Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2007 r., I GSK 2426/06

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2007 r., I GSK 2426/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat Sędziowie NSA Jan Kacprzak Czesława Socha (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania Dyrektora Izby Celnej w Łodzi zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt I GSK 498/05 w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Łd 486/04 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania 2. zasądzić od Dyrektora Izby Celnej w Łodzi na rzecz [...] Spółki z o.o. w Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 8 listopada 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w Łodzi, działając przez pełnomocnika radcę prawnego A. K., złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2005 r. o sygnaturze I GSK 498/05. Wyrokiem tym, oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Celnej w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2004 r. o sygnaturze III SA/Łd 486/04, który uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o zwrocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] marca 2004 r. o nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

3 Dyrektor Izby Celnej w Łodzi wnosząc o wznowienie postępowania, domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz zasądzenia na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania. Powołał się na podstawę wznowienia określoną w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a więc wykrycie okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Chodzi mianowicie o okoliczność ujawnioną w dniu 17 sierpnia 2006 r., a polegającą na ustaleniu, że towary objęte fakturami nr [...] z dnia 21 grudnia 2000 r. oraz nr [...] z dnia 21 grudnia 2000 r. (załączonymi przez [...] Spółkę z o.o. w Ł. do zgłoszenia celnego [...] z dnia 27 grudnia 2000 r.) nie są towarami "pochodzącymi" w rozumieniu Umowy Wspólnota Europejska - Polska. Ustalenie to wynikało z otrzymanych od Głównego Urzędu Celnego w Münster pism (nr [...] z dnia 31 lipca 2006 r. oraz nr [...] z dnia 18 lipca 2006 r.) informujących o wynikach kontroli przeprowadzonych przez niemieckie władze celne. Konsekwencją powyższego powinno być uznanie, że organ słusznie zakwestionował preferencyjne pochodzenie towarów w przedmiotowej sprawie i uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe.

4 Skarżący podał, że organy celne już w 2002 r. zakwestionowały preferencyjne pochodzenie sprowadzonych z Niemiec przez [...] Sp. z o.o. tkanin (flok tłoczony - PCN 590700900). Ustalono wówczas, że towar ten został wcześniej sprowadzony przez [...] Sp. z o.o. w Ł. z USA jako tkaniny (flok surowy – PCN 590700900) pochodzenia amerykańskiego. Następnie towar ten został wyeksportowany do Niemiec, poddany tam procesom uszlachetniania tkanin, a następnie ponownie sprowadzony do Polski. Importer zadeklarował wówczas preferencyjne pochodzenie towaru, jako pochodzącego z Niemiec. W związku z powyższym, Prezes Głównego Urzędu Ceł pismem o nr [...] z dnia 17 maja 2002 r., działając na podstawie art. 32 ust. 1 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego (Dz.U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662), wystąpił w ramach pomocy administracyjnej do niemieckich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji dokumentów potwierdzających preferencyjne pochodzenie tkanin objętych procedurą dopuszczenia do obrotu według złożonego przez [...] Sp. z o.o. w Ł. zgłoszenia celnego.

5 Zgodnie z art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, jeżeli w przypadkach uzasadnionej wątpliwości nie udzielono odpowiedzi w ciągu 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku o dokonanie sprawdzenia, władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Powołując się na powyższą regulację, organ celny I instancji uznał zgłoszenie celne złożone przez [...] Sp. z o.o. w Ł. za nieprawidłowe w części dotyczącej wymiaru cła, określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej 30% podwyższonej o 100% od wartości celnej towaru. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ celny II instancji.

6 Sąd I instancji uchylił decyzję organu II instancji wskazując, iż brak odpowiedzi od niemieckich władz celnych nie mógł automatycznie pozbawić importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej. Sąd uznał, że powołanie się przez organy celne na zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności skierowanych do weryfikacji dokumentów nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny. Stanowisko powyższe podzielił również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2005 r. o sygnaturze I GSK 498/05. Sąd podał ponadto, że wątpliwości sformułowane przez polskie organy celne we wniosku o weryfikację nie były "uzasadnionymi wątpliwościami" co do autentyczności dokumentów i statusu pochodzenia towaru. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył ponadto, że w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia 10 grudnia 2002 r. o nr [...], z którego wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego I w Łodzi otrzymał przesłane faxem z Ministerstwa Finansów pismo niemieckich władz celnych informujące o niezakończonej weryfikacji dowodów pochodzenia. Powyższe, zdaniem Sądu, stanowiło okoliczność wyjątkową, o której mowa w art. 32 ust. 6 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego.

7 W konkluzji organ wnoszący skargę o wznowienie postępowania podał, że uzyskane od niemieckich władz celnych wyniki kontroli stanowią okoliczność, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a z której organ celny nie mógł skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zaistniała zatem merytoryczna przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

