Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r., I OSK 2493/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2017 r., I OSK 2493/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 279/16 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 17 czerwca 2016 r., sygn. I SA/Wa 279/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2015 r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość.

3 W skardze kasacyjnej M. G. zaskarżyła wyrok Sąd I instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) Sądowi I instancji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej u.g.n.) polegające na nieuwzględnieniu faktu, że odnoście części spornego gruntu spełniona została przesłanka w nim określona, to jest poprzednik prawny skarżącej nie utracił faktycznej możliwości władania gruntem (tj. dz. Nr [...]) przed dniem 5 kwietnia 1958 r., w związku z tym za tę cześć gruntu powinno zostać przyznane odszkodowanie.

4 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie kluczowe jest ustalenie daty, kiedy poprzedni właściciel utracił faktyczną możliwość władania gruntem. WSA w uzasadnieniu wskazał na 26 lipca 1956 r., kiedy wydano decyzje o odstąpieniu działki o pow. [...] m2 gruntu na rzecz H. H. i S. M.. Sąd błędnie jednak przyjął, że odstąpienie to miało miejsce na rzecz każdego z nich, każdorazowo po [...] m2. Stwierdzenie takie mija się z prawdą, albowiem decyzje z [...] lipca 1956 r. dotyczyły jednej i tej samej, pojedynczej działki wspólnie dla obu wymienionych osób, a nie dwóch działek dla każdej z nich osobno. Decyzje te nie oznaczały przy tym natychmiastowego objęcia gruntu we władanie. W konsekwencji pozostała część gruntu o pow. ok. [...] m2 nigdy nie została rozdysponowana, nie została objęta w użytkowanie, wobec czego były właściciel nie utracił faktycznej możliwości władania nią. W stosunku do tej części istnieją zatem podstawy do przyznania odszkodowania.

5 Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

6 Ponieważ postępowanie sądowe w sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie znajduje przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten stanowi lex specialis w relacji do art. 141 § 4 p.p.s.a. i ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku, do rozpoznania zarzutów kasacyjnych, co skutkuje pominięciem opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy i Sąd I instancji. Wyrok Sądu I instancji dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dostępnej na stronie https://cbois.nsa.gov.pl.

7 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art.176 p.p.s.a skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej.

8 Skargę kasacyjną oparto wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 215 ust. 2 u.g.n. Zarzut niewłaściwego zastosowania wymaga wykazania, że w ustalonych okolicznościach faktycznych doszło do wadliwej kwalifikacji prawnej i stan faktyczny nie odpowiada hipotezie zastosowanej normy prawnej. Jak się wobec tego wskazuje, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może odnieść skutek w sytuacji, gdy nie jest kwestionowany stan faktyczny sprawy (por. wyrok NSA z 13 lutego 2009 r., sygn. I OSK 414/08, wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. II OSK 270/08). Może on także odnieść skutek po uprzednim uzasadnionym zakwestionowaniu przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego, co wiąże się ze skutecznością zgłoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego polega bowiem na braku korelacji między przyjętym w sprawie stanem faktycznym, a jego prawną kwalifikacją i powiązanymi z nim skutkami prawnymi. Nie jest natomiast dopuszczalne kwestionowanie stanu faktycznego poprzez zgłaszanie zarzutów niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, taki zarzut nie może służyć obaleniu ustaleń faktycznych.

9 W niniejszej sprawie zarzutem objęto przepis art. 215 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

10 Sąd I instancji zaakceptował materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym i w szczególności przyjął, że poprzedni właściciel pozbawiony został faktycznej możliwości władania działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Działka znajdowała się w administracji Zarządu Nieruchomości Miejskich, a następnie została przekazana w użytkowanie wieczyste. Sąd I instancji stwierdził, że nieruchomość w całości pozostawała we władaniu osób trzecich. Powyższe potwierdza zwłaszcza fakt zawarcia dniu 6 kwietnia 1957 r. umów użytkowania przedmiotowej nieruchomości z H. H. i ze S. M., z których to umów wynika, że Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzjami z dnia [...] lipca 1956 r. odstąpiło na rzecz użytkowników działkę położoną w [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 dla każdego z nich. Tak więc już co najmniej od tej daty można mówić o braku możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzedniego właściciela. Opisując stan faktyczny przyjęty przez organy Sąd I instancji przytoczył stanowisko Wojewody, który w szczególności powołał się na takie dokumenty, jak orzeczenia Komisji Kwalifikacyjnej ds. Indywidualnego Budownictwa Mieszkaniowego z [...] lipca 1956 r.: nr [...] o odstąpieniu na rzecz H. H. działki położonej w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego o pow. [...] m2 oraz nr [...] o odstąpieniu na rzecz S. M. działki położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] w trybie ustanowienia użytkowania wieczystego o pow. [...] m2.

11 Jak wynika z przedstawionych ustaleń faktyczny, Sąd I instancji podzielił ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie i wnioski organów, że działka w całości znalazła się przed dniem 5 kwietnia 1958 r. we władaniu osób trzecich, zatem jej poprzedni właściciel przed tą datą został pozbawiony możliwości władania gruntem. Bez zakwestionowania tych ustaleń, nie można Sądowi I instancji postawić skutecznie zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 215 ust. 2 u.g.n. Skoro Sąd I instancji przyjął, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z tego przepisu i poprzedni właściciel przed określoną w przepisie datą utracił faktyczną możliwość władania działką, to nie miał podstaw do uwzględnienia skargi na decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania. W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dotyczących postępowania dowodowego. Kwestionując fakt odstąpienia gruntu o pow. po [...] m2 dla każdej z dwóch osób wymienionych w uzasadnieniu decyzji, nie wskazano w skardze kasacyjnej na naruszenie jakichkolwiek przepisów postępowania. Nie podano też, jakie argumenty przemawiają za tezą skargi kasacyjnej, że na rzecz dwóch osób, w odrębnych aktach, orzeczono o odstąpieniu tego samego gruntu o powierzchni [...] m2. Nie pozwala to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na podważanie przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych i w konsekwencji uwzględnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego.

12 Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.