Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2024 r., I OZ 754/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2024 r., I OZ 754/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 937/22 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 25 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 937/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu wniosku J. D., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 11 października 2023 r., wydanym na rozprawie, została oddalona skarga skarżącego na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

4 W dniu 16 lipca 2024 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia.

5 Postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r., a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 września 2024 r. sygn. akt I OZ 583/24, oddalił zażalenie na ww. postanowienie z dnia 25 lipca 2024 r.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając sporządzenia uzasadnienia wyroku przytoczył treść art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wskazując że skoro w niniejszej sprawie wyrok został ogłoszony w dniu 11 października 2023 r. to termin na wniesienie wniosku o jego uzasadnienie upłynął w dniu 18 października 2023 r.

7 Ponadto Sąd zauważył, że strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadniania wyroku, jednakże postanowieniem z dnia 25 lipca 2024 r. odmówiono przywrócenia wnioskowanego terminu, a Naczelny Sąd Administracyjny - postanowieniem z dnia 27 września 2024 r. - oddalił zażalenie wniesione na to postanowienie. Tym samym, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku został złożony przez stronę skarżącą po terminie określonym w art. 141 § 2 P.p.s.a.

8 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł osobiście skarżący:

9 1) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. stanowiące także podstawę do przyjęcia nieważności postępowania. W ocenie skarżącego skład Sądu, który wydał postanowienie z dnia 25 października 2024 r., a także wyrok z dnia 11 października 2023 r. był sprzeczny z przepisami prawa. Sędzia Diana Trzcińska została powołana na urząd sędziego postanowieniem Prezydenta RP z dnia 10 czerwca 2019 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 22 listopada 2018 r., sędzia Jolanta Górska została powołana na stanowisko Wiceprezesa WSA w Gdańsku od 8 lipca 2020 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, a asesor Justyna Dudek-Sienkiewicz została powołana na urząd dnia 8 marca 2022 r. na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 23 września 2021 r. Zdaniem wnoszącego zażalenie wskazane osoby zostały powołane do sprawowania urzędu na wniosek upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa będącej niekonstytucyjnym organem ukształtowanym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3);

10 2) podnosząc, że nie może ponosić jakiejkolwiek odpowiedzialności za to, że wyznaczony z urzędu pełnomocnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, w ten sposób że nie poinformował reprezentowanej strony o terminie rozprawy, nie stawił się na rozprawie, ani nie zapewnił zastępstwa substytucyjnego. Ponadto pełnomocnik z urzędu nie sporządził i nie złożył wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku z dnia 11 października 2023 r., na co nie uzyskał zgody reprezentowanej strony. W tej sytuacji nie ponosi winy za postępowanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu.

11 Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.

12 Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu uzupełnił wniesione przez skarżącego zażalenie, wskazując na zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez odmowę sporządzenia uzasadnienia wyroku wskutek nieuzasadnionej odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r. z uwagi na zaniechanie wykazania braku winy w niedochowaniu terminu, w sytuacji gdy okoliczności wskazane w treści wniosku w sposób bezpośredni uzasadniają przyjęcie, że brak jest możliwości przypisania winy w niedochowaniu terminu, co uzasadniało przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku oraz sporządzenie uzasadnienia rozstrzygnięcia.

13 W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o:

14 1) zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r. i doręczenie przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem;

15 2) zmianę postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 października 2023 r. i doręczenie przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem poprzez jego uwzględnienie, ewentualnie;

16 3) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

17 Pismem z dnia 22 listopada 2022 r. skarżący poinformował, że na skutek utraty zaufania wypowiedział pełnomocnictwo adwokatowi P. Z. i wniósł o kierowanie wszelkiej korespondencji na swój adres.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

