Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2024 r., I GZ 13/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2024 r., I GZ 13/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 listopada 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 493/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z dnia 30 maja 2023 r., nr 3/O/KOFEŁ/2023, znak KOFEŁV.3162.2.7.2023 w przedmiocie określania przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 13 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 493/23, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023.1634, ze zm., dalej p.p.s.a.), odrzucił skargę A (dalej: strona lub spółka) na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z 30 maja 2023 r. w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu.

3 W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa skarga nie została przez stronę opłacona mimo doręczenia jej wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Dodatkowo sąd wskazał, że złożony przez stronę w terminie otwartym do wykonania przedmiotowego zarządzenia ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chronił strony przez skutkami niezastosowania się do tego wezwania we wskazanym przez sąd terminie, tj. nie przerywał biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

4 Spółka wniosła zażalenie na przedmiotowe postanowienie, w którym wniosła o jego uchylenie, przyznanie spółce pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie i zapewnienie jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu; a także rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w przedmiocie złożonej przez spółkę skargi na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego z 30 maja 2023 r. w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu.

5 W uzasadnieniu zażalenia skarżąca konsekwentnie argumentuje, że sąd pierwszej instancji, przed odrzuceniem skargi z powodu jej nieopłacenia, zobowiązany był w pierwszej kolejności rozpoznać powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy.

6 W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie jako całkowicie bezzasadnego oraz zasądzenie kosztów postepowania zażaleniowego.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

8 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić.

9 Na wstępie - mając na uwadze treść uzasadnienia zażalenia - zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej badaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia strony. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 493/23, o odrzuceniu skargi strony na decyzję organu. Powodem odrzucenia było nieuiszczenie przez spółkę należnej opłaty (wpisu od skargi).

10 Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).

11 Mając na uwadze tak określone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny.

12 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wraz z wniesieniem skargi na decyzję organu strona nie uiściła wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna). W związku z tym prawidłowo przewodniczący wydziału - zarządzeniem z 3 sierpnia 2023 r. wydanym na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwał spółkę do uiszczenia ww. opłaty oraz do złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do wykonania tego wezwania skarżąca uzupełniła braki w zakresie umocowania do jej reprezentowania a także złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 25 sierpnia 2023 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 25 września 2023 r. utrzymał w mocy to postanowienie.

13 W konsekwencji 2 października 2023 r. doręczono stronie prawomocny odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w związku z czym termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał 9 października 2023 r. Jak wynika z akt sprawy wpis nie został jednak uiszczony.

14 Nawiązując w tym miejscu do faktu ponownego złożenia przez stronę wniosku o prawo pomocy i zbudowanej na tym argumentacji zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę. Pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wyrażany był wcześniej tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia tego sądu: z 21 kwietnia 1999 r., sygn. I CKN 1461/98, OSNC 1999, Nr 11, poz. 196; z 23 lutego 1999 r., sygn. I CKN 1064/97, OSNC 1999, Nr 9, poz. 153), jak również w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia: z 8 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 649/06; z 3 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2274/10; z 18 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 764/14; z 20 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 564/14; z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 810/14; CBOSA).

15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro skarga strony dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu (brak uiszczenia wymaganej opłaty), strona została wezwana do usunięcia tej wady w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braku skargi w zakreślonym terminie sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi.

16 Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia pełnego wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.).

17 Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

18 Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. W myśl art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają jednak zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.