Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2016 r., I GZ 519/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2016 r., I GZ 519/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 80/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 80/16, odmówił J. N. przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 21 sierpnia 2015 r., w przedmiocie podatku akcyzowego.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w dniu 28 grudnia 2015 r. (data nadania k. 23 akt sądowych) J. N. – dalej: skarżący - wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 21 sierpnia 2015 r.

4 W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że o istnieniu zaskarżonej decyzji dowiedział się w dniu 21 grudnia 2015 r., kiedy doszło do zastosowania środka egzekucyjnego w celu jej wykonania. Podał, że decyzja ta nie została skierowana na jego adres ([...]), tylko na adres jego rodziców ([...]), którzy z uwagi na wiek i stan zdrowia nie byli w stanie jej przekazać skarżącemu. Ponadto skarżący przebywał na leczeniu w Niemczech, gdyż ma również obywatelstwo niemieckie.

5 Sąd I instancji uzasadniając oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazał, że wbrew wywodom skarżącego, zaskarżona decyzja była skierowana na jego adres tj. [...].

6 W ocenie WSA twierdzenia skarżącego o tym, że przybywał na leczeniu w Niemczech nie oznaczają istnienia przesłanki przywrócenia terminu do złożenia skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił, aby rzeczywiście przebywał na leczeniu, w jakim czasie i aby leczenie to było spowodowane gwałtownym pogorszeniem stanu zdrowia, istotnie ograniczającym zdolność do działania w postępowaniu sądowym czy to osobiście, czy to przez pełnomocnika. Zatem nic nie wskazuje na to, aby ewentualna potrzeba leczenia i jego przebieg miał rzeczywiście wykluczyć możliwość podania organowi adresu do doręczeń korespondencji w postępowaniu podatkowym albo ustanowienia pełnomocnika na czas leczenia. Nim doszło do wydania i doręczenia kwestionowanej decyzji skarżący wiedział, że toczy się postępowanie podatkowe, a więc może dojść do wydania decyzji, która okaże się dla niego niekorzystna, w następstwie zaistnieje potrzeba wystąpienia do sądu ze skargą. Wszelkie zaniedbania skarżącego w zakresie podania organowi adresu do doręczeń korespondencji na czas opisywanego leczenia czy ustanowienia pełnomocnika choćby do obioru tej korespondencji w kraju, który przekazywałby ją skarżącemu, wykluczają przewrócenie terminu do złożenia skargi. W takiej sytuacji nie ma żadnych podstaw do tego, aby przyjąć, że przekroczenie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi nie jest przez niego zawinione.

7 Ja. N. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany i przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 21 sierpnia 2015 r. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania.

8 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia a mianowicie:

9 - art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przez bezpodstawne przyjęcie, że uchybienie terminu do złożenia skargi było przez skarżącego zawinione, gdy brak jest podstaw uzasadniających ten wniosek;

10 - art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy orzekaniu oraz uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentów dotyczących choroby ojca oraz matki skarżącego jako przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi.

11 W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nagła choroba uniemożliwiła mu powrót z N. do kraju. W związku z tym niezłożenie skargi w terminie nie stanowiło zaniedbania z jego strony.

12 Autor zażalenia podkreślił, że nie otrzymał awizo pod adresem swego zamieszkania (ul. [...]). Dokument ten mógł być dostarczony pod adres zamieszkania jego starszych i schorowanych rodziców tj. ul. [...].

13 Do pisma procesowego z dnia 3 sierpnia 2016 r., (k. 66 akt sądowych) skarżący przedłożył przetłumaczone z języka niemieckiego zaświadczenie lekarskie z dnia 21 lipca 2016 r., z którego wynika, że w okresie od 25 sierpnia 2015 r., od dnia 8 września 2015 r., dolegliwości, na jakie cierpi skarżący oraz towarzyszące im poważne symptomy uniemożliwiły mu wzięcie udziału w rozprawie.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

16 W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli ta nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. Według powyższego przepisu konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, natomiast Sąd rozpoznając wniosek strony musi ocenić, czy w terminie przewidzianym do dokonania czynności nastąpiła taka przeszkoda.

17 Za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, który uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu, powołał się na nieskuteczność doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję organu podatkowego. W aktach administracyjnych sprawy jako adres do korespondencji skarżący wskazał: ul. [...] (k. 40 akt administracyjnych). Na ten adres wysłano skarżącemu decyzję organu odwoławczego. Również w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wskazał ww. adres jako adres do korespondencji. Tym samym intencją wnoszącego skargę było otrzymywanie korespondencji kierowanej przez Sąd na adres w niej wskazany, tj. "[...]". Twierdzenie skarżącego – o nieskutecznym doręczeniu awizo zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, i podtrzymywane w zażaleniu, nie może odnieść skutku. W aktach sprawy widnieje pismo Urzędu Pocztowego K. D. z dnia 13 maja 2016 r., informujące o tym, że pod adresem ul. [...] nie ma skrzynki pocztowej, zaś wszelkie awiza oraz korespondencja wkładana jest w drzwi adresata (k. 46 akt sądowych). Taki sposób doręczeń jest dopuszczalny na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 73 § 2 p.p.s.a.). Z akt sprawy nie wynika również, aby skarżący przedłożył Urzędowi Pocztowemu reklamację dotyczącą nieprawidłowego doręczenia przesyłki. Nadmienić również należy, że skarżący w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy odbierał korespondencję z Sądu pod wskazanym wyżej adresem (k. 32 akt sądowych). Wówczas nie kwestionował on sposobu doręczenia i co istotne adresu, pod który doręczyciel dostarczył przesyłkę. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że przesyłka – zawierająca decyzję, od której należało wywieść skargę - skierowana została na niewłaściwy adres i nie mogła być doręczona skutecznie, a tym samym stanowić przesłanki przywrócenia uchybionego terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Obowiązkiem uczestnika toczącego się postępowania administracyjnego lub sądowego jest wskazanie adresu umożliwiającego z nim kontakt pozwalający na kierowanie do niego przez organ (sąd) korespondencji. Jeżeli skarżący, mając świadomość o toczącym się postępowaniu, podał adres dla doręczeń, będąc jednocześnie przeświadczonym, iż korespondencji Sądu - z uwagi na charakter jego pracy i brak innej możliwości zapewnienia jej odbioru - może nie odebrać, to należy uznać, że fakt złożenia skargi po upływie terminu przewidzianego do dokonania tej czynności, wynikał z jego zaniedbań.

18 Odnosząc się w dalszej kolejności do twierdzeń skarżącego, że w terminie do wywiedzenia skargi przebywał on na leczeniu w N. związanym z nagłą chorobą i w związku z tym uchybił terminowi to jest on niezasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu na wniesienie skargi. Składając wniosek o przywrócenie ww. terminu, skarżący wskazał, że nagły atak choroby (i związane z tym leczenie w N.) uniemożliwiło mu dotrzymanie terminu. Na poparcie swego twierdzenia skarżący do pisma procesowego z dnia 3 sierpnia 2016 r., (k. 66 akt sądowych) przedłożył kopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 21 lipca 2016 r, wraz z tłumaczeniem przysięgłym. Orzekając w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu, sąd administracyjny nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż uprawdopodobnieniem, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., sprowadza się do przekonania sądu o (przynajmniej) prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Przekonanie powinno opierać się przy tym na obiektywnych przesłankach, wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeń. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, sąd administracyjny jest uprawniony do dopuszczenia określonego dowodu z dokumentu, np. zaświadczenia lekarskiego do postępowania sądowoadministracyjnego i jego oceny, jednakże za przekroczenie kompetencji uznać należy ocenę diagnozy lekarza wystawiającego zaświadczenie, w sytuacji, gdy regulacja ustawowa zobowiązuje jedynie do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, nie zaś do ich udowodnienia (por. postanowienia NSA: 17 stycznia 2013 r., II FZ 1043/12; z dnia 12 października 2011 r., II FZ 584/11; z dnia 8 listopada 2011 r., II FZ 320/11; podobnie w wyrok NSA z dnia 24 października 2013 r., II FSK 2971/11). Zaświadczenie lekarskie jest jedynym dopuszczalnym dowodem na okoliczność niezdolności do pracy (por. wyrok SN z dnia 25 lipca 2006 r., I UK 42/06, OSNP 2007, nr 15-16, poz. 232), który zawiera także kluczowy opis stanu zdrowia chorego. W oparciu o ten opis należy dokonać oceny, czy twierdzenia wnioskującego o przywrócenie terminu znajdują potwierdzenie (uprawdopodobnienia) w przedłożonym dokumencie urzędowym, którym jest zaświadczenie lekarskie.

19 W rozpoznawanej sprawie w zaświadczeniu lekarskim stwierdzono, że w okresie od 25 sierpnia 2015 r., od dnia 8 września 2015 r., dolegliwości, na jakie cierpi skarżący oraz towarzyszące im poważne symptomy uniemożliwiły mu wzięcie udziału w rozprawie. Oceniając ww. zaświadczenie lekarskie, nie można pominąć okoliczności, że zostało ono wystawione w dniu 21 lipca 2016 r. W rzeczywistości, zatem nie dokumentuje ono stanu zdrowia skarżącego na przełomie sierpnia i września 2015 r., w którym upłynął termin do wniesienia skargi. W szczególności w żaden sposób nie uprawdopodabnia ono okoliczności podniesionej przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedłożone zaświadczenie lekarskie stanowi jedynie o nasileniu objawów chorobowych w zakreślonym w nim przedziale czasowym. Co istotne jest to tylko przywołanie oświadczanie chorego, bowiem lekarz-specjalista nie może z całkowitą pełnością wydać "retroaktywnej" diagnozy. Może przypuszczać jedynie o początkach choroby w oparciu o swoją wiedzę ekspercką, ale pewne udokumentowanie stanu chorego jest możliwe jedynie na dzień przeprowadzenia stosownego badania. Ponadto, przedłożone zaświadczenie lekarskie w żaden sposób nie określa, czy w okresie od 25 sierpnia 2015 do dnia 8 września 2015 r. r. skarżący był w takim stanie, że choroba uniemożliwiła mu wykonywanie jakichkolwiek czynności względnie posłużenia się osoba trzecią do wywiedzenia skargi w terminie.

20 Reasumując powyższej wskazane wątpliwości, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 p.p.s.a., skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu wniesienia skargi. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a.

21 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.