stanowisko powoda w niniejszej sprawie zmierzało do przyjęcia, że przyczyną wyrządzenia szkody zalaniowej było zaniechanie przez pozwanych wykonania koncepcji, zaproponowanej w Opinii pomocniczej z 2007r. Przedmiotowa opinia nie może być jednak uznana za źródło obowiązku pozwanych, których niewykonanie mogłoby być uznane za sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. Bezprawne może być bowiem tylko zachowanie, przez które sprawca szkody nie zastosował się do określonego nakazu czy postąpił wbrew zakazowi, wynikającemu z przepisów prawa. Sąd Najwyższy w wyroku z 19.10.2012 r., V CSK 501/11, wyraził pogląd, że zachowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami nie może być samo przez się uważane za bezprawne, jeżeli jednocześnie nie stanowi naruszenia bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa. W wyroku z 15.3.2007 r. (II CSK 528/06) Sąd Najwyższy stwierdził, że brak przekonywających ustaleń co do bezprawnego charakteru działania określonej osoby eliminuje w ogóle możliwość rozważania odpowiedzialności tej osoby w świetle przepisów o odpowiedzialności deliktowej (podobnie SA w Łodzi w wyr. z 4.10.2017 r., I ACa 208/17, Legalis; SA w Warszawie w wyr. z 12.4.2018 r., V ACa 1185/17, Legalis; SA w Warszawie w wyr. z 22.2.2018 r., VI ACa 1775/15, Legalis; SA w Krakowie w wyr. z 22.2.2018 r., I ACa 1033/17, Legalis). Jeżeli szkoda wyrządzona została w związku z zaniechaniem sprawcy, jego zachowanie może być uznane za bezprawne, jeśli ciążył na nim konkretny obowiązek działania. Przedmiotowa Opinia pomocnicza – wersja B, wykonana na zlecenie [xAnon] w 2007r., miała charakter pomocniczy i nie doprowadziła do wydania decyzji przez [xAnon]. Nie można uznać na tej podstawie, że pozwani byli zobowiązani do podjęcia określonych działań, które miały pozwolić właścicielowi nieruchomości powoda uniknąć szkody. W szczególności, sama „Opinia” nie zawiera konkretnego zakresu prac, do wykonania których mieli zobowiązać się pozwani, w celu zapobiegnięcia skutkom powodzi na posesji powoda. Poza sporem było, że pozwani wyrazili zgodę na ogólną koncepcję rozwiązania problemu zalewania nieruchomości powoda, ale, jak w samej Opinii podkreślano, została ona wykonana jedynie, jako dokumentacja pomocnicza, zawierała propozycje i warianty sposobu odprowadzania wód deszczowych z terenu, propozycje rozwiązań do rozważenia w projektach technicznych, orientacyjne koszty wykonania przedsięwzięć zaproponowanych w opinii. Uczestnikom tamtego postępowania została przedstawiona, jako wstępne uwarunkowania rozwiązań i wstępna koncepcja rozwiązania problemu. Na bazie proponowanych ewentualnych przyszłych rozwiązań i szacunkowych kosztów podejmowano próby osiągnięcia porozumienia w sprawie. W przypadku nieosiągnięcia porozumienia p. [xAnon] (poprzednicy prawni powoda) mogli wystąpić do [xAnon] o wydanie w trybie, obowiązującej wówczas, ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229) decyzji ustalającej. Powołany przepis (ust. 1) stanowił, że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Jeżeli obowiązek ten nie był wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustalał, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Jak wynika z przedmiotowej „Opinii pomocniczej”, wszystkie strony zaakceptowały rozwiązanie techniczne, wskazane w dokumentacji, oraz wysokość szacunkowych kosztów. Nie mniej jednak trudno uznać na tej podstawie, która konkretnie wersja, zaproponowana w Opinii, została ostatecznie przyjęta do wykonania, skoro jeden z uczestników - [xAnon] Skarbu Państwa w [xAnon] zaakceptowała rozwiązanie techniczne – w

