Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2023 r., I GSK 532/19

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2023 r., I GSK 532/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 454/18 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 kwietnia 2018 r., nr 560500/71/2018-RED-8880025685-9-UP-18-D w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia zawiesić postępowanie kasacyjne.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 25 września 2018r., sygn. akt I SA/Bd 454/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uwzględnił skargę A. G. i uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 13 kwietnia 2018r., nr 560500/71/2018-RED-888002 5685-9-UP-18-D w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

4 Niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U.2021.2095 ze zm.).

5 Pismem z 1 kwietnia 2023r. skarżący zawiadomił, że postanowieniem z 1 października 2019r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Toruniu ogłosił upadłość A. G. - jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Skarżący złożył do akt kserokopię odpisu tego postanowienia oraz poinformował, że wobec jego zobowiązań ZUS złożył odpowiednie żądania do syndyka masy upadłości.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Zgodnie z § 2 tego przepisu w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały; zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Użyte w § 1 powyższego przepisu wyrażenie "Sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że art. 124 § 1 p.p.s.a. wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym. W konsekwencji Sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. o wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości, jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Przepis ten, na mocy art. 193 p.p.s.a., ma odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

8 Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego - jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości - ma na celu umożliwienie Syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego. Tego typu czynność może być dokona jedynie poprzez oświadczenie złożone expressis verbis.

9 Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 144 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe (obecnie Dz.U. z 2022r., poz. 1520 t.j.) po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez Syndyka albo przeciwko niemu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już stwierdzano, że przepisy prawa upadłościowego i naprawczego (obecnie upadłościowego), stanowiące o pozbawieniu upadłego prawa do rozporządzania majątkiem, mają charakter bezwzględnie obowiązujący i są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, które dotyczą strony postępowania w znaczeniu formalnym (tak np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2009r., I FSK 1033/08, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań podatkowych dotyczących masy upadłości ma Syndyk.

10 Stosownie do art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i art. 144 prawa upadłościowego Sąd administracyjny jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu ze względu na powzięcie wiadomości o powołaniu Syndyka masy upadłości w postępowaniu upadłościowym wobec skarżącego, osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

11 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.