Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2024 r., I OSK 1229/23

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2024 r., I OSK 1229/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 661/22 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 12 lipca 2022 r., nr SKO.41/1795/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt. II SA/Lu 661/22 oddalił skargę W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 12 lipca 2022 r., nr SKO.41/1795/OS/2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej oraz niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy pozbawia skarżącego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. o sygn. akt SK 2/17 i przyjęcia, że na podstawie ww. przepisu istnieją podstawy do warunkowania przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od uprzedniego zawieszenia renty przyznanej z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

4 Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie, przyznanie skarżącemu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy.

5 Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

8 Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.

9 Na wstępie wskazać należy, że skoro w niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

10 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutu zgłoszonego w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za niezasadny.

11 Bezzasadnie Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 - dalej jako: "ustawa" albo "u.ś.r.") poprzez jego błędną wykładnię. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zaakcentować trzeba, że skarga kasacyjna nie kwestionuje ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd pierwszej instancji. Zastrzeżenie to jest o tyle istotne, że w badanej sprawie bezsporne jest, że skarżący kasacyjnie pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jak i to, że organ II instancji przed wydaniem decyzji odmownej, pismem z dnia 20 maja 2022 r., pouczył go wyczerpująco o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji ZUS w tym zakresie. Skarżący kasacyjnie, reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego, pismem z dnia 3 czerwca 2020 r., w odpowiedzi na wezwanie Kolegium oświadczył, że podtrzymuje swój wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez zawieszania prawa do renty. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 skarżący kasacyjnie oświadczył, że w jego ocenie, pobieranie renty nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

12 Zważywszy na powyższe wskazać trzeba, że jakkolwiek orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (w tym rentą) zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Istota problemu zaistniałego w niniejszej sprawie była już przedmiotem pogłębionej analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 06 października 2023 r. sygn. I OSK 1920/23 stanął na stanowisku, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 nie pozwala na równoczesne pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. Jak konsekwentnie przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21 oraz z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1665/22, stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. (wejście w życie wyroku Trybunału) nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok Trybunału. Podzielając to stanowisko, należy przyjąć, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, umożliwienie opiekunowi osoby niepełnosprawnej ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnowania z pobierania świadczenia rentowego. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący kasacyjnie ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, z której pobierania - pomimo stosownego pouczenia Kolegium - nie zrezygnował.

13 Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.