46 wariancie budowy, dotyczące wykonania przez nią rowu odwadniającego (melioracyjnego) i nie zaakceptowała zaproponowanego podziału kosztów (k.17), zaś inny uczestnik - [xAnon] S.A. zaakceptował

47 propozycję rozwiązania technicznego i finansowego w kwocie 3000 zł (k.18), co może wskazywać, że zgodził się na

48 wariant przebudowy, przy czym – jak wskazał w późniejszym piśmie do Burmistrza [xAnon] z dnia 17.06.2010r. -

49 w Opinii pomocniczej brak jest jednoznacznego wskazania co, w ramach 3000 zł, [xAnon] w [xAnon] ma zrobić na swoim terenie, gdyż w opinii przedstawiono różne schematy odwodnienia terenu, z których wynika różny zakres prac. Nie wiadomo jednocześnie, które rozwiązanie zaakceptowała pozwana [xAnon]. Zarazem jednak powyższe uzgodnienia wydają się nie mieć znaczenia, skoro w Opinii zawarto również wariant dodatkowy, mający na celu zminimalizowania udziału finansowego p.[xAnon], przewidujący rozdział wód opadowych z gruntów dz. [xAnon] (własność [xAnon]) na dwa kierunki spływu, bez konieczności przebudowy istniejącego rurociągu u państwa [xAnon]. W opinii zalecono zarazem zmianę użytkowania działki nr [xAnon] (własność [xAnon]) z użytkowania ornego na użytkowanie pastwiskowo – łąkowe, co mogłoby istotnie ograniczyć spływ wód deszczowych w kierunku [xAnon] i ograniczyć erozję gleby. Takiego rozwiązania nie zaakceptowała pozwana [xAnon] S.A., a swoje zastrzeżenia wyjaśniła w w.w. piśmie do Burmistrza [xAnon]. Trudno zatem przyjąć na tej podstawie, które ostatecznie rozwiązanie zostało przyjęte przez wszystkie strony i jaki konkretne był zakres prac do wykonania przez każdego z uczestników tamtego postępowania. Bezspornie, zakres i termin wykonania obowiązków, dotyczących utrzymania urządzeń melioracji wodnych, nie został ustalony w drodze decyzji administracyjnej przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Zarazem powód nie wykazał, aby zaniechanie wykonania określonych prac przez każdego z pozwanych, doprowadziło do szkody w jego majątku, powstałej na skutek zalania jego posesji w maju 2021r. i 2022r. W szczególności nie można tego stwierdzić na podstawie dowodu z opinii biegłej sądowej [xAnon], wydanej w niniejszej sprawie na wniosek powoda. Należało zgodzić się z zarzutami wszystkich stron, że opinia ta była niejasna, niezrozumiała i nie odpowiadała zakresowi zlecenia, na jej podstawie nie można ustalić, jakie działania lub zaniechania każdego z pozwanych doprowadziły do zalania nieruchomości powoda w maju 2021r. i 2022r. Stwierdzenie biegłej, że „ gdyby został wykonany rozdział wód być może taka drastyczna sytuacja by nie nastąpiła”, nie jest wystarczające do przypisania odpowiedzialności pozwanym za czyn niedozwolony. W szczególności, przedmiotowa szkoda nie mogła być też następstwem zaniechania przez pozwany [xAnon] bieżącej konserwacji istniejących urządzeń wodnych na działce Skarbu Państwa nr [xAnon], skoro takich urządzeń wodnych tam nie ma. Pozwany [xAnon] nie może też być obarczony odpowiedzialnością za wykonywanie urządzeń wodnych na nieruchomościach, stanowiących własność osób trzecich, nie jest odpowiedzialny za utrzymywanie rowów bocznych i przepustów wzdłuż i pod liniami kolejowymi. Działka nr [xAnon] jest użytkowana przez dzierżawcę zgodnie z umową dzierżawy, jako grunty orne, przy czym dotychczas nie została wydana przez [xAnon] decyzja o zmianie sposobu użytkowania działki nr [xAnon] z gruntów ornych na użytki zielone (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Wprawdzie norma art. 15 ust. 1 pow. ustawy kształtuje, skierowany do właścicieli gruntów stanowiących użytki rolne oraz gruntów zrekultywowanych na cele rolne, powszechny i generalny obowiązek przeciwdziałania degradacji gleb, w tym w szczególności erozji, to obowiązek ten skorelowany jest z możliwością bezpośredniej ingerencji właściwych organów w sytuację prawną ich właścicieli przez określenie, w drodze decyzji administracyjnej, odpowiednich nakazów działania wobec tych gruntów. Podstawowymi środkami, służącymi zapobieganiu erozji gleb i ruchom masowym ziemi, są działania polegające na zalesieniu, zadrzewieniu, zakrzewieniu gruntów, lub założeniu na nich trwałych użytków zielonych (art. 15 ust. 2 pow. ustawy), jak również polegające na budowie i utrzymywaniu w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych oraz urządzeń melioracji szczegółowych (art. 15 ust. 4 pow. ustawy). Instrumentem prawnym wdrażania środków przeciwdziałania erozji i ruchom masowym ziemi jest decyzja, nakazująca na gruntach ich zalesienie, zadrzewienie, zakrzewienie albo założenie trwałych użytków zielonych. Bezspornie, w niniejszej sprawie dotychczas nie doszło do wydania przez [xAnon] decyzji administracyjnej nakazującej, w odniesieniu do działki nr [xAnon], administrowanej przez pozwany [xAnon], w trybie pow. przepisu.

