Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r., I OW 125/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r., I OW 125/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms (sprawozdawca) Sędziowie NSA Zofia Flasińska Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. Z. z dnia 19 lipca 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do złożenia skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego postanawia: oddalić wniosek

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 19 lipca 2012 r. A. Z. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten uzasadnił zamiarem wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OZ 386/12, I OZ 405/12, I OZ 392/12, I OZ 385/12, I OZ 398/12, I OZ 395/12, I OZ 382/12, I OZ 393/12, I OZ 384/12, I OZ 380/12, I OZ 375/12, I OZ 383/12, I OZ 379/12, I OZ 353/12, I OZ 352/12, I OZ 427/12, I OZ 473/12, I OZ 472/12, I OZ 351/12, I OZ 394/12, I OZ 381/12, I OZ 366/12, I OZ 367/12, I OSK 2000/11.

3 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4 Zgodnie z art. 243 § 1 pkt 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub toczy (art. 254 § 1 P.p.s.a.). Jednakże w przypadku wniosków o przyznanie prawa pomocy w związku z wniesieniem lub zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, z uwagi na specyfikę postępowania wszczętego tą skargą, które może toczyć się jedynie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, rozpoznanie tych wniosków należy do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowanie w tym zakresie jest jednoinstancyjne, co nie narusza gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu oraz zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego, albowiem dotyczy sprawy, która była lub mogła być rozpoznana w postępowaniu dwuinstancyjnym. Postępowanie w przedmiocie przyznanie prawa pomocy w związku z wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie ma charakteru samodzielnego postępowania, a jedynie pochodny w stosunku do sprawy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, która również nie ma charakteru samodzielnego, albowiem dotyczy sprawy, w której dokonuje się oceny, czy kwestionowane orzeczenie jest niezgodne z prawem, przez co stronie została wyrządzona szkoda. Za jednoinstancyjnością postępowania w sprawie ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jak również rozstrzygania w kwestiach wpadkowych, w tym w zakresie przyznania prawa pomocy w tej sprawie przemawia właśnie nadzwyczajny charakter tego postępowania. Podobne stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt III SPZP 3/05, publ. OSNP Nr 21-22/2006, poz. 341., w której przyjęto, że ukształtowanie niektórych postępowań jako jednoinstancyjnych, z uwagi na ich charakter i cel jakiemu służą nie narusza ani konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu ani konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Pogląd taki został również zaakceptowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt K 17/07, publ. OTK-A 2010/8/75.

5 Stosownie do art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość wniesienia lub uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne także wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Przepis ten ma również odpowiednie zastosowanie do skarg kasacyjnych na mocy art. 193 p.p.s.a., a co się z tym wiąże również do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, stosownie do art. 285l p.p.s.a.

6 Zgodnie z art. 285a § 3 p.p.s.a. od orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje, z wyjątkiem gdy niezgodność z prawem wynika z rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. W sprawach wskazanych przez skarżącego, w których zapowiedział zamiar wystąpienia ze skargami o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń NSA przepisy prawa Unii Europejskiej nie miały i nie mogły mieć zastosowania. Oznacza to, że skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wskazanych prawomocnych orzeczeń byłyby w tym przypadku oczywiście bezzasadne.

7 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 247 z zw. z art. 285l i 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.