Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2022 r., I OSK 1264/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2022 r., I OSK 1264/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Województwa Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2178/18 w sprawie ze skargi Województwa Mazowieckiego na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za wydanie dokumentów z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 stycznia 2019 r. oddalił skargę Województwa [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z [...] maja 2018 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za wydanie dokumentów z ewidencji gruntów i budynków.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Województwo [...], zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciło naruszenie art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101), dalej: Prawo geodezyjne, przez uznanie, że wypisy z rejestru gruntów i wyrysy z mapy zasadniczej wydane na potrzeby postępowania administracyjnego przed Wojewodą [...] celem wydania decyzji na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. poz. 133 nr 872, z późn. zm.), dalej: ustawa komunalizacyjna, nie są wydawane Województwu w związku z jego działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa własności Województwa w księdze wieczystej, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu powinna prowadzić do wniosku, że celem przedmiotowych przepisów było stworzenie możliwości nieodpłatnego udostępnienia danych ewidencyjnych w celu realizacji celu publicznego, przez wszelkie działania mające na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Województwa w księdze wieczystej, czego skutkiem było uznanie, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

6 Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

7 Zgodnie z art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego nie pobiera się opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego sporządzane i wydawane na żądanie organów administracji rządowej oraz jednostek samorządu terytorialnego, w związku z ich działaniami mającymi na celu ujawnienie prawa do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w księdze wieczystej. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady odpłatności za sporządzenie i wydanie wypisów oraz wyrysów z operatu ewidencji gruntów i budynków przewidzianej w art. 40b ust. 1 pkt 2 Prawa geodezyjnego.

8 Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy przepis art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego stosuje się wyłącznie do czynności mających na celu bezpośrednio ujawnienie prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej, czy również obejmuje wszelkie czynności poprzedzające złożenie wniosku o ujawnienie takiego prawa.

9 Jak wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego działki, których dotyczyły wypisy wskazane we wniosku Województwa [...], nie stanowią jego własności, a ich nabycie ma nastąpić w przyszłości na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w trybie art. 73 ustawy komunalizacyjnej. Oceniane w tej sprawie działanie strony skarżącej kasacyjnie nie ma zatem na celu ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej. Jak to wynika z wniosku Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] z dnia [...] września 2016 r., k. [...] akt administracyjnych, wypisy z rejestru gruntów oraz z mapy ewidencyjnej są niezbędne dla wnioskodawcy celem wystąpienia z wnioskiem do Wojewody [...] o wydanie deklaratoryjnej decyzji potwierdzającej nabycie działek z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Województwa [...] w trybie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 z późn. zm.).

10 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a) Prawa geodezyjnego nie może podlegać wykładni rozszerzającej, a zatem może on być stosowany wyłącznie do czynności mających na celu ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 888/19).

11 Powyższe oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie nie znajduje zastosowanie zwolnienie z opłaty za wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego, o którym mowa w art. 40b ust. 2 pkt 4 lit. a Prawa geodezyjnego. Cel pozyskania wypisów przez Województwo [...] (zamiar wszczęcia procedury uwłaszczeniowej, stwierdzenie nabycia własności z mocy prawa) nie jest bowiem tożsamy z hipotezą analizowanego przepisu (ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej).

12 Z przedstawionych powyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie podziela poglądu prawnego wyrażonego w wyroku tego Sądu z 7 września 2021 r., sygn. akt I OSK 4386/18.

13 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, wobec czego działając na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.