19 W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu nieważności postępowania, polegającego zdaniem skarżącego na tym, że w wydaniu zaskarżonego postanowienia z dnia 25 października 2024 r. brała udział sędzia powołana na stanowisko na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Przede wszystkim wyjaśnić trzeba, że podstawa nieważności określona w art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. dotyczy sytuacji, w której skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo w której w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się natomiast, że sam fakt udziału w powołaniu na urząd sędziego w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, a priori nie przesądza o wadliwości postępowania. W szczególności, fakt wyłonienia kandydata na sędziego przez tak ukształtowaną Krajową Radę Sądownictwa nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. W razie wątpliwości co do bezstronności i niezależności danego sędziego konieczne jest zbadanie konkretnych faktów mających te wątpliwości uzasadniać w świetle okoliczności danej sprawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1917/18, z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 1807/18, I OSK 1393/18, I OSK 2445/18, I OSK 1713/18 i I OSK 1889/18, z dnia 5 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1394/18 i I OSK 1988/18, z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt III FZ 833/21, z dnia 13 maja 2022 r. sygn. akt III OZ 291/22 oraz z dnia 28 listopada 2023 r. sygn. akt II GSK 1897/23, a także wyrok z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 249/22).

20 Mając na uwadze powyższe, zarzut powiązany z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. jest niezasadny, gdyż w zażaleniu nie wskazano żadnych konkretnych okoliczności dotyczących Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diany Trzcińskiej biorącej udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, które w powiązaniu z faktem, że ww. sędzia została powołana na stanowisko sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o KRS, mogłyby świadczyć, że skład sądu, w którym sędzia ta zasiadała, był sprzeczny z prawem w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Tym samym należało stwierdzić, że okoliczności wskazane przez autora zażalenia nie uzasadniają twierdzenia, że w składzie Sądu I instancji brała udział sędzia, która powinna być wyłączona z mocy ustawy lub aby sąd był nienależycie obsadzony.

21 Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się natomiast do zarzutu dotyczącego sprzecznego, zdaniem wnoszącego zażalenie, składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wydał wyrok z dnia 11 października 2023 r. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu było wyłącznie badanie prawidłowości postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zaś kontrola ww. orzeczenia oddalającego skargę J. D. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. Ponadto, w aktualnym stanie prawnym stosowny tryb badania niezawisłości i bezstronności sędziego został przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), a kontrola w tym zakresie została ograniczona do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Zaskarżone postanowienie nie posiada takiego charakteru.

22 Przechodząc do merytorycznej oceny zażalenia podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku (§ 2). Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie jest terminem ustawowym i nie podlega skróceniu ani wydłużeniu. Uchybienie takiemu terminowi powoduje, że czynność dokonana po terminie nie wywołuje skutków prawnych - jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.).

23 W rozpoznawanej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Gdańsku oddalający skargę skarżącego na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 września 2022 r. został ogłoszony na rozprawie w dniu 11 października 2023 r., a zatem właściwie Sąd I instancji przyjął, że termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie upłynął w dniu 18 października 2023 r. Złożenie takiego wniosku przez pełnomocnika skarżącego w dniu 16 lipca 2024 r. niewątpliwie zostało dokonane po upływie przewidzianego terminu i w związku z powyższym wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony.

24 Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., gdyż w ramach kontroli legalności postanowienia w przedmiocie odmowy sporządzenia uzasadnienia na podstawie art. 141 § 2 P.p.s.a., Sąd bada jedynie czy wniosek został zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Kwestie związane z wykazaniem braku winy w uchybieniu terminu, oceną zawartości przesyłki skierowanej do pełnomocnika skarżącego i skutecznością jej doręczenia zostały natomiast rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2024 r. sygn. akt I OZ 583/24. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia został zaakceptowany pogląd Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw by uznać, że sporna przesyłka była niekompletna. Jednocześnie wyrażono pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik skarżącego nie tylko nie wykazał, że pracownik kancelarii odbierając przesyłkę z sądu o terminie rozprawy, zweryfikował jej zawartość w obecności doręczającego, ale wprost stwierdził, że tak się nie stało. Zaniedbanie poprzez niezłożenie reklamacji jak również niewyjaśnienie w sądzie, dlaczego skierowana do niego przesyłka nie zawierała zawiadomienia o terminie rozprawy, na które wskazywało zwrotne potwierdzenie odbioru wyklucza możliwość uznania braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

25 W związku z powyższym Sąd I instancji zobowiązany był do wydania postanowienia o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku gdyż wniosek w tym przedmiocie został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 P.p.s.a.

26 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.