Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2016 r., I OSK 1697/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2016 r., I OSK 1697/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: specjalista Edyta Pacewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 314/14 w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia

3 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 314/14 odrzucił skargę R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

4 W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 20 lutego 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Decyzja będąca przedmiotem skargi, zawierająca pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi, została prawidłowo doręczona na adres skarżącego w dniu 22 sierpnia 2013 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych – k. 28a), tym samym termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) upływał w dniu 23 września 2013 r. Skarga wniesiona została natomiast w dniu 20 lutego 2014 r., a więc z ewidentnym uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Ponieważ skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi Sąd odrzucił skargę na mocy art. 58 §1 pkt 2 p.p.s.a.

5 Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł R. K.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

6 1. na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a. - nieważność postępowania polegającą na podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie prawomocnie rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 23 października 2013 r. w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 823/13, w której to Sąd w postępowaniu w przedmiocie pomiędzy tymi samymi stronami, w oparciu o ten sam stan faktyczny sprawy uznał, że skierowanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. na adres [...] w dniu 19 lipca 2013 r., nie było skuteczne, gdyż w dniu 8 czerwca 2013 r. strona złożyła zawiadomienia o zmianie miejsca zamieszkania i wskazała nowy adres korespondencyjny w G. przy Al. [...], na który to adres decyzja nie została przesłana i w efekcie skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odrzucił jako przedwczesną, tymczasem w toku niniejszego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny na skutek skargi wniesionej przez stronę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (prawidłowo doręczonej na adres w G.) uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. została skutecznie doręczona w dniu 23 sierpnia 2013 r. na adres strony [...], w związku z czym została naruszona powaga rzeczy osądzonej oraz doszło do pozbawienia strony możności obrony swoich praw na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 i 5 p.p.s.a.

7 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 41 § 2 k.p.a. a contrario poprzez uznanie za doręczonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. skierowanej w dniu 19 lipca 2013 r. na adres [...], podczas gdy strona złożyła skuteczne zawiadomienie o zmianie miejsca zamieszkania w dniu 8 czerwca 2013 r. wskazując adres do doręczeń: Al. [...], G., co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego uznania za doręczonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w dniu 22 sierpnia 2013 r. i uznaniu, że z dniem 23 września 2013 r. upłynął termin do wniesienia skargi na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

8 Mając na uwadze powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, że prawidłowe doręczenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego miało miejsce w lutym 2014 r., w związku z czym skarga z dnia 20 lutego 2014 r. została wniesiona w terminie i powinna zostać rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i stwierdzenie, że skarga wniesiona w dniu 16 września 2013 r. (odrzucona postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. ) została wniesiona w terminie i zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do przyjęcia jej do rozpoznania lub ewentualnie uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

9 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 kwietnia

10 2014 r. w sprawie o sygn. VIII SA/Wa 314/14 odrzucił skargę strony z dnia 20 lutego 2014 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazując, że została wniesiona po terminie, gdyż prawidłowe doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2013 r., w związku z czym termin do wniesienia skargi upływał w dniu 23 września 2013 r. Tymczasem postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 823/13 odrzucił skargę wniesioną przez stronę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazując, że jest przedwczesna, gdyż doręczenie dokonane na skutek nadania przesyłki w dniu 19 lipca 2013 r. było nieprawidłowe. W dniu 8 czerwca 2013 r. strona zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.a. poinformowała organ o zmianie miejsca swojego zamieszkania (z M. do G.). Tymczasem nadając przesyłkę listową zawierającą decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. niezasadnie nadało ją w dniu 19 lipca 2013 r. na stary adres zamieszkania strony, tj. M.. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 823/13 prawidłowo stwierdził, że doręczenia na adres w M. było doręczeniem dokonanym z naruszeniem art. 41 § 2 k.p.a., w związku z czym doręczenie na dotychczasowy adres nie mogło mieć skutku prawnego. Wbrew własnemu powyższemu postanowieniu z dnia 23 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. w sprawie VIII SA/Wa 314/14 całkowicie pominął fakt ponownego doręczenia stronie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. i uznał za skuteczne doręczenie z dnia 22 sierpnia 2013 r. dokonane na nieaktualny adres. Rozstrzygnięcie takie niewątpliwie wypełnia znamiona naruszenia powagi rzeczy osądzonej i w związku z czym dotknięte jest nieważnością zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz.270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jako podstawę skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie skarżący wskazał właśnie okoliczności wymienione w art. 183 § 2 pkt 3 i 5 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania. Wprawdzie tak określona podstawa skargi kasacyjnej nie została wymieniona w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w którym wskazano podstawy na jakich można oprzeć skargę kasacyjną, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanie w skardze kasacyjnej zarzutu nieważności postępowania, nie czyni tej skargi niedopuszczalną. Skoro z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest z urzędu oceniać, czy postępowanie przeprowadzone przed Sądem I instancji nie zostało dotknięte jedną z wad określonych w § 2 art. 183 p.p.s.a., to tym samym powołanie zarzutu nieważności postępowania w skardze kasacyjnej nie może czynić ją niedopuszczalną, tylko z tej przyczyny, że zarzut taki nie został wymieniony w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

13 W skardze kasacyjnej, powołując się zatem na przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, podniesiono zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 i 5 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, że nieważność postępowania zachodzi, jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona ( art.183 §2 pkt 3 p.p.s.a.); jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw ( art.183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).

14 Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., wskazać należy, że pod pojęciem sprawy prawomocnie osądzonej, co stanowi również przesłankę odrzucenia skargi, należy rozumieć sprawę prowadzoną pomiędzy tymi samymi stronami ( tożsamość podmiotowa) i w tym samym przedmiocie ( tożsamość przedmiotowa), zakończoną wydaniem prawomocnego wyroku. Nie można natomiast przyjąć, że sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, jeżeli skarga została odrzucona prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, ponieważ orzeczenie to oznacza jedynie, że sąd sprawy nie rozpoznawał z powodu niedopuszczalności skargi.

15 W literaturze przedmiotu podkreśla się, że naruszenie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) ma miejsce wtedy, gdy skarga zostanie wniesiona na akt lub czynność w sprawie, w której postępowanie jest w toku lub zostało zakończone prawomocnym wyrokiem ( por. J.P.Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wyd.V ). Przymiotu powagi rzeczy osądzonej nie można przypisać żadnemu prawomocnemu postanowieniu sądu, w tym również zaskarżalnemu skargą kasacyjną postanowieniu kończącemu postępowanie (np. o odrzuceniu skargi lub o umorzeniu postępowania). Przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie może zatem stanowić skutecznej podstawy skargi kasacyjnej od postanowienia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne. ( Hanna Knysiak – Molczyk. Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LexisNexis 2014, por. także wyrok NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. OSK 1665/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

16 Pozbawienie strony możności obrony swych praw, o którym mowa w art.183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. oznacza pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej.

17 Z akt sprawy wynika, że Sąd pierwszej instancji o wszystkich podejmowanych czynnościach zawiadamiał stronę, nie wiadomo zatem dlaczego skarżący uważa, że był pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu. W skardze kasacyjnej zaś nie rozwinięto podniesionego zarzutu naruszenia art. 183 §2 pkt 5 p.p.s.a.

18 Nietrafne okazały się również zarzuty naruszenia art. 42 § 1 k.p.a. w zw. z art. 41 § 2 k.p.a. a contrario poprzez uznanie za doręczonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. skierowanej w dniu 19 lipca 2013 r. na adres [...], podczas gdy strona złożyła skuteczne zawiadomienie o zmianie miejsca zamieszkania w dniu 8 czerwca 2013 r. wskazując adres do doręczeń: [...].

19 Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że Sąd pierwszej instancji uznał za doręczoną przesyłkę zawierającą decyzję adresowaną na adres podany przez skarżącego w piśmie z dnia 8 czerwca 2013 r. tj. na adres w G.. Na k.28a akt administracyjnych znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], doręczonej właśnie na wskazany przez skarżącego adres w G.w dniu 22 sierpnia 2013 r. Zatem trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że wniesienie skargi w dniu 20 lutego 2014 r. na decyzję organu odwoławczego, skutecznie doręczoną w dniu 22 sierpnia 2013 r., nastąpiło po upływie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art.53 § 1 p.p.s.a.

20 Należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonywać kontroli prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Radomiu z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 823/13 odrzucającego skargę, w którym Sąd ten uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie weszła do obrotu prawnego z powodu niedoręczenia jej skarżącemu na właściwy adres. Skoro w dniu 22 sierpnia 2013 r. skarżący odebrał decyzję prawidłowo adresowaną na wskazany przez niego adres w G. ( co w świetle akt sprawy jest bezsporne), to miał prawo zaskarżenia skargą kasacyjną postanowienia Sądu z dnia 23 października 2013 r., z czego jednak nie skorzystał, prawdopodobnie czekając na powtórne doręczenie mu prawidłowo już doręczonej decyzji. W tej sytuacji doszło do uprawomocnienia się postanowienia odrzucającego skargę. Jednakże to prawomocne postanowienie Sądu nie może być obecnie przedmiotem kontroli instancyjnej.

21 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.