Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., I GSK 388/07

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., I GSK 388/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania T. B. zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt I GSK 133/05 w sprawie ze skargi kasacyjnej T. B. – byłego współwłaściciela "C." s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 14 października 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2104/03 w sprawie ze skargi T. C., T. B. współwłaścicieli "C." s.c. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie sygn. I GSK 133/05 oddala skargę o wznowienie postępowania

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia [...] lutego 2007 r. T. B., działając przez pełnomocnika - radcę prawnego S. M., złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2005 r. o sygnaturze akt I GSK 133/05. Wyrokiem tym oddalono skargę kasacyjną T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 14 października 2004 r. o sygnaturze akt SA/Sz 2104/03, którym oddalono skargę T. C. i T. B. − wspólników "C." s.c. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] września 2003 r. o nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego.

3 T. B. wnosząc o wznowienie postępowania, domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący powołał się na podstawę wznowienia określoną w art. 273 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., a więc oparcie orzeczenia na dokumencie podrobionym lub przerobionym. Chodzi mianowicie o okoliczność ujawnioną w dniu [...] lutego 2007 r., a polegającą na otrzymaniu przez T. B. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. [...] Wydział Karny z dnia [...] grudnia 2006 r., sygn. akt [...], którym sąd uznał winnym T. C. trzykrotnego podrobienia podpisów T. B. na dokumentach prywatnych, w tym na odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w S. z dnia [...] kwietnia 2002 r. o nr [...], tj. decyzji organu celnego I instancji w niniejszej sprawie.

4 W ocenie T. B. powyższe oznacza, że nie otrzymał on wspomnianej wyżej decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w S., nie wniósł od niej odwołania i nie brał udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Dodatkowym dowodem na brak udziału skarżącego w postępowaniu administracyjnym jest jego zdaniem pismo z dnia [...] sierpnia 2002 r. skierowane do Izby Celnej w S., w którym zarzuca organowi brak doręczenia powołanej wyżej decyzji organu I instancji. Na pismo to skarżący nie otrzymał żadnej odpowiedzi.

5 Zdaniem T. B. oparcie wyroku na dokumencie, który okazał się dokumentem podrobionym, pozbawia ten wyrok podstawy, zaś podstawą wyroków Sądów obu instancji wydanych w niniejszej sprawie było domniemanie o doręczeniu skarżącemu decyzji administracyjnych obu instancji i wniesieniu przez niego odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej.

6 Gdyby okoliczność sfałszowania podpisu T. B. była znana jego pełnomocnikowi przed sporządzeniem skargi kasacyjnej, to inaczej zostałyby sformułowane zarówno zarzuty skargi, jak i ich uzasadnienie. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji należałoby wówczas zarzucić naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i art. 151 p.p.s.a. Naruszenie to miało polegać na przyjęciu przez Sąd I instancji stanu faktycznego innego niż stan rzeczywisty, tj. na błędnym przyjęciu, że skarżący brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a także na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji rażącego naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania, tj. art. 123 § 1, art. 165 § 4, art. 200 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. − Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.).

7 W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o jej oddalenie. Podał, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania sądowego. Organy celne zapewniły stronom czynny udział w postępowaniu. Całość korespondencji w sprawie kierowana była na adresy domowe T. C. i T. B., którzy jako wspólnicy spółki cywilnej występowali w sprawie w charakterze dłużników solidarnych. W postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2001 r. o wszczęciu postępowania, które T. B. odebrał osobiście, zawarto pouczenie o obowiązku powiadomienia organu o ewentualnej zmianie adresu w toku postępowania oraz o skutkach niewywiązania się z powyższego obowiązku. Bezzasadny jest zarzut braku uczestnictwa strony w postępowaniu celnym bez własnej winy, skoro T. B. w toku tego postępowaniu składał wnioski oraz inne pisma procesowe, tj. wniosek z dnia [...] sierpnia 2001 r. o przedłużenie terminu na złożenie dodatkowych dokumentów, pismo z dnia [...] września 2001 r. oraz pismo z dnia [...] grudnia 2001 r. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Dyrektor Izby Celnej w S. udzielił odpowiedzi na pismo z dnia [...] sierpnia 2002 r. Pismo z powyższą odpowiedzią zostało doręczone skarżącemu w trybie zastępczym wynikającym z art. 150 Ordynacji podatkowej i, jako dotyczące upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, nie zostało dołączone do akt postępowania celnego wymiarowego, lecz do akt postępowania egzekucyjnego. W trybie zastępczym doręczono skarżącemu również decyzje organów I i II instancji. Skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w S. została sporządzona w terminie i podpisana zarówno przez T. C., jak i T. B. Obie strony powołały się w niej na fakt doręczenia zaskarżonej decyzji w dniu [...] maja 2002 r. Skarżący miał zatem wiedzę o rozstrzygnięciu organu administracji. Dyrektor Izby Celnej w S. zaznaczył ponadto, że w przypadku postępowań, w których występuje wielość dłużników, wniesienie odwołania przez jednego z nich skutkuje wszczęciem procedury kontroli instancyjnej, o czym pozostałe strony są zawsze informowane. Zatem nawet w przypadku wniesienia odwołania jedynie przez T. C., to także T. B. miałby wiedzę o toczącym się postępowaniu.

