Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2018 r., I OW 349/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2018 r., I OW 349/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Wiesław Morys del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku K. W. o umorzenie zaległości alimentacyjnych postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Uzasadnienie

2 Wójt Gminy [...] wnioskiem z dnia [...] grudnia 2017 r. wystąpił do

3 Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego

4 pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Prezydentem Miasta [...] poprzez

5 wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego do rozpoznania

6 wniosku K. W. w sprawie umorzenia zaległości alimentacyjnych.

7 W uzasadnieniu wniosku podniesiono m.in., że K. W. złożył

8 wniosek o umorzenie zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z

9 dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z

10 2017 r., poz. 489 ze zm. - dalej jako "ustawa") do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

11 w B.

12 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. przekazał wniosek do

13 Prezydenta Miasta [...], a ten przekazał go do Wójta Gminy [...].

14 K. W. mieszka w I. przy ul. [...]. Posiada zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej wypłaconej na podstawie

15 decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] października 2006 r., w okresie

16 od [...] września 2006 r. do [...] sierpnia 2007 r. oraz nr [...] z dnia [...]

17 listopada 2005 r., w okresie od [...] października 2005 r. do [...] sierpnia 2006 r. w myśl

18 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych

19 oraz zaliczce alimentacyjnej ze względu na miejsce zamieszkania córki A.

20 W. W okresie wypłacania zaliczki alimentacyjnej Wójt Gminy [...] był

21 organem właściwym wierzyciela.

22 Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy

23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.

24 U. z 2017 r., poz. 489 ze zm. - dalej jako "ustawa") i ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r.

25 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.

26 U. z 2005 r., nr 86, poz. 732 ze zm.). Skoro w niniejszej sprawie mamy do czynienia

27 z żądaniem umorzenia należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy

28 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stąd też organem właściwym, w myśl

29 art. 30 ust. 1 ustawy, do rozpoznania wniosku dłużnika zamieszkałego w

30 Inowrocławiu winien być Prezydent Miasta [...].

31 W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta [...] wniósł o ustalenie,

32 że organem właściwym jest Wójt Gminy [...] albowiem K. W.

33 zwrócił się o umorzenie zaległości alimentacyjnych na podstawie art. 30 ust. 2

34 1

35 Sygn. akt I OW 349/17

36 ustawy. Uczestnik postępowania wskazał m.in., że K. W. nie jest

37 dłużnikiem alimentacyjnym i nie posiada zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń

38 z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej wobec Prezydenta Miasta

39 [...]. Z załączonych do wniosku akt wynika, że A. W.

40 (reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego W. W.) w

41 okresie świadczeniowym 2005/2006 oraz 2006/2007 zamieszkiwała na terenie

42 Gminy [...]. Wójt Gminy [...] przyznał A. W. decyzjami nr

43 [...] i nr [...] zaliczkę alimentacyjną w wysokości po [...]

44 zł miesięcznie.

45 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

46 Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

47 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369

48 ze zm. - dalej jako "Ppsa"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o

49 właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między

50 samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej

51 oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji

52 rządowej.

53 Przez spór kompetencyjny lub spór o właściwość, o którym mowa w art. 4

54 Ppsa, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji

55 publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy

56 (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia

57 (spór negatywny).

58 W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy [...], a

59 Prezydentem Miasta [...], jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych

60 organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku K. W.

61 o umorzenie zadłużenia powstałego z tytułu zaliczki alimentacyjnej.

62 Stosownie do brzmienia art. 30 ust. 1 ustawy, organ właściwy dłużnika może

63 umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej

64 wysokości:

65 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez

66 okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych

67 alimentów;

68 2

69 Sygn. akt I OW 349/17

70 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez

71 okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych

72 alimentów;

73 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez

74 okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych

75 alimentów.

76 W myśl natomiast art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na

77 wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych

78 świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub części,

79 odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i

80 rodzinną.

81 K. W. we wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 r., podając

82 podstawę prawną swego żądania, wskazał na art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy

83 osobom uprawnionym do alimentów i powołał się na swoją bardzo trudną sytuację

84 materialną i zdrowotną.

85 Dlatego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w oparciu o przepis art.

86 30 ust. 2 ustawy organy powinny rozpoznać sprawę.

87 Należy mieć na uwadze, że w ust. 1 i ust. 2 art. 30 ustawy, różne są przesłanki

88 umorzenia należności i zakres w jakim należności te podlegają umorzeniu. Wybór

89 podstawy prawnej umorzenia należy zatem do strony. Ocenę, czy wskazana przez

90 stronę podstawa prawna jej żądania w stanie faktycznym sprawy może mieć

91 zastosowanie organ powinien zawrzeć w orzeczeniu kończącym postępowanie.

92 Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 maja

93 20016 r., sygn. akt I OW 20/16 i z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt I OW 207/17 -

94 publ. CBOSA).

95 Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni

96 podziela pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30

97 maja 20016 r., sygn. akt I OW 20/16, że "wprawdzie literalna wykładnia art. 30 ust 2

98 wskazuje, że przepis ten dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń

99 wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (a więc pod rządami obowiązującej do 30

100 kwietnia 2004 r. ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz

101 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom

102 uprawnionym do alimentów), jednak wykładnia taka spowodowałby nieuzasadnione

103 pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z

104 3

105 Sygn. akt I OW 349/17

106 wypłatą osobom uprawnionym zaliczek alimentacyjnych (a więc pod rządami

107 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec

108 dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej) możliwości ubiegania się o

109 umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową

110 dłużnika, podczas gdy pozostali dłużnicy alimentacyjni nadal taką możliwość

111 posiadają. Dlatego uwzględniając pro konstytucyjną wykładnię art. 30 ust. 2 ustawy o

112 pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznać należy, że hipotezą tej normy

113 prawnej objęte są również należności powstałe w okresie obowiązywania ww. ustawy

114 z 2005 r., czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych" (podobnie w wyroku

115 NSA z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1095/11 - pub. CBOSA).

116 Ponieważ K. W. wskazał we wniosku art. 30 ust 2 ustawy,

117 zgodnie z którym właściwym do załatwienia sprawy jest organ wierzyciela, nie ulega

118 wątpliwości, że organem tym jest Wójt Gminy [...].

119 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.

120 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 Ppsa orzekł jak w sentencji.

121 4