50 Z opinii biegłej sądowej wynika ponadto, że poniżej torowiska [xAnon], przez [xAnon] (własność [xAnon] S.A.), [xAnon] (własność powoda) biegnie niezewidencjonowany ciek wodny – rów, zarośnięty krzakami. Skoro rów ten nie jest ujawniony w ewidencji melioracji wodnych, to trudno uznać, aby pozwani byli zobowiązani do jego remontu w celu zachowania funkcji, który to obowiązek ciąży na właścicielu urządzenia wodnego (art. 188 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne). Nawet, gdyby uznać, że przyczyną zalania nieruchomości powoda w maju 2021r. i w maju 2022r. był zły stan tego rowu, co jednak nie zostało przez powoda wykazane (nie wynika to jednoznacznie z opinii biegłej sądowej), to trudno przyjąć, aby za ten stan odpowiadał któryś z pozwanych, a w konsekwencji, aby swoim zachowaniem, polegającym na niedopełnieniu obowiązku utrzymania w należytym stanie urządzenia wodnego, stanowiącego jego własność, doprowadził do powstania szkody w majątku powoda. Powód nie wykazał również, aby przyczyną zalania, jak twierdził w pozwie, była niedrożność rowów i przepustów, odprowadzających wody opadowe, należących do [xAnon]. W czasie deszczy nawalnych w maju 2021r. tory kolejowe na tej linii uległy zalaniu, doprowadzając do zamulenia rowów bocznych wzdłuż linii kolejowej i przepustów. W czerwcu i sierpniu 2021r. [xAnon] S.A. przeprowadziła prace, polegające na oczyszczaniu i odtworzeniu (odmuleniu) rowów i przepustów wzdłuż linii kolejowej na wysokości [xAnon]. Jak wynika z opinii biegłej sądowej, wykonane prace nie miały jednak większego znaczenia na oddziaływanie przeciwpowodziowe posesji powoda. W szczególności powód nie wykazał, aby wcześniej rowy boczne i przepusty pod linią kolejową, odprowadzające wody opadowe, należące do [xAnon], były niedrożne, co doprowadziło do zalania nieruchomości powoda. Takie stanowisko jest przy tym sprzeczne z zeznaniami świadków (rodziców powoda [xAnon] i [xAnon], k-126), którzy przyczyny zalań upatrywali w zrównaniu pola powyżej torów kolejowych, początkiem lat 80-tych XX wieku, po przejęciu przez [xAnon]; świadkowie zeznali, że wcześniej pola te należały do [xAnon] i były podzielone rowami melioracyjnymi. Również z zeznań powoda wynika, że przepusty są drożne, a problem rozwiąże jedynie przekierowanie odpływu wody przez inny grunt, należący do [xAnon], ale [xAnon] i [xAnon] nie chcą inwestować na cudzym gruncie.