8 W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego - pełnomocnik [...] Spółki z o.o. w Ł. wniósł o odrzucenie na posiedzeniu niejawnym wniesionej skargi z uwagi na fakt, że nie opiera się ona na ustawowej podstawie określonej w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Alternatywnie wniósł o odrzucenie skargi na rozprawie z uwagi na niedopuszczalność wznowienia postępowania w związku z brakiem ustawowo określonych podstaw wznowienia bądź oddalenie skargi o wznowienie postępowania z uwagi na bezzasadność zgłoszonej podstawy wznowienia i brak wpływu wskazanych w skardze okoliczności na treść wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podał, że postępowanie w sprawie zostało zakończone. Organ nie odniósł się do istnienia uzasadnionych wątpliwości, których zaistnienie powinno przesądzać o wdrożeniu procedury postępowania weryfikacyjnego i zakwestionowaniu zgłoszenia celnego. Stwierdził, że organy celne prowadząc postępowanie, przekroczyły zasady swobodnej oceny dowodów.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o domniemaniu wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu wyrokowi powoduje, że przywrócenie stanu sprzed zamknięcia ulegającemu wznowieniu postępowania sądowego może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Uwzględniają one konieczność wywołania na nowo procesu dotkniętego brakami formalnymi (nieważnością), bez względu na to, czy nieważność miała wpływ na rozstrzygnięcie (art. 271 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze m.), właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 § 1-3 powyższej ustawy) oraz fakt wydania wyroku na podstawie aktu normatywnego uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (art. 272 § 1-2 powyższej ustawy).

11 Wniesienie skargi o wznowienie postępowania ograniczone jest terminem, którego początek odnosi się do momentu powzięcia przez stronę wiadomości. W zależności od podstawy wznowienia, termin ten wynosi 1 lub 3 miesiące. W przypadku zaś powołania przyczyn restytucyjnych, o których mowa w art. 273 powyższej ustawy, termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem zamykającym postępowanie poczytywane przez stronę jako nieważne jest dotrzymany, jeżeli skarga zostanie wniesiona do sądu właściwego przed upływem 3-ch miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu wyroku.

12 Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 280 powyższej ustawy, toteż skarżący zobowiązany jest wykazać w niej pod rygorem odrzucenia skargi – przesłanki dopuszczalności wznowienia. Oznacza to oparcie skargi na ustawowej podstawie oraz podanie okoliczności, w odniesieniu do których sąd stwierdza zachowanie terminu. Sąd dokonujący badania przyjmuje, że strona dotrzymała terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania z przyczyn nieważności wówczas, gdy jest niewątpliwe, że skarga została złożona przed upływem 3-ch miesięcy od daty dowiedzenia się przez wnoszącego skargę o wyroku zapadłym w sprawie. W razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, można zadąć jego wznowienia (art. 273 § 2 powyższej ustawy).

13 Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też zawsze konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową podstawę, a więc badanie jej prawdziwości. Badanie takie zgodnie z art. 281 cytowanej wyżej ustawy przeprowadza się na rozprawie i Sąd rozstrzyga wówczas o dopuszczalności wznowienia, co też uczyniono w niniejszej sprawie.

14 Decydującą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ze skargi o wznowienie postępowania była okoliczność, czy nadesłana w dniu 17 sierpnia 2006 r. przez niemieckie władze celne informacja o wynikach weryfikacji dowodów preferencyjnego pochodzenia towarów przeprowadzonej na wniosek polskich organów celnych stanowi wykrytą okoliczność, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a z której organy celne nie mogły skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sądy obu instancji przyjęły, że brak odpowiedzi od niemieckich władz celnych mógł automatycznie pozbawić importera prawa do korzystania z preferencyjnej stawki celnej, a powołanie się przez organy administracji celnej na zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności skierowanych do weryfikacji dokumentów nastąpiło w sposób bardzo ogólny i mało precyzyjny. Oznacza to, że ta okoliczność faktyczna w dacie orzekania przez Sąd II instancji była znana stronom, poddana została ocenie Sądu, a więc nie jest nową w rzeczywistości. Podkreślić przy tym należy, że Sąd I instancji, będąc związany granicami skargi kasacyjnej (zgodnie z art. 183 powyższej ustawy), rozpoznawał ją w ramach powołanej podstawy z art. 174 pkt 1 tej ustawy, a więc z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Powołanie tej podstawy spowodowało, że Sąd II instancji przy braku zarzutów prawa procesowego nie miał możliwości badania prawidłowości ustaleń przyjętych w zaskarżonym wyroku. W konsekwencji dla oceny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego miarodajny był stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Ocena zaś przepisów prawa materialnego nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.

15 W tej sytuacji ponowne otwarcie poprzedniego procesu jest niedopuszczalne, skoro w tych warunkach nie może doprowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych, a tym samym do wydania orzeczenia końcowego o treści innej niż w poprzednim postępowaniu.

16 Należy przy tym zauważyć, że orzeczenia Sądu obu instancji dotyczą uchylenia decyzji organu II instancji, a to oznacza, że tok instancyjny nie był ostateczny i należało ponownie rozpoznać odwołanie strony od decyzji I instancji z uwzględnieniem treści wyroków obu instancji. Po wydaniu wyroku przez Sąd II instancji, organ II instancji, rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia 28 września 2005 r. uchylił decyzję I instancji i umorzył postępowania z uwagi na treść art. 65 § 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeksu celnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 75, poz. 802 z 2001 r. ze zm.), a więc przedawnienie, zaistniałe już w dacie 27 grudnia 2003 r.

17 W konsekwencji należy stwierdzić, że powołana przez wnioskodawcę formalna ustawowa podstawa wznowienia w rzeczywistości taką podstawą nie jest i dlatego skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 281, 289 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

18 Orzeczenie o kosztach znajduje swoje podstawy w art. 204 pkt 1, 205 § 2 i 3 powyższej ustawy w związku z § 18 pkt 1 ppkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).