Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OSK 712/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OSK 712/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1194/09 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1194/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.

3 Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

4 Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., po rozpoznaniu odwołania P. S. od rozkazu Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej, wskutek cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa:

5 1. uchylił zaskarżony rozkaz, w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień 31 lipca 2009 r.;

6 2. w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy.

7 W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 29 czerwca 2007 r. Służba Kontrwywiadu Wojskowego wszczęła kontrolne postępowanie sprawdzające i wskazała, że mł. chor. P. S. został skazany w dniu 26 marca 2007 r. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. za popełnienie przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k.. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 3 kwietnia 2007 r. Biorąc pod uwagę wskazany wyrok, właściwy organ uznał że mł. chor. P. S. nie daje rękojmi zachowania tajemnicy i decyzją nr [...] cofnięto chorążemu poświadczenie bezpieczeństwa.

8 Rozkazem nr [...] (pkt 1) z dnia [...] marca 2009 r., Dyrektor Departamentu Kadr MON zwolnił P. S. z zawodowej służby wojskowej, od którego oficer złożył odwołanie.

9 Rozpoznając odwołanie, Minister Obrony Narodowej wskazał, że brak dopuszczenia do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbowa powoduje, że P. S. nie może pełnić służby na żadnym stanowisku służbowym w siłach zbrojnych. Organ wskazał ponadto, że planowane zmiany organizacyjno – etatowe zmierzające do zmniejszenia stanu etatowego Sił Zbrojnych również nie przemawiają za pozostawieniem w służbie wojskowej żołnierza, który nie przestrzega porządku prawnego, i któremu właściwe służby cofnęły poświadczenie bezpieczeństwa.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zarzucając jej naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że decyzją Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] cofnięto P. S. poświadczenie bezpieczeństwa nr [...], uprawniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "Tajne". Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Rady Ministrów RP nr [...] z dnia [...] maja 2008r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę od tej decyzji wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 824/08 oddalił skargę.

12 Przesłanką cofnięcia P. S. poświadczenia bezpieczeństwa była okoliczność skazania go w dniu 26 marca 2007 r. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w L. za popełnienie przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k., na karę grzywny, środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych przez okres 4 lat oraz środek karny w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości oraz świadczenie pieniężne na cele społeczne.

13 Decyzja Prezesa Rady Ministrów RP nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. była decyzją ostateczną podlegającą wykonaniu. Tak więc, organ upoważniony był do podjęcia działań w przedmiocie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.

14 Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że Szef Służby Kontrwywiadu Wojskowego, w postępowaniu sprawdzającym wskazał i udokumentował faktyczną przesłankę cofnięcia poświadczenia bezpieczeństwa zawartą w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 47 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, kontrolne postępowanie sprawdzające kończy się wydaniem decyzji o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa albo poinformowaniem kierownika jednostki organizacyjnej lub osoby odpowiedzialnej za obsadę stanowisk o braku zastrzeżeń w stosunku do, którą objęto kontrolnym postępowaniem sprawdzającym, z jednoczesnym potwierdzeniem jej dalszej zdolności do zachowania tajemnicy w zakresie określonym w posiadanym przez osobę sprawdzaną poświadczenia bezpieczeństwa. Sąd zgodził się z organem, że ustawa nie daje możliwości zakończenia kontrolnego postępowania sprawdzającego wydaniem decyzji utrzymującej w części ważność posiadanego przez nią poświadczenia bezpieczeństwa. Występowanie przesłanki określonej w art. w 28 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie informacji niejawnej, nie przesądza wprawdzie o dostępie osoby sprawdzanej do informacji niejawnych stanowiących tajemnice służbową, jednak konstrukcja art. 47 ust. 1 ustawy wskazuje, iż osoba ta nie może posiadać takiego dostępu na podstawie cofniętego jej poświadczenia bezpieczeństwa. Zgodnie bowiem z art. 33 powołanej ustawy, ten sam dokument – poświadczenie bezpieczeństwa, uprawniające do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne" uprawnia do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami "poufne" i "zastrzeżone". Cofnięcie ważności tego dokumentu, oznacza w praktyce brak dostępu również do informacji stanowiących tajemnicę służbową. Konsekwencją zatem pozbawienia P. S. certyfikatu bezpieczeństwa było, że nie mógł on pełnić dalej służby na żadnym stanowisku służbowym w Siłach Zbrojnych.

15 Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł P. S., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej przez organ I instancji, ewentualnie uchylenia wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wnoszący skargę kasacyjną wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

16 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

17 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 47 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), polegającą na przyjęciu, iż obowiązkowe w stosunku do osoby skazanej prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa do informacji objętych tajemnicą państwową jest równoznaczne także z cofnięciem poświadczenia bezpieczeństwa dopuszczającego do informacji objętych tajemnicą służbową;

18 2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, polegające na przyjęciu, iż z tego, że poświadczenie bezpieczeństwa dopuszczające do informacji oznaczonych klauzulą "tajne", uprawnia także do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "poufne" i "zastrzeżone", wynika, iż cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa jedynie odnoszące się do informacji oznaczonych klauzulą "tajne", automatycznie także pozbawia uprawnień do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami: "poufne" i "zastrzeżone", nawet wówczas o ile z decyzji cofającej poświadczenie bezpieczeństwa to nie wynika;

19 3) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.), polegającą na przyjęciu, że cofnięciem wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa jest cofnięcie jedynie poświadczenia bezpieczeństwa w zakresie w jakim dopuszczało ono dostęp do informacji objętych tajemnicą państwową oznaczonych klauzulą "tajne", pomimo iż na stanowisku, które zajmował skarżący wymagano jedynie poświadczenia bezpieczeństwa dopuszczającego do informacji stanowiących tajemnicę służbową – to jest oznaczonych klauzulą "poufne".

20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

21 Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidujący możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w przypadku odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa. Przepis art. 112 powołanej ustawy ma charakter uznaniowy, bowiem przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w sytuacji zaistnienia jednego ze wskazanych w nim przypadków. Na fakultatywność decyzji o zwolnieniu ze służby wskazuje użycie w tym przepisie sformułowania "można zwolnić". Potwierdza to również treść poprzedzającego go przepisu - art. 111 tej ustawy, w którym wyliczono z kolei przypadki obligatoryjnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skoro zatem ustawodawca nadał charakter uznaniowy art. 112 cytowanej ustawy, to decyzję o zwolnieniu ze służby pozostawił ocenie właściwego organu wojskowego.

22 Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], którą cofnięto P. S. poświadczenie bezpieczeństwa, uprawniające do dostępu do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą "tajne" stanowiła przesłankę do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Tym samym, jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, organ miał możliwość do podjęcia działań zmierzających do zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i z możliwości tej skorzystał. Wobec tego nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 112 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

23 Ponadto nietrafny jest zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 47 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Zważyć należy, iż naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej. W niniejszej sprawie zarzut ten jest o tyle chybiony, że materialnoprawną podstawą wydanych decyzji ocenianych przez Sąd I instancji był art. 112 ust. 1 pkt 2, art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137), a nie w/w przepisy ustawy o ochronie informacji niejawnych. W tym stanie rzeczy powołanie się przez pełnomocnika skarżącego na naruszenie prawa materialnego, które nie stanowiło podstawy wydania decyzji, a zatem nie było zastosowane w sprawie nie może odnieść zamierzonego skutku.

24 Na marginesie wspomnieć należy, że postępowanie sprawdzające w przedmiocie dostępu do informacji niejawnych uregulowane jest w art. 26 i następnych ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Z art. 27 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 1 powołanej ustawy wynika, iż dopuszczenie do pracy lub pełnienia służby na stanowisku, z którym może łączyć się dostęp do informacji niejawnych następuje odrębnie dla każdej klauzuli tajności po przeprowadzeniu postępowania sprawdzającego oraz po przeszkoleniu tej osoby w zakresie ochrony informacji niejawnych. Wobec powyższego cofnięcie poświadczenia bezpieczeństwa uprawniającego do dostępu do informacji oznaczonych klauzulą "tajne" oznacza konieczność wszczęcia ponownej procedury dopuszczającej do pełnienia służby na stanowisku, z którym łączy się uprawnienie do dostępu do informacji oznaczonych klauzulami "poufne" i "zastrzeżone".

25 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.