51 W rozpoznawanej sprawie, do powstania szkody w wyniku zalania posesji powoda w maju 2021r. i maju 2022r. doszło na skutek intensywnych opadów deszczu i naturalnego spływu wód z gruntów powyżej nieruchomości powoda. Powód nie przedstawił dowodów na fakt, że szkoda powstała na skutek zaniechania przez pozwanych podjęcia określonych działań, do których byli prawnie zobowiązani. Powód nie wykazał w jaki sposób można było zapobiec szkodzie i jakich konkretnie działań pozwani zaniechali, pomimo ciążącego na nich obowiązku, przez co nie zapobiegli powstaniu szkody, chociaż taką możliwość mieli. Wobec powyższego, powództwo podlegało oddaleniu. W tych okolicznościach pominięciu podlegał dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność „określenia rodzaju i wartości szkód, jakie wystąpiły na terenie posesji powoda w wyniku jej dwukrotnego podtopienia w maju 2021r.”, zawnioskowany przez powoda, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 2352§1 pkt 2 KPC). Ponadto wniosek powoda nie odpowiadał wymogom art. 2351 KPC, powód nie wyszczególnił faktów, które miałyby być wykazane tym dowodem. Powód powinien sformułować swoje twierdzenia co do rodzaju i rozmiaru szkody już w pozwie, a ewentualny dowód z opinii biegłego ma posłużyć wykazaniu tych twierdzeń (faktów). Pismo powoda, niepodpisane, zostało złożone jako spóźnione, z uchybieniem obowiązku wynikającego z art. 132§1 KPC, podlegało zwrotowi. Powód nie ustosunkował się więc do zarzutów pozwanych i nie sprecyzował żądania. Mając na uwadze powyższe wywody odnośnie braku podstaw do odpowiedzialności pozwanych za szkodę, na uwzględnienie nie zasługiwało również powództwo o zapłatę kwoty 10.000 zł, tytułem zadośćuczynienia. Podtopienie nieruchomości powoda było niewątpliwie stresującym wydarzeniem w jego życiu, jednakże nie przedstawił on dowodów na fakt wystąpienia u niego rozstroju zdrowia (fizycznego lub psychicznego) w rozumieniu przepisu art. 445§1 KC w zw. z art. 6 KC.

52 Orzeczenie o kosztach procesu oparto na przepisie art. 102 KPC. W ocenie Sądu, zastosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 KPC) sprzeciwiają się względy słuszności. Wytaczając bowiem powództwo, powód był subiektywnie przeświadczony o słuszności dochodzonego roszczenia, pozwani przy tym korzystali ze stałej obsługi prawnej i nie ponieśli dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu. Nawet, jeśli opinia pomocnicza z 2007r. nie może stanowić źródła obowiązku pozwanych do podjęcia konkretnych działań, mających zapobiec zalewaniu nieruchomości powoda, których zaniechanie skutkowałoby obowiązkiem odszkodowawczym, to jednak strony od wielu lat prowadziły rozmowy w celu poprawy sytuacji powoda, jako właściciela sąsiedniej nieruchomości. Bazując na wcześniejszych ustaleniach, powód wystąpił ostatecznie z pozwem w niniejszej sprawie po wielu latach bezskutecznych prób poprawy swojej sytuacji, licząc, że wcześniejsze ustalenia i deklaracje pozwanych powinny zostać zrealizowane. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie od generalnej zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej spór. Orzeczenie w pkt III wyroku oparto na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1144 ze zm.). W toku postępowania Skarb Państwa poniósł tymczasowo wydatki na wynagrodzenie biegłej, ponad uiszczoną przez powoda zaliczkę, w kwocie 966 zł (k. 182, 233).