Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r., I OSK 74/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r., I OSK 74/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Tamara Dziełakowska NSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1076/16 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 27 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. W. zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm. zwana dalej u.g.n.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, iż utrata przez poprzedników prawnych skarżącego władztwa nad przedmiotową nieruchomością nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r., o czym rzekomo świadczą takie dokumenty: protokół z dokonanej kontroli i sprawdzenia przewodów kominowych sporządzony przez J. B. – Mistrza Kominiarskiego z dnia [...] września 1957 r. , sprawozdanie z dnia [...] września 1957 r. o numerze [...]dotyczące sprawdzenia przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz połączeń palenisk z przewodami w budynku mieszkalnym o nr [...] przy ul. [...], protokół z odbioru instalacji elektrycznej z dnia [...] października 1957 r., protokół z odbioru technicznego wewnętrznych instalacji gazowych, z dnia [...] września 1957 r., protokół z odbioru rewizyjnego urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w budynku z dnia [...] października 1957 r., zawiadomienie Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w [...] nr [...] znak [...] z dnia [...] listopada 1957 r. o przyjęciu budynku do eksploatacji, dane dotyczące dat pierwszych trzech meldunków w tym budynku oraz metryka ul. [...] nr [...] i mapa inwentaryzacji ul. [...], podczas gdy powyższe dokumenty ukazują wprawdzie zakończenie procesu budowalnego na nieruchomości i częściowe zasiedlenie budynku przed dniem 5 kwietnia 1958 r., lecz nie wskazują one jaka państwowa jednostka organizacyjna była inwestorem, a przecież przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. uniemożliwiający realizacje roszczeń byłych właścicieli gruntów warszawskich został ustanowiony po to żeby Skarb Państwa zrekompensował tym właścicielom szkodę powstałą w wyniku przejęcia nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne, a nie podmioty nie legitymujące się upoważnieniem Państwa, działając bezprawnie w interesie własnymi lub innych osób kosztem Skarbu Państwa i właścicieli, przy czym stwierdzenie daty tego faktycznego przejęcia w imieniu i na rachunek Państwa powinno się odbywać na podstawie dokumentów w postaci wstępnej lokalizacji inwestycji, decyzji o lokalizacji szczególnej, zaświadczenia lokalizacyjnego, protokołu przekazania nieruchomości uprawnionemu użytkownikowi, czy też protokołu przekazania terenu pod budowę uprawnionemu inwestorowi, czyli na podstawie dokumentów dotychczas branych pod uwagę przez organy administracji I instancji.

4 Wskazując na powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Skarżący kasacyjnie wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Prezydenta [...] kosztów postępowania sądowego.

5 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby utrata władztwa nad nieruchomością przez poprzedników prawnych T. W. nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W ocenie skarżącego kasacyjnie nie chodzi bowiem jedynie o utratę posiadania ale o objęcie władztwa. Zdaniem skarżącego kasacyjnie brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, że jego poprzednicy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Skarżący kasacyjnie wywodził, że o tym, iż władztwo Państwa nad przedmiotowa nieruchomością zaczęło się po dniu 5 kwietnia 1958 r. świadczy wniosek o wpis prawa własności do księgi wieczystej z 1988 r.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

8 W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

9 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

10 Skarga kasacyjna koncentruje się na zarzucie naruszenia prawa materialnego to jest art. 215 ust. 2 u.g.n., kwestionując jednocześnie ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy administracji i zaakceptowane przez Sąd I instancji. Skarżący kasacyjnie kwestionuje bowiem, że dokumenty zgromadzone w sprawie stanowią dowody wskazujące, iż jego poprzednicy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, poza błędną wykładnią, może polegać na błędnym zastosowaniu normy prawa materialnego, czyli dokonaniu błędnej subsumcji, tj. wadliwego podstawienia tej normy pod ustalony w sprawie stan faktyczny. Nie można więc w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego zwalczać dokonanych w sprawie ustaleń stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 646/16). Powyższa wadliwość tak skonstruowanego zarzutu skargi kasacyjnej przesądza o jego bezskuteczności.

11 Zauważyć należy, że przywołany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szereg okoliczności faktycznych potwierdzonych stosownymi dokumentami, to jest: protokołem z dokonanej kontroli i sprawdzenia przewodów kominowych sporządzonym przez J. B. – Mistrza Kominiarskiego z dnia [...] września 1957 r. , sprawozdaniem z dnia [...] września 1957 r. o numerze [...] dotyczącym sprawdzenia przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz połączeń palenisk z przewodami w budynku mieszkalnym o nr [...] przy ul. [...], protokołem z odbioru instalacji elektrycznej z dnia [...] października 1957 r., protokołem z odbioru technicznego wewnętrznych instalacji gazowych z dnia [...] września 1957 r., protokołem z odbioru rewizyjnego urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych w budynku z dnia [...] października 1957 r., zawiadomieniem Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w [...] nr [...] znak [...] z dnia [...] listopada 1957 r. o przyjęciu budynku do eksploatacji, danymi dotyczącymi dat pierwszych trzech meldunków w tym budynku oraz metryką ul. [...] nr [...] i mapa inwentaryzacji ul. [...] - dowodzi, że wszystkie te okoliczności nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłego właściciela nieruchomości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ich zaistnienie wykluczało wręcz równoczesne władanie nieruchomością przez byłego właściciela.

12 Ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może nastąpić bez kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie w odniesieniu do przejętej działki gruntu, którymi to przesłankami są: przeznaczenie działki gruntu przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne oraz pozbawienie poprzedniego jej właściciela bądź jego następców prawnych władania tą działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.

13 Organy administracyjne w wystarczający zatem sposób wykazały, że pozbawienie byłego właściciela władania przedmiotową nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., co wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Fakt, że Skarb Państwa złożył wniosek o dokonanie wpisu własności w księdze wieczystej dopiero w 1988 r., nie może stanowić podstawy do wywodzenia, że poprzednicy prawni skarżącego kasacyjnie nie zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r.

14 Faktyczna możliwość władania, o której mowa w art. 215 ust. 2 u.g.n. odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na takie stwierdzenie.

15 Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.