Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., I GSK 103/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2020 r., I GSK 103/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Rz 603/19 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 603/19, oddalił skargę M.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

3 Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

4 I

5 Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2018 r. M. B. (dalej: skarżący, wnioskodawca, strona) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub organ) o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

6 ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie 12.814,88 zł.

7 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS - decyzją z dnia [...] września 2018 r. - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r.

8 Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję wydaną w drugiej instancji z powodu uchybienia przepisom postępowania administracyjnego, w szczególności ze względu na brak pełnych ustaleń faktycznych i brak wykazania uprawnienia podpisującej decyzję osoby do dokonania tej czynności w imieniu Prezesa ZUS.

9 Rozpoznając ponownie sprawę ZUS decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2018 r.

10 Organ odwoławczy dokonał analizy zaktualizowanego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że skarżący pracuje zarobkowo na podstawie umowy o pracę i osiąga dochód w wysokości 2.393,39 zł brutto (1.601,28 zł netto), pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznaną do 31 października 2019 r. w kwocie 1.150 zł brutto (825 zł netto), osiąga też dodatkowy dochód w wysokości 320,00 zł. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni ok. 20 m², w którym mieszka, nie posiada ruchomości, innych praw majątkowych ani wierzytelności. Zobowiązany nie korzysta z pomocy społecznej, gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem, leczeniem i z tytułu czynszu w łącznej kwocie 1.150 zł. Posiada następujące zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 150.000,00 zł z miesięczną ratą w kwocie 2.000,00 zł, w bankach 40.000,00 zł z miesięczną ratą w wysokości 400,00 zł, w instytucjach w łącznej kwocie 12.400,00 zł z miesięczną ratą w wysokości 500 zł, alimentacyjne - bieżące w wysokości 400,00 zł miesięcznie.

11 Z powyższych zobowiązań spłacane są tylko alimenty i kredyt mieszkaniowy na łączną kwotę 800,00 zł na miesiąc, reszta zobowiązań jest objęta egzekucją prowadzoną przez komornika.

12 W ocenie ZUS analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem należności na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 - dalej: u.s.u.s.), jak również nie ma podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 - dalej: rozporządzenie).

13 Według ZUS, ograniczone możliwości płatnicze skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości, ponieważ obiektywnie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja ma charakter trwały. Ponadto łączne miesięczne dochody w wysokości 2.746,28 zł znacznie przekraczają kwotę minimum socjalnego (dla gospodarstwa 1-osobowego 1.166,78 zł), co pozwala stwierdzić, że stronie nie grozi ubóstwo. Fakt, że pomimo problemów zdrowotnych od 2015 r. skarżący ma stałą pracę, świadczy o stabilności sytuacji materialnej, możliwa jest więc ratalna spłata zadłużenia. Natomiast wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Zdaniem ZUS ww. przesłanka nie zachodzi, bo skoro wnioskodawca otrzymuje świadczenie rentowe i pracuje zarobkowo, to ze względu na stan zdrowia nie jest pozbawiony dochodu.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2019 r. oddalił skargę wnioskodawcy.

15 Sąd I instancji przypomniał, że podstawę materialną zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 i 3a u.s.u.s., przewidujące możliwość umarzania należności z tytułu składek w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, a także możliwość umarzania należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, w sytuacjach, o których mowa w § 3 rozporządzenia.

16 Zdaniem WSA w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ponieważ skarżący posiada stałe dochody i majątek, a postępowanie egzekucyjne toczy się i nie zostało umorzone, dlatego brak w stosunku do tych należności przesłanki całkowitej nieściągalności. Te okoliczności nie były zresztą kwestionowane przez skarżącego.

17 Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że organ prawidłowo rozważył zaistnienie przesłanek przewidzianych w § 3 rozporządzenia, czyli okoliczności związanych z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

18 Jak podkreślił WSA organ rentowy nie kwestionował, że skarżący cierpi na poważną, przewlekłą chorobę, a ten stan może jeszcze w przyszłości ulec pogorszeniu. Niewątpliwie ogranicza to możliwości zarobkowe skarżącego, ale nie uniemożliwia mu uzyskiwania stałych dochodów. Skarżący pracuje na umowę o pracę w pełnym wymiarze, ponadto uzyskuje dochód z tytułu renty i z innych źródeł – łącznie 2.868,60zł (netto) miesięcznie. Posiada liczne zobowiązania, w tym z tytułu alimentów i kredytu mieszkaniowego – które spłaca (800 zł miesięcznie), a także z tytułu innych kredytów i pożyczek, które są egzekwowane przez komornika. Mimo tego jednak, sytuacja materialna skarżącego jest stabilna i nie zagraża egzystencji. Jest on właścicielem mieszkania, uzyskuje stałe dochody, których wysokość pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Pomimo poważnej choroby oraz ciążących zobowiązań, nie sposób uznać, iż skarżący teraz lub w przyszłości nie będzie w stanie pokryć choćby części obciążających go zaległości np. w systemie ratalnym, gdyż uniemożliwi mu to zaspokojenie podstawowych potrzeb.

19 W ocenie WSA w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności aktualne na dzień orzekania i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy, jak też w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

20 II

21 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył M. B. zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych.

22 Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

23 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny w postępowaniu dowodowym przed organem, iż jego sytuacja zdrowotna i finansowa odpowiada przesłankom wynikającym z ww. rozporządzenia, w sytuacji gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącego zachodzą przesłanki umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za poszczególne miesiące 2007 r. na podstawie ww. rozporządzenia;

24 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

25 a) art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a. w z w. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenia stanu faktycznego w sprawie, takimi jak błędne przyjęcie, że:

26 i. w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż aktualna sytuacja majątkowa i zdrowotna skarżącego ma charakter trwały i nie zachodzi groźba ubóstwa w sytuacji, gdy z dołączonej przez skarżącego do akt sprawy dokumentacji finansowej i medycznej wynika wprost, że skarżący pod względem finansowym na daną chwilę zaledwie wiąże koniec z końcem oraz w związku z przewlekłą chorobą rokowania, co do jego stanu zdrowia są niepewne, co daje jasno do zrozumienia iż w skutek odmowy umorzenia należności z tytułu składek skarżący popadnie w skrajne ubóstwo;

27 ii. na tle przedmiotowej sprawy nie udowodniono, że skarżący zostanie pozbawiony środków finansowych potrzebnych do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w przypadku podjęcia ratalnej spłaty zadłużenia, biorąc pod uwagę, iż osiąga dochód m.in. ze świadczenia rentowego w wysokości 848,60 zł netto, gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego jasno wynika, że renta będzie pobierana przez skarżącego tylko do 31 października 2019 r. oraz nie wskazano wysokości rat, gdzie układ ratalny musi mieć realne podstawy;

28 iii. w przedmiotowej sprawie organ wskazuje, że skarżący ustalił sobie hierarchię ważności spłacanych należności, bagatelizując ważność należności z tytułu składek, gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący spłaca należności pieniężne na miarę swoich możliwości finansowych i nie wystarcza mu na pokrycie należności z tytułu zaległych składek gdyż m.in. utrzymuje dziecko, a organ w tym względzie ogranicza się do ogólnych i generalnych stwierdzeń;

29 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżanego wyroku w sposób lakoniczny i ogólnikowy, które stanowi powtórzenie błędnych tez organu oraz naruszenie zasady przekonywania stron poprzez nie odniesienie się w treści uzasadnienia do wszystkich wskazanych przez skarżącego w skardze zarzutów.

30 Argumentację na poparcie zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

31 W odpowiedzi na skargę kasacyjną ZUS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

III

32 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

33 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

34 W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Do podjęcia działań z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

35 Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.

36 W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymagał zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. jako najdalej idący z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem jego zasadności.

37 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.

38 W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organem rentowym oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 470/14).

39 Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 7 k.p.a. w z w. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

40 Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz jego ocenę zgodnie z art. 80 k.p.a. w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności o charakterze uznaniowym (umorzenie bądź odmowa umorzenia). Przy czