Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2008 r., I OZ 687/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2008 r., I OZ 687/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 18 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. F. i A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1/08 o cofnięciu A. F. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. F. i A. F. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 810/03 postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 7 marca 2008 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił A. F. od kosztów sądowych i ustanowił dla A. F. adwokata w sprawie ze skargi małżonków M. F. i A. F. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 810/03.

3 Odpis tego postanowienia został doręczony również Burmistrzowi Miasta L.

4 Od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2008 r. sprzeciw wniósł Burmistrz Miasta L., poddając w wątpliwość wiarygodność złożonego przez skarżącego formularza PPF oraz wskazując na okoliczności mające świadczyć o tym, że skarżący nie jest osobą ubogą.

5 Postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie cofnął przyznane A. F. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia adwokata.

6 W ocenie Sądu zgłoszony przez Burmistrza Miasta L. sprzeciw jest zasadny, bowiem z dokumentów przez niego złożonych wynika, że skarżący nie jest osobą ubogą, w związku z czym Sąd stwierdził, że skarżący, składając oświadczenie o stanie majątku i dochodach, wprowadził Sąd w błąd.

7 Na to postanowienie A. F. i M. F. złożyli zażalenie, wskazując, że Sąd oparł swe twierdzenie na nieprawdziwych informacjach, podnosząc jednocześnie, że nieprawdziwe jest twierdzenie Sądu, iż w formularzu o stanie majątku i dochodach złożono nieprawdziwe oświadczenie majątkowe.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przepisu tego wynika zatem, że zarówno złożenie wniosku, jak i przyznanie prawa pomocy może nastąpić przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, a więc w momencie, gdy nie są jeszcze określone strony postępowania głównego. Z kolei postępowanie dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter incydentalny, bowiem rozpoznanie tego wniosku pozostaje bez wpływu na inne czynności procesowe podejmowane w sprawie, jak chociażby bieg terminów w postępowaniu głównym.

10 Z analizy uregulowań dotyczących prawa pomocy wynika, że ustawodawca mówiąc o stronie postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy utożsamia pojęcie "strony" z pojęciem podmiotu występującego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, na przykład w art. 255 wskazanej wyżej ustawy. W przypadku uregulowania zawartego w art. 247 tej ustawy ustawodawca uściślił jeszcze pozycję procesową wnioskodawcy stanowiąc, iż przepis ten odnosi się tylko do strony występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy i będącej jednocześnie stroną skarżącą.

11 W związku z tym stwierdzić należy, że przepisy regulujące postępowanie dotyczące prawa pomocy określają, iż stroną postępowania w sprawie o przyznanie prawa pomocy jest tylko strona, która z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiła. Za takim stanowiskiem opowiedziała się też H. Knysiak-Molczyk (Prawo pomocy PS 2003 nr 11-12, s. 91).

12 Skoro zatem krąg stron w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ograniczono tylko do podmiotu występującego z takim wnioskiem, to w konsekwencji stwierdzić należy, iż prawo do zaskarżania orzeczeń dotyczących prawa pomocy należałoby przyznać tylko tym osobom, które z wnioskiem o przyznanie tego prawa wystąpiły. Tym samym trzeba stwierdzić, że strona nie występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie ma legitymacji skargowej do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza wydanego w tejże sprawie. Z tego powodu sprzeciw takiej strony podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

13 "Sprzeciw" Burmistrza Miasta L. od postanowienia referendarza sądowego, stanowi w istocie pismo informujące Sąd pierwszej instancji, że okoliczności, na podstawie których przyznano skarżącemu prawo pomocy, nie istniały. Tego rodzaju pismo może złożyć każdy uczestnik postępowania.

14 Wadliwie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przyjął, że rozpoznał sprzeciw Burmistrza Miasta L. i uznał go za zasadny.

15 Sprzeciw wniesiony przez wnioskującego o prawo pomocy ma bowiem ten skutek, że znosi rozstrzygnięcie referendarza sądowego w tej wpadkowej kwestii, a w niniejszej sprawie taki skutek nie nastąpił, gdyż pismo zwane "sprzeciwem" nie pochodziło od wnioskującego o prawo pomocy.

16 Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 249 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Tak właśnie postąpił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu – powołując się na art. 249 wskazanej ustawy, cofnął skarżącemu przyznane przez referendarza sądowego tegoż Sądu prawo pomocy, przyjmując za zasadne okoliczności podniesione w piśmie Burmistrza Miasta L.

17 Podkreślić jednak należy, że w zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, iż Sąd oparł się na nieprawdziwych informacjach i twierdzeniach. W związku z tym, ze względu na powstałe wątpliwości co do stanu majątkowego skarżącego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji powinien powziąć niezbędne kroki celem ustalenia spornych okoliczności i, na podstawie art. 255 w związku z art. 165 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwać A. F. do przedłożenia stosownych wyjaśnień i dokumentów.

18 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.