Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r., I OSK 2120/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2019 r., I OSK 2120/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 168/16 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 168/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę R.P. (dalej, jako: "skarżący" lub "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

3 Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

4 Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Prezydent Miasta [...] cofnął skarżącemu prawo jazdy kategorii A, B, C, D, B+E, C+E i D+E z uwagi na nieprzystąpienie do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje skarżącego do kierowania pojazdami. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przesyłka zawierająca decyzję została nadana na adres: ul. [...], L. Przesyłka była awizowana z powodu nieobecności adresata: w dniu 18 września 2003 r., a następnie w dniu 26 września 2003 r., po czym zwrócono ją nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".

5 W dniu 13 października 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej), skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skarżący wskazał, że decyzja cofająca prawo jazdy, została skierowana na niewłaściwy adres zamieszkania, tj. ul. [...], L. Skarżący jest zameldowany i zamieszkuje natomiast pod adresem ul. [...], K. Okoliczność ta uprawdopodabnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminu i uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 58 K.p.a.

6 Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

7 W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja organu I instancji została doręczona w trybie zastępczym. Wyjaśnił, że skarżący do dnia 3 lutego 2004 r. był zameldowany na stałe pod adresem L., ul. [...] i dopiero po tej dacie został zameldowany pod adresem ul. [...], K. Decyzja cofająca prawo jazdy została nadana na właściwy adres i skutecznie doręczona stronie. Wobec tego w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

8 Organ wyjaśnił, że skoro odwołanie zostało złożone przez skarżącego po upływie czternastodniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia to należało również stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] września 2003 r.

9 Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie

10 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

11 Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że argumentacja wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie daje podstaw do uznania braku winy skarżącego w uchybieniu terminu.

12 Jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji została nadana na adres: ul. [...], L. Adres ten był podawany przez skarżącego jako adres zamieszkania od 1987 r. (przed zmianą nazw ulic w L. dokonaną w latach 1985-2010 ulica nosiła nazwę [...]). Jednocześnie w aktach sprawy nie ma żadnego dowodu na to, aby skarżący informował organ o zmianie adresu zamieszkania, czy też wskazywał inny adres do korespondencji.

13 Z akt sprawy wynika również, że skarżący był zameldowany pod adresem: ul. [...] w L. od dnia 16 grudnia 1982 r. do dnia 3 lutego 2004 r. Zmiana adresu zameldowania na K. nastąpiła dopiero z dniem 6 lutego 2004 r.

14 W związku z powyższym należało przyjąć, zdaniem Sądu, że organ prawidłowo skierował decyzję na adres: ul. [...], L. Był to jedyny adres skarżącego, jakim organ dysponował w dacie wydania decyzji.

15 W ocenie Sąd I instancji, powyższego stanowiska nie zmienia fakt zameldowania w K. w dniu 6 lutego 2004 r. Nawet gdyby przyjąć, że skarżący zamieszkał pod nowym adresem już pół roku wcześniej, obowiązkiem skarżącego, dbającego należycie o swoje interesy, było poinformowanie o tym odpowiednich organów, bądź chociaż wskazanie adresu do korespondencji, pod którym skarżący będzie odbierał kierowaną do niego pocztę. Negatywne zaś skutki zaniechania poinformowania organu o zmianie miejsca zamieszkania obciążają skarżącego.

16 Sąd zauważył, że adres: ul. [...] w L. został podany przez skarżącego również we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz w samym odwołaniu. Adres w K. został przez skarżącego podany dopiero w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego z dnia 22 grudnia 2016 r.

17 W związku z tym, że organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, jeżeli wcześniej zapadło postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu jest zbędne. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania potwierdza bowiem, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd I instancji uznał jednak za niecelowe uchylenie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ nie wywołuje ono żadnych skutków procesowych. Takie skutki wywołało postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

18 Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a."):

19 1. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 P.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. mimo, że organ nieprawidłowo ocenił okoliczności faktyczne sprawy i mylnie mimo uprawdopodobnienia przyjął, że po stronie skarżącego zachodzi wina w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz mylnie organ odmówił przywróceni terminu do wniesienia odwołania;

20 2. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 41 § 1 i 2 K.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. mimo, że w momencie zmiany adresu przez skarżącego nie toczyło się względem niego żadne postępowanie prowadzone przez Prezydenta Miasta [...], a zatem organ nieprawidłowo stwierdził, że zaistniały skutki doręczenia względem skarżącego, ponieważ nie powiadomił organów o zmianie adresu zamieszkania. Wbrew stanowisku Sądu I instancji negatywne skutki zaniechania poinformowania organu o zmianie swojego adresu obciążają stronę tylko w okolicznościach wskazanych w art. 41 § 1 K.p.a., tj. w toku postępowania.

21 Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

22 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowaną argumentację.

23 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24 Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczona została do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostała zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

25 Skargę kasacyjną w tej sprawie oparto na zarzutach naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

26 W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że zgodnie z art. 41 § 1 i 2 K.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu (w tym adresu elektronicznego). W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Z powyższego wynika, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy znany mu adres strony jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 2 K.p.a. ustanawia domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu zaszłej w toku postępowania.

27 Rację ma skarżący kasacyjnie, że obowiązek zawiadomienia o każdorazowej zmianie adresu, ciąży na stronie w toku prowadzonego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2379/14, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 836/13). Wszczynając postępowanie to organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń (np. na podstawie aktów stanu cywilnego, ewidencji gruntów, itp.) oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 K.p.a. W przypadku, gdy tego nie uczyni, nie może zastosować skutków prawnych z powołanego przepisu.

28 Uszło jednak uwadze skarżącego kasacyjnie, że odwołanie od decyzji organu I instancji z 2003 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie do jego wniesienia złożył w 2015 r., a więc 12 lat później, podając wprost w piśmie swój adres jako.: ul. [...], L. Co prawda w treści wniosku konsekwentnie twierdzi, iż jego miejsce zamieszkania i zameldowania jest na ul. [...], K. jednakże jako adres do korespondencji podaje: ul. [...], L. Nie można także pominąć faktu, iż skarżący wymeldował się z L. w 2004 r., a więc już po skutecznym doręczeniu mu (w trybie zastępczym) decyzji organu I instancji. Słusznie zatem zauważył Sąd I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona skarżącemu kasacyjnie na adres: ul. [...], L., w 2003 r., a 12 lat później skarżący nadal w swoim piśmie podaje ten adres jako adres właściwy do korespondencji. W tej sytuacji nie może zarzucić organowi administracji publicznej, że niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

29 Dalej wyjaśnić należy, że Sąd I instancji dokonał oceny legalności zaskarżonego postanowienia i uznał, ze odpowiada ono prawu. W związku z tym zastosował art. 151 P.p.s.a. Z kolei warunkiem zastosowania dyspozycji normy prawnej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c P.p.s.a. jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania przez organ administracji publicznej. Skoro prawidłowo Sąd I instancji nie stwierdził naruszenia przepisów materialnych czy procesowych przez organ administracji publicznej, to nie mógł stosować ww. przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zatem zarzucić Sądowi I instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA w Lublinie normy prawnej wynikającej z art. art. 151 P.p.s.a. Dodatkowo skarżący nie wskazał w istocie na czym polegać miałaby "niewłaściwa kontrola legalności działalności administracji publicznej", tj. jakie przepisy prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie naruszył dochodząc do wniosku o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Z kolei zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia art. 58 § 1 P.p.s.a. w kontekście tej sprawy. Przepis ten bowiem dotyczy przypadków gdy sąd administracyjny odrzuca skargę, a taka sytuacja nie miała miejsca w tej sprawie.

30 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.