Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r., I OZ 898/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r., I OZ 898/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka /spr./ po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 3343/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Ś. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 3343/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu H. Ś. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., nr [...].

3 Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie nie odnosząc się do jego treści.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie nowelizacja ustawy procesowej, wprowadzona ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 - dalej zwanej "ustawą nowelizującą"), mocą której został zmieniony m.in. art. 260, mający w niniejszej sprawie zastosowanie. Na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej, art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi otrzymał w § 1 następujące brzmienie: "Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy". W § 2 przyjęto natomiast, że "W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" a w § 3, że "Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym".

6 W art. 2 ustawy nowelizującej przyjęto zaś regułę prawa międzyczasowego, zgodnie z którą przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej należało stosować również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W zdaniu drugim postanowiono, że "W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Stosownie do art. 3 ustawy nowelizującej, zmiany weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r.

7 Ponieważ art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej nadający nowe brzmienie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie został wymieniony w zdaniu pierwszym art. 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z przyjętą w zdaniu drugim zasadą działania dawnego prawa, do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie należało stosować przepis art. 260 ustawy "w brzmieniu dotychczasowym", tj. obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r. Powyższe oznacza, że jeżeli postępowanie wszczęto przed 15 sierpnia 2015 r. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie wydane przez sąd przysługiwało zażalenie na zasadach ogólnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 260 w związku z art. 194 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem zażalenie skarżącego podlega rozpoznaniu.

8 Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie należy postrzegać w kategoriach wyjątku od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 p.p.s.a.), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna być świadoma obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

9 Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zatem to sprawą wnioskodawcy jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie nie ciąży obowiązek prowadzenia z urzędu postępowania w celu wyjaśnienia wątpliwości co do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych, albo gdy przedstawia je w sposób nierzetelny i niejasny. Tymczasem złożony w niniejszej sprawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wypełnił w sposób nie pozwalający na ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej, nie podając nawet wysokości dochodu, z którego się utrzymuje.

10 W tej sytuacji, podzielić należy stanowisko Sądu, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniało oddalenie wniosku.

11 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.