8 Z uwagi na powyższe, fakt podrobienia podpisu skarżącego pod odwołaniem od decyzji organu I instancji pozostaje, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w S., bez wpływu na treść rozstrzygnięcia organu celnego II instancji oraz na treść wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń sądów administracyjnych.

9 Odpowiedź na skargę o wznowienie postępowania wniósł także T. C. Podał, że podrobienie podpisu skarżącego pod odwołaniem od decyzji organu I instancji odbyło się za porozumieniem z T. B. Wynikało to z ustnej umowy zawartej między wspólnikami "C." s.c, zgodnie z którą w wyjątkowych okolicznościach jeden wspólnik podpisywał się za drugiego. T. C. stwierdził ponadto, że T. B. był na bieżąco informowany o postępowaniach toczących się przed urzędami celnymi, a dotyczących działalności importowej "C." s.c. T. B. zapoznawał się z treścią wszystkich pism i decyzji, które doręczono T. C., gdyż sam nie odbierał pism kierowanych na jego adres domowy.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Skarga T. B. o wznowienie postępwoania sądowego nie mogła być uwzględniona, gdyż pozbawiona jest podstaw wznowieniowych z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., na które powołuje się skarżący.

12 Skarżący upatruje podstawę wznowienia w fakcie sfałszowania przez jego wspólnika podpisu skarżącego na odwołaniu od decyzji organu I instancji, potwierdzonym skazującym wyrokiem sądu karnego sygn. akt [...]. Z powyższego faktu skarżący wywodzi brak jego udziału w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji nierozpatrzenie tych zarzutów w postępowaniu sądowym w obu instancjach.

13 Przede wszystkim należy stwierdzić, że nie wystarczy wskazać na występujący w sprawie dokument podrobiony lub przerobiony, aby spełniona została przesłanka wznowieniowa z art. 273 § 1 p.p.s.a., gdyż przepis ten wyraźnie przewiduje związek takiego dokumentu z kwestionowanym orzeczeniem sądu. Orzeczenie to bowiem musiałoby być oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym.

14 Wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez wspólnika skarżącego, który jednocześnie umieścił w nim również skarżącego, podrabiając jego podpis, nie oznacza, że po pierwsze skarżący został pozbawiony udziału w tym postępowaniu ("domniemanie braku doręczenia mu decyzji organu I instancji"), a po drugie nie czyniło tego odwołania bezskutecznym.

15 Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że orzeczenia Sądów obu instancji zostały oparte na dokumencie podrobionym.

16 Podrobienie podpisu skarżącego na odwołaniu od decyzji organu I instancji nie miało bowiem zasadniczego wpływu na dalszy tok postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego w obu instancjach, tym bardziej że jeśli wspólnik wznosił odwołanie bez porozumienia ze skarżącym, to musiał skarżący o tym fakcie wiedzieć już w toku postępowania sądowoadministracyjnego, o czym świadczy również okoliczność podniesienia tego zarzutu na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie I GSK 133/05.

17 Wbrew zarzutom skarżącego, przez fakt podrobienia jego podpisu na odwołaniu od decyzji organu I instancji nie został on pozbawiony czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego, a tym bardziej sądowoadministracyjnego, o czym świadczą czynności procesowe, w których brał bezpośredni udział, jak np. doręczenie mu pisma informującego o przebiegu postępowania z pouczeniem o skutkach niepowiadomienia organu o zmianie adresu. Należy w tym miejscu zauważyć, że decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej z uwagi na niemożność jej doręczenia w trybie art. 148 § 1 lub 149 Ordynacji podatkowej. Nie było zatem przeszkód prawnych do osobistego wniesienia przez niego odwołania od tej decyzji.

18 Rozważania w zakresie rzekomego "pozbawienia" skarżącego czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym nie dotyczą bezpośrednio podstawy wznowieniowej, na którą powołuje się skarżący w skardze (art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), ale Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do tych zarzutów w celu wykazania, po pierwsze, że wbrew zarzutom skarżącego nie miało to miejsca, a po drugie, jak to już zaznaczono wyżej, skarżący subiektywnie dostrzega związek pomiędzy podrobieniem jego podpisu na odwołaniu a rzekomym pozbawieniem go prawa czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym.

19 Zgodnie bowiem z przepisem art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę o wznowienie postępowania na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia i dlatego zasadnicze znaczenie dla zakresu rozpoznania skargi o wznowienie ma powołanie się na właściwą podstawę wznowienia. W tej sprawie wskazano na jedną podstawę wznowienia z art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do której Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się szczegółowo.

20 Jeszcze raz należy podkreślić, że skarżący nie wykazał, aby orzeczenia sądów obu instancji w przedmiotowej sprawie zostały oparte na dokumencie podrobionym (odwołaniu od decyzji organu I instancji, które zawierało podrobiony podpis skarżącego), mimo że taki fakt jak podrobienie podpisu skarżącego na odwołaniu niewątpliwie miał miejsce.

21 Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy oddalił skargę na podstawie art. 282 § 2 i art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a.