Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024 r., I OZ 239/24

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024 r., I OZ 239/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 15/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 13 lutego 2024 r. (sygn. akt II SA/Rz 15/24), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 13 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego, z uwagi na nienadesłanie numeru PESEL skarżącej.

3 W dniu 23 lutego 2024 r. skarżąca nadała w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, tj. podanie numeru PESEL. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że numeru PESEL nie podała na skutek przeoczenia i dużej ilości dokumentów jakie stale otrzymuje, a ma problem z ich odczytaniem i zrozumieniem z uwagi na wiek i stan zdrowia. Wskazała ponadto, że nigdy wcześniej nie zetknęła się z wezwaniem do podania numeru PESEL, dlatego też zapomniała dołączyć kartkę z tym numerem do pisma skierowanego do sądu. Wniosła o uwzględnienie wniosku, bo przeoczenie nastąpiło bez jej świadomej winy.

4 W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 6 marca 2024 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd uznał bowiem, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodabniają, że uchybienie terminu jest niezawinione. Zdaniem Sądu, nie było prawdziwie twierdzenie skarżącej, że nigdy wcześniej nie zetknęła się z wezwaniem do podania numeru PESEL, bowiem w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 9/24 skarżąca również została wezwana do podania numeru PESEL i został on przez skarżącą podany. Ponadto Sąd zauważył, że pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi z 10 stycznia 2024 r. zawierało w istocie dwa wezwania: pierwsze - do nadesłania 6 egzemplarzy odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych oraz drugie - do podania numeru PESEL. Oba te wezwania były zawarte w jednym piśmie i były one "pogrubione". Zatem, zdaniem Sądu, nie było możliwości, aby skarżąca wykonując jedną część wezwania, przeoczyła tę drugą część. Skarżąca bowiem nadesłała do Sądu brakujące egzemplarze skargi.

5 Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła E.M., domagając się jego zmiany. W uzasadnieniu zażalenia podnosiła, że skoro w aktach sprawy II SA/Rz 9/24 znajdował się nr PESEL, to był on znany Sądowi z urzędu i zbędne było ponowne wzywanie jej o jego nadesłanie. Powtórzyła ponadto argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.

9 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 352/10 oraz z dnia 7 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OZ 581/08). Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony.

10 Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, iż

11 w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Powody, na jakie powoływała się we wniosku nie mieszczą się bowiem w kategorii okoliczności, na które strona nie miała wpływu i których przezwyciężenie wymagałoby działań i staranności większych, niż

12 w normalnych warunkach. Skarżąca, należycie dbając o swoje interesy i mając jednocześnie świadomość ewentualnych negatywnych skutków związanych z trwającymi problemami zdrowotnymi czy wielością postępowań, mogła zadbać o bardziej "profesjonalne" prowadzenie swoich spraw sądowych poprzez np. ustanowienie pełnomocnika. Natomiast wskazywanie przez skarżącą, że przeoczyła treść wezwanie

13 i zapomniała dołączyć nr PESEL do kierowanego do Sądu pisma zawierającego uzupełnienie innego braku formalnego skargi należy w tym przypadku odczytywać jako niedbalstwo strony w prowadzeniu własnych spraw.

14 Zasadnym zatem było wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skarżąca nie przedstawiła bowiem żadnych okoliczności pozwalających przyjąć, iż uchybienie terminu nastąpiło

15 z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych, takich, których nie dało się przezwyciężyć. Nie wykazała więc braku winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

16 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie.