Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2016 r., I OSK 936/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2016 r., I OSK 936/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 608/13 w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od M. C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. (sygn. akt II SA/Bk 608/13).Wojewódzki Sąd

3 Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu skargi M. C., uchylił

4 decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca

5 2013 r. [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Starosty

6 S. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia

7 spełnienia wymogów do wydania prawa jazdy kategorii A i B - w zakresie kategorii A.

8 Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

9 Decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Starosta S. odmówił M. C. (ur.

10 w dniu [...] grudnia 1994 r.) stwierdzenia, że spełnia wymogi określone w przepisach

11 prawa do wydania prawa jazdy kategorii A i B - w zakresie kategorii A, gdyż - na dzień

12 orzekania - wnioskodawca nie osiągnął minimalnego wieku (24 lat), wymaganego do

13 kierowania pojazdami kategorii A.

14 Rozpatrując sprawę - w trybie instancji odwoławczej - Samorządowe Kolegium

15 Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., utrzymało w mocy

16 decyzję organu I instancji.

17 W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że decyzja organu I instancji jest

18 zgodna z przepisami obowiązującymi na dzień jej wydania. Organ podał, że ustawa

19 o kierujących pojazdami weszła w życie dnia 19 stycznia 2013 r., a jej przepisy

20 przejściowe nie przewidywały możliwości zastosowania przepisów wcześniejszych , zaś

21 wszczęcie postępowania nastąpiło już na podstawie nowych przepisów. Zdaniem

22 organu odwoławczego decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny na dzień

23 wydania prawa jazdy, zatem organ I instancji słusznie zastosował przepisy ustawy

24 o kierujących pojazdami, zgodnie z którymi warunkiem wydania prawa jazdy kategorii A

25 jest osiągnięcie minimalnego wieku 24 lat.

26 Na wyżej przedstawioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego

27 w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. M. C. wniosła do Wojewódzkiego

28 Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, w której zarzuciła organowi naruszenie:

29 art. 134 ust.3 ustawy o kierujących pojazdami poprzez przyjęcie, że przepis ten nie jest

30 podstawą do uzyskania prawa jazdy, gdyż mają zastosowanie przepisy nowej ustawy,

31 ustalające inne niż w dotychczasowych przepisach wymagania do otrzymania

32 uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, a tym samym przyjęcie , że odmowa

33 wydania prawa jazdy taj kategorii była zasadna. W ocenie Skarżącej naruszono też

34 ogólne zasady interpretacji i stosowania przepisów prawa przejściowego, które to

35 1

36 Sygn. akt I OSK 936/14

37 przepisy w przedmiotowej sprawie nie nakazywały wprost zastosowania nowej ustawy

38 o kierujących pojazdami do zdarzeń zaistniałych przed jej wejściem w życie,

39 a w szczególności - naruszono zasadę nie działania prawa wstecz zwłaszcza, że

40 zastosowanie nowej ustawy wywołało dla Skarżącej niekorzystne skutki.

41 Uzasadniając zarzuty Skarżąca podkreśliła, że egzamin na prawo jazdy kategorii

42 A zdała [...] stycznia 2013 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących

43 pojazdami, a zatem Jej zdaniem podlega dotychczasowym przepisom w zakresie

44 nabycia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A. W dniu zdania egzaminu

45 spełniała wszystkie przesłanki do uzyskania prawa jazdy tej kategorii.

46 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło ojej oddalenie.

47 Uchylając - na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

48 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze

49 zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." - zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy

50 decyzję Starosty S. z dnia [...] maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

51 uznał, że decyzje te naruszały prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik

52 sprawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy administracji

53 naruszyły przepis art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i Sąd ten zważył, że

54 zgodnie z art. 3 ust. 1 obowiązującej od 19 stycznia 2013 r. ustawy o kierujących

55 pojazdami, kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek

56 i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z

57 następujących warunków: 1) posiada umiejętność kierowania pojazdem w sposób

58 niezagrażający bezpieczeństwu, nieutrudniający ruchu drogowego i nienarażający

59 kogokolwiek na szkodę oraz odpowiedni dokument stwierdzający posiadanie

60 uprawnienia do kierowania pojazdem; 2) odbywa w ramach szkolenia naukę jazdy; 3)

61 zdaje egzamin państwowy. Dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do

62 kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym

63 się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane w kraju prawo jazdy (art.

64 4 ust. 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy). Sąd meriti podniósł, że stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 7

65 lit. a ustawy, wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 24 lata - dla pojazdów

66 określonych w prawie jazdy kategorii A - jeżeli osoba nie posiadała co najmniej przez

67 2. lata prawa jazdy kategorii A2.

68 Z kolei w myśl art. 10 ust. 1 omawianej ustawy, prawo jazdy jest wydawane

69 przez starostę, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą oraz po uiszczeniu opłaty

70 ewidencyjnej. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy, prawo jazdy jest wydawane osobie, która

71 2

72 Sygn. akt I OSK 936/14

73 m.in. osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej

74 kategorii.

75 Sąd I instancji podkreślił, że poza wszelką wątpliwością w rozpatrywanym

76 przypadku pozostaje fakt, że w dacie złożenia wniosku o wydanie prawa jazdy

77 Skarżąca nie osiągnęła minimalnego wieku wymaganego ustawą o kierujących

78 pojazdami do kierowania pojazdami kategorii A. Jednak zdaniem Sądu Wojewódzkiego

79 nie można pozbawić uprawnień uzyskanych na podstawie dotychczas obowiązujących

80 przepisów, uzasadniając to zwłaszcza złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy już

81 w trakcie obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami.

82 Sąd meriti w pełni podzielił stanowisko wyrażone wyrokach: WSA w Bydgoszczy

83 z 24 września 2013 r. II SA/Bd 635/13 i WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2013 r. III

84 SA/Wr 606/13 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), że

85 egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie

86 ustawy o kierujących pojazdami oznacza, że osoba, która została dopuszczona do tego

87 egzaminu i go zdała, osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami

88 odpowiedniej kategorii w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

89 Zdaniem WSA w Białymstoku na szczególną uwagę zasługuje regulacja zawarta

90 w art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie bowiem z tymi przepisami,

91 osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami

92 silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej

93 niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9,

94 wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem (ust. 1). Zdaniem

95 Sądu I instancji wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział, że nie może być

96 egzaminowana osoba niespełniająca wymagań, o których mowa w art. 50 ust. 1, tzn.

97 osoba, która nie spełnia kryterium minimalnego wieku.

98 Wobec powyższego w ocenie Sądu Wojewódzkiego, przywołanych regulacji art.

99 50 ust. 1 i 2 nie można pominąć przy ustaleniu - zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy -

100 przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku wymaganego do kierowania pojazdami

101 odpowiedniej kategorii. Powyższe oznacza zatem, że dopuszczenie osoby ubiegającej

102 się o prawo jazdy do egzaminu państwowego oznacza spełnienie ustawowej przesłanki

103 minimalnego wieku, o której stanowi art. 11 ustawy o kierujących pojazdami. Tym

104 samym, zdaniem Sądu meriti, minimalny wiek był bowiem elementem warunkującym

105 przystąpienie do szkolenia i podejścia do egzaminu.

106 W rozważaniach Sąd I instancji odwołał się również do przepisów przejściowych,

107 zawartych w art. 134 ustawy o kierujących pojazdami, w których przewidziano, że

108 3

109 Sygn. akt I OSK 936/14

110 szkolenie osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy prowadzone w dniu wejścia

111 w życie ustawy w formie kursu lub zajęć szkolnych jest kontynuowane na podstawie

112 dotychczasowych przepisów (art. 134 ust. 1). Z kolei zgodnie z art. 134 ust. 2,

113 zaświadczenie o ukończeniu szkolenia dla osób ubiegających się o wydanie prawa

114 jazdy wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo

115 o ruchu drogowym zachowuje ważność w zakresie, w jakim zostało wydane. Natomiast,

116 zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie prawa jazdy kategorii A uzyskane na

117 podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

118 uznaje się za zaświadczenie spełniające wymagania, o których mowa w niniejszej

119 ustawie także w zakresie prawa jazdy kategorii A2 (art. 134 ust. 2a). Egzamin

120 państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy

121 uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie (art. 134 ust. 3). Wynik

122 pozytywny z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy

123 kategorii A, uzyskany przed dniem wejścia w życie ustawy przez osobę, która nie

124 spełnia warunku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit. a, uznaje się za ważny, na

125 zasadach określonych w art. 52 ust. 1, w przypadku kiedy osoba ta przystępuje do

126 części praktycznej egzaminu w zakresie prawa jazdy kategorii A2 (art. 134 ust. 3a).

127 Co prawda Sąd Wojewódzki zauważył, że w przepisach przejściowych brak jest

128 jednoznacznego uregulowania sytuacji, gdy osoba spełniła wszystkie przesłanki

129 niezbędne do otrzymania prawa jazdy pod rządami ustawy Prawo o ruchu drogowym,

130 a wniosek o wydanie prawa jazdy został przekazany przez WORD do organu już po

131 wejściu w życie nowej ustawy, tym niemniej zdaniem Sądu I instancji, analiza treści art.

132 134 ustawy wskazuje, że zamiarem ustawodawcy nie było pozbawienie uprawnień

133 osób, które uzyskały je na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów.

134 WSA w Białymstoku doszedł do przekonania, że Skarżąca zdała egzamin

135 państwowy przed dniem wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami, ukończyła

136 wiek 18 lat, który pod rządami dotychczas obowiązujących przepisów art. 90 ust. 2 pkt 3

137 ustawy Prawo o ruchu drogowym upoważniał ją do otrzymania prawa jazdy kategorii A.

138 Wobec powyższego okoliczność, że WORD złożył w jej imieniu wniosek o wydanie

139 prawa jazdy już pod rządami nowej ustawy, nie daje podstaw do zdyskwalifikowania

140 nabytych uprawnień. Zwłaszcza, że prawo jazdy jest dokumentem stwierdzającym, że

141 dana osoba posiada uprawnienie do kierowania pojazdami. Źródłem tych uprawnień

142 jest zdaniem Sądu Wojewódzkiego spełnienie wszystkich przesłanek wymaganych

143 przez prawo: zdanie egzaminu państwowego (teoretycznego i praktycznego), odbycie

144 wymaganego szkolenia, uzyskanie wymaganego orzeczenia lekarskiego i osiągnięcie

145 4

146 Sygn. akt I OSK 936/14

147 wymaganego wieku. Z chwilą spełnienia tych przesłanek dana osoba nabywa

148 uprawnienie do kierowania pojazdami, zaś prawo jazdy jest jedynie dokumentem

149 potwierdzającym posiadanie takich uprawnień.

150 Reasumując, Sąd meriti podał, że rozpatrując ponownie sprawę organy mają

151 obowiązek uwzględnić uwagi poczynione przez Sąd.

152 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżyło powyższy wyrok

153 w całości, opierając skargę kasacyjną na przesłance błędnej wykładni przepisu art. 11

154 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących

155 pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz.151 z późn.zm.), poprzez nałożenie na organ obowiązku

156 jego zastosowania w sytuacji faktycznej odmiennej, niż sformułowana w hipotezie

157 wskazanej normy prawa materialnego, czyli na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a.

158 i wniosło o :

159 1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy

160 Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego

161 rozpatrzenia,

162 2/ zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według

163 norm przepisanych.

164 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w przedmiotowej sprawie,

165 egzamin państwowy w zakresie prawa jazdy kategorii A, M. C. zdała w dniu

166 [...] stycznia 2013r., a więc w stanie prawnym regulowanym przepisami ustawy dnia 20

167 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2012.1137 j.t). Zgodnie z treścią art. 90

168 ust.2 pkt 3 wymagany wiek dla kategorii A wynosił 18 lat. Przepis ten został jednakże,

169 na mocy art. 125 pkt 10 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, w całości uchylony.

170 Aktualne uregulowanie mieści się w treści art. 8 ust. 1 pkt 7 ustawy o kierujących

171 pojazdami, który stanowi, że wymagany minimalny wiek do kierowania wynosi 24 lata,

172 dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A.

173 W skardze kasacyjnej podniesiono, że wniosek w przedmiocie wydania prawa

174 jazdy wpłynął do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2013r., a więc już w dacie

175 obowiązywania ustawy o kierujących pojazdami. Stosownie do treści art. 11 ust.1

176 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy jest wydawane osobie, która:

177 1/osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej

178 kategorii,

179 2/ uzyskała orzeczenie:

180 a/ lekarskie - o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

181 5

182 Sygn. akt I OSK 936/14

183 b/ psychologiczne - o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania

184 pojazdem w określonych kategoriach,

185 3/ odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii,

186 4/ zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej

187 kategorii,

188 5/ przebywa na terytorium RP co najmniej przez 185 dni w każdym roku

189 kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi

190 zaświadczenie, ze studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

191 Jednocześnie w art. 8 określono minimalny wiek do kierowania pojazdami, który

192 zgodnie z jego ust.1 pkt 7, wynosi dla pojazdów określonych w prawie jazdy kategorii A

193 24 lata. Kolegium zwróciło uwagę, że zarówno pod rządami ustawy Prawo o ruchu

194 drogowym, jak i aktualnie obowiązującej ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy

195 wydawane było i jest na wniosek. Przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami

196 określonej kategorii, które stwierdzone są dokumentem prawa jazdy, następowało

197 i następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego starostę.

198 Sprawa o przyznanie uprawnień do kierowania pojazdami stanowi bowiem sprawę

199 indywidualną rozstrzyganą w drodze decyzji administracyjnej należącą do właściwości

200 organu administracji publicznej jakim jest starosta. Zatem, skarżące SKO podało,

201 przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że rozstrzygnięcie

202 sprawy w przedmiocie wydania prawa jazdy na wniosek zainteresowanej osoby

203 następuje z zastosowaniem przepisów prawa obowiązujących w dacie rozstrzygania

204 sprawy ( wyrok NSA z dnia 16 maja 2007r. sygn. akt I OSK 1080/06), a od tej reguły

205 mogą być wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi. Zdaniem Kolegium

206 w ustawie o kierujących pojazdami brak jest stosownych przepisów przejściowych,

207 które pozwoliłyby stosować w stosunku do Pani M. C. przepisy

208 nieobowiązujące w dniu wydawania decyzji i co za tym, idzie pozwoliłyby na przyjęcie,

209 że strona spełnia wymóg minimalnego wieku do uzyskania uprawnień do kierowania

210 pojazdami kategorii A, pomimo nieosiągnięcia wieku, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt

211 7 ustawy.

212 Zdaniem skarżącego takim przepisem przejściowym nie jest art. 134 ustawy

213 o kierujących pojazdami, bowiem w jego treści ustawodawca normuje jedynie kwestie

214 związane ze szkoleniem osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy,

215 z zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia, egzaminem państwowym złożonym

216 z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy, wynikiem pozytywnym

217 z części teoretycznej egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii A,

218 6

219 Sygn. akt I OSK 936/14

220 uzyskanym przed dniem wejścia w życie ustawy oraz kwestię osób, które są

221 uczestnikami kursów, ukończyły kursy lub zdały egzamin na kartę rowerową, na

222 pozwolenie na kierowanie tramwajem, dla kandydatów na egzaminatorów osób

223 ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, dla kandydatów na

224 instruktorów, dla kandydatów na instruktorów techniki jazdy. Na uwagę zasługuje w

225 ocenie skarżącego przepis ust. 3a art. 134 ustawy, regulujący w sposób szczególny

226 sytuację osób, które przed dniem wejścia w życie ustawy, zdały z wynikiem

227 pozytywnym egzamin państwowy w części teoretycznej, w zakresie kategorii A.

228 Ustawodawca uznał bowiem, że osoba, która nie spełnia warunku, o którym mowa

229 w art. 8 ust. 1 pkt 7 lit a (minimalny wiek), może przystąpić do części praktycznej

230 w zakresie prawa jazdy kategorii A 2 i tylko wówczas egzamin teoretyczny uznaje się za

231 ważny. Analizując ten zapis, Kolegium sformułowało stanowisko, iż celem ustawodawcy

232 jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a zapewnić to może podniesienie

233 minimalnego wieku wymaganego dla prowadzenia pojazdów niektórych kategorii.

234 Kolegium przywołało również rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

235 w Poznaniu (wyrok z dnia 13 listopada 2013r. sygn. akt III SA/Po 926/13), w którym Sąd

236 ten podał , że "ustawa o kierujących pojazdami stanowi implementację dyrektywy

237 nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. Skarżący

238 wskazał, że jednym z podstawowych celów tej dyrektywy jest poprawa bezpieczeństwa

239 na drogach (pkt 2 preambuły), przy czym określenie minimalnych wymagań dla wydania

240 prawa jazdy służy bezpieczeństwu ruchu drogowego (pkt 8).

241 Kolegium stanęło również na stanowisku, iż uzyskanie uprawnień do

242 prowadzenia pojazdów w zakresie określonej kategorii, następuje w wyniku wydania

243 decyzji administracyjnej. Dla uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami nie jest

244 zatem wystarczające zdanie z wynikiem pozytywnym państwowego egzaminu, o którym

245 była mowa w art. 109 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, a obecnie stanowi

246 regulację z przepisu art. 49 ustawy o kierujących pojazdami.

247 Z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, w tym z art. 11 ust. 1 tej ustawy,

248 wynika konieczność spełnienia dalszych jeszcze przesłanek, poza zdaniem samego

249 egzaminu, który ogranicza się wyłącznie do sprawdzenia kwalifikacji osoby ubiegającej

250 się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Kolegium podniosło, że bez wątpienia

251 egzamin państwowy odgrywa bardzo istotną rolę w całej procedurze uzyskiwania

252 uprawnień do kierowania pojazdami ale już na tym etapie osoba zainteresowana winna

253 spełniać pozostałe wymogi wynikające z art. 11 ust. 1 i art. 12 ustawy o kierujących

254 pojazdami. Jednakże zdaniem skarżącego powyższe nie zmienia tego, iż pozytywny

255 7

256 Sygn. akt I OSK 936/14

257 wynik z egzaminu państwowego stanowi wyłącznie jedną z pozytywnych przesłanek, od

258 których zaistnienia uzależnione jest uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami.

259 Natomiast pozostałe przesłanki, ich istnienie lub brak, przed wydaniem uprawnienia do

260 kierowania pojazdami w zakresie określonej kategorii, weryfikuje właściwy do ich

261 wydania organ. Kwestię tę w związku z art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami

262 regulują obecnie przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa

263 i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wydawania dokumentów

264 stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U.2012.1005). Zatem

265 w ocenie Kolegium należy uznać, że na tym etapie weryfikowane jest spełnienie przez

266 osobę ubiegającą się o uzyskanie uprawnienia przesłanek określonych ustawą, w tym

267 również minimalnego wieku.

268 W takim stanie rzeczy za całkowicie chybione i nie znajdujące uzasadnienia

269 w obowiązującym stanie prawnym, należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu

270 Administracyjnego w Białymstoku prezentowane w zaskarżonym wyroku, że

271 dopuszczenie Pani M. C. do egzaminu przesądza o fakcie spełnienia

272 w dniu wydawania uprawnień do kierowania pojazdami wymogu minimalnego wieku

273 do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, oraz że zdanie egzaminu

274 państwowego z wynikiem pozytywnym skutkuje nabyciem uprawnień do kierowania

275 pojazdami, które prawo jazdy - dokument - jedynie potwierdza.

276 W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik ustanowiony z urzędu

277 M. C. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium

278 Odwoławczego w całości jako nieuzasadnionej i zasądzenie od Samorządowego

279 Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. C. kosztów postępowania,

280 w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

281 W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono, że w zakresie zarzutów

282 naruszenia prawa materialnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze chociaż

283 wskazało na błędną wykładnię art. 11 ust.1 w związku z art.8 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia

284 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. nr 30, poz. 151 z późn.zm.), to nie

285 wskazało na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia

286 zastosowana przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu. W odpowiedzi na skargę

287 kasacyjną podniesiono również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku

288 prawidłowo przyjął, iż dopuszczenie osoby ubiegającej się o prawo jazdy do egzaminu

289 państwowego oznacza spełnienie ustawowej przesłanki minimalnego wieku, o której

290 stanowi art. 11, bowiem ocena przesłanki osiągnięcia minimalnego wieku do kierowania

291 pojazdami odpowiedniej kategorii musi być powiązana z przepisami ustawy, które

292 8

293 Sygn. akt I OSK 936/14

294 stanowią o nabyciu uprawnienia. Wywiedziono, że skoro egzamin państwowy złożony

295 z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy według przepisu

296 przejściowego zawartego w art. 134 ust. 2a uznaje się za spełniający wymagania

297 określone w ustawie, to tym bardziej należy uznać, że osoba, która dopuszczona

298 została do tego egzaminu i go zdała, osiągnęła minimalny wiek wymagany do

299 kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii.

300 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

301 Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje

302 sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności

303 uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie

304 zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na

305 badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

306 Zarzuty te opierały się na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.,

307 to jest na obrazie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni: art. 11 ust. 1 w zw.

308 z art.8 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

309 Kluczowym zagadnieniem jakie wystąpiło w rozpoznawanej sprawie, było

310 ustalenie jakie przepisy prawa mają zastosowanie w sytuacji, w której wnioskodawczyni

311 w postępowaniu o wydane prawa jazdy kategorii A, zdała w dniu [...] stycznia 2013 r.

312 stosowny egzamin praktyczny, a zatem w okresie, w którym obowiązywały jeszcze

313 przepisy Działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym,

314 zgodnie z którymi wnioskodawca mógł skutecznie ubiegać się o przyznanie

315 uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A (spełnił bowiem wszystkie wymagania

316 określone w art. 90 ustawy Prawo o ruchu drogowym), a wniosek o wydanie prawa

317 jazdy został wniesiony w dniu 3 kwietnia 2013 r. - czyli po dniu 19 stycznia 2011 r.,

318 w którym to dniu weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących

319 pojazdami, która wprowadziła regulację prawną (art. 8 ust. 1 pkt 7), polegającą na

320 podwyższeniu do 24 lat minimalnego wieku, jakiego to wymogu wnioskodawczyni nie

321 spełniała.

322 Zdaniem organów, skoro nowa ustawa nie przewidywała w rozpatrywanym

323 zakresie żadnych przepisów przejściowych, to winno się podejmować rozstrzygnięcia

324 na podstawie stanu prawnego, obowiązującego w dniu orzekania. Natomiast, w ocenie

325 Sądu Wojewódzkiego, pogląd wyrażany przez organy nie był prawidłowy, dowodził, że

326 organy administracji dokonały interpretacji art. 11 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami

327 z jego naruszeniem, w wyniku czego polecił by organ, ponownie rozpoznając wniosek

328 9

329 Sygn. akt I OSK 936/14

330 M. C., ocenił spełnienie przez nią przesłanek, warunkujących przyznanie

331 uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, na podstawie przepisów

332 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

333 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ze stanowiskiem Sądu

334 Wojewódzkiego nie można się jednak zgodzić.

335 W dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r.

336 o kierujących pojazdami. Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 tej ustawy, prawo jazdy jest

337 wydawane osobie, która:

338 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej

339 kategorii;

340 2) uzyskała orzeczenie:

341 a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem,

342 b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem

343 - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T;

344 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii;

345 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej

346 kategorii;

347 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni

348 w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe,

349 albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy.

350 Podkreślenia także wymaga, iż po myśli art. 8 ust. 1 pkt 7 ppkt a) omawianej ustawy,

351 wymagany minimalny wiek do kierowania pojazdami wynosi 24 lata - dla pojazdów

352 określonych w prawie jazdy kategorii A - jeżeli osoba nie posiada co najmniej przez

353 2 lata prawa jazdy kategorii A2.

354 Nie ulega przy tym wątpliwości, że decyzja, nadająca uprawnienia do kierowania

355 pojazdami określonej kategorii, ma charakter konstytutywny. Powyższe oznacza więc,

356 że skoro w ustawie o kierujących pojazdami nie wprowadzono przepisu przejściowego,

357 który w sposób szczególny określałby wejście w życie w/w przepisów nowej ustawy, to

358 zasadnym był pogląd organów obu instancji, że ustawa ta - w omawianym zakresie -

359 wchodziła w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. Wydając decyzję w sprawie, w której

360 wniosek wpłynął po tej dacie, bo tak zdecydowała sama wnioskodawczyni, organy były

361 zobowiązane stosować przepisy obowiązujące w dacie orzekania. Przyjęcie

362 odmiennego w tej kwestii poglądu przez Sąd I instancji, naruszało zatem art. 10 ust. 1

363 ustawy o kierujących pojazdami w związku z § 9 ust. 3 pkt 9 rozporządzenia Ministra

364 Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie

365 10

366 Sygn. akt I OSK 936/14

367 wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U.

368 poz. 1005 z późn. zm.).

369 W szczególności nie można podzielić stanowiska zajętego w zaskarżonym

370 wyroku, a sprowadzającego się do poglądu, iż nie można pozbawić uprawnień

371 uzyskanych na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów, uzasadniając to

372 zwłaszcza złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy już w trakcie obowiązywania

373 ustawy o kierujących pojazdami, czyli innymi słowy, że powyższe postępowanie

374 naruszałoby zasadę lex retro non agit a zatem także art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

375 Polskiej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 lipca 2015 r.

376 (sygn. akt I OSK 2961/13), a który to pogląd podziela w pełni skład obecnie orzekający,

377 odbycie szkolenia oraz zdanie stosownego egzaminu - zarówno w poprzednim, jak

378 i aktualnym stanie prawnym - stanowi jedynie jeden z warunków, który musi spełnić

379 wnioskodawca w postępowaniu o wydanie prawa jazdy. W postępowaniu tym, organ

380 jest bowiem obowiązany zweryfikować nie tylko okoliczność, czy dana osoba uzyskała

381 stosowne kwalifikacje praktyczne do kierowania pojazdem, ale również, czy spełnia ona

382 inne kryteria, warunkujące uzyskanie przedmiotowych uprawnień. Nie można było

383 zatem twierdzić, jak przyjął to Sąd Wojewódzki, iż w analizowanym stanie faktycznym

384 zdarzenie prawne, mające wpływ na uznanie spełnienia przez uczestnika postępowania

385 przesłanek do uzyskania uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A,

386 nastąpiło w całości w okresie obowiązywania ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo

387 o ruchu drogowym.

388 Art. 90, ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który m. in. przewidywał, iż

389 minimalny wiek dla uzyskania prawa jazdy kategorii A wynosi 18 lat, już nie

390 obowiązywał w dniu 6 maja 2013 r. - to jest w dacie orzekania przez Starostę

391 S. W związku z tym za zasadne należało przyjąć, że zaskarżony wyrok

392 naruszał art. 139 oraz art. 125 pkt 10 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.

393 o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd

394 Wojewódzki, iż w stosunku do każdej osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do

395 kierowania pojazdami, która zdała egzamin państwowy, wymagany do uzyskania prawa

396 jazdy odpowiedniej kategorii, przed dniem 19 stycznia 2013 r., winien mieć

397 zastosowanie rozdział 1 działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu

398 drogowym ( Dz. U. z 2012r.5 poz. 1137 z późn. zm.).

399 Wobec odniesienia się przez skarżącego do treści przepisu art. 50 ust. 1 ustawy

400 o kierujących pojazdami, podnieść należy, że zgodnie z tym przepisem, osoba

401 ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami

402 11

403 Sygn. akt I OSK 936/14

404 silnikowymi lub tramwajem może przystąpić do egzaminu państwowego nie wcześniej

405 niż miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 8 i 9,

406 wymaganego od kierującego pojazdem objętym tym uprawnieniem. Przepis ten zatem

407 nie miał w tym przypadku w ogóle zastosowania, gdyż odnosi się on wyłącznie do

408 egzaminowania kandydatów na kierowców, a ponadto jego adresatem są tylko osoby,

409 które dopiero w aktualnym stanie prawnym przystępują do egzaminu państwowego. Nie

410 dotyczy on natomiast osób, takich jak M. C., która egzamin na prawo jazdy

411 zdała na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

412 Nie można również zgodzić się z poglądem Sądu Wojewódzkiego, iż art. 134 ust.

413 3 ustawy o kierujących pojazdami, który przewiduje, że egzamin państwowy złożony

414 z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie ustawy uznaje się za spełniający

415 wymagania określone w ustawie, mógł mieć jakiekolwiek prawne znaczenie

416 w rozpoznawanym przypadku. Nikt bowiem nie kwestionował, że uczestniczka

417 postępowania zdała taki egzamin z wynikiem pozytywnym. Natomiast sam fakt, że

418 M. C. została (w czasie obowiązywania poprzedniego stanu prawnego)

419 dopuszczona do egzaminu na prawo jazdy kategorii A nie mógł jeszcze przesądzać

420 o konieczności (w czasie obowiązywania obecnego stanu prawnego) uwzględnienia jej

421 wniosku, zwłaszcza w kontekście tego, że wniosek ten uczestniczka postępowania

422 mogła wnieść w poprzednim stanie prawnym.

423 Mając na uwadze argumentację zawartą w zaskarżonym wyroku podkreślić

424 również należy, że wejście w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. ustawy z dnia 5 stycznia

425 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzedziła szeroka dyskusja społeczna a zwłaszcza

426 bardzo długie bo około dwuletnie vacatio legis. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, iż

427 przepisy, które weszły w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. były zaskoczeniem dla osób,

428 które w latach 2011 -2013 planowały ubiegać się o wydanie prawa jazdy.

429 Ponadto, jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu w/w ustawy (vide: druk VI

430 2879), podwyższenie minimalnego wieku dla kierowania pojazdami kategorii A oraz

431 brak jakichkolwiek odstępstw od ustalonego progu wiekowego było świadomym

432 zamysłem projektodawcy. Ustalono bowiem, że najliczniejszą grupą kierowców

433 uczestniczących w wypadkach stanowią osoby w wieku 18-24 lata, posiadające prawo

434 jazdy krócej niż 2 lata. Liczba takich sprawców wypadków wskazywała przy tym

435 tendencję wzrostową i w ostatnich 10-ciu latach wzrosła o 10%. Głównym zatem celem

436 ustawodawcy, który przyświecał mu przy uchwalaniu ustawy o kierujących pojazdami,

437 było zapewnienie poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, co zamierzano osiągnąć

438 m. in. poprzez podniesienia minimalnego wieku uprawniającego do posiadania prawa

439 12

440 Sygn. akt I OSK 936/14

441 jazdy kategorii A. Nie ulega zaś wątpliwości, że ochrona życia i zdrowia jest również

442 wartością chronioną konstytucyjnie.

443 Uznając zatem, że skarga kasacyjna była uzasadniona, Naczelny Sąd

444 Administracyjny - z mocy art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym

445 ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed

446 sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) - orzekł jak w sentencji.

447 Z uwagi na sytuację życiową uczestniczki postępowania, pozostającej na

448 utrzymaniu rodziców, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego oparto na

449 przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a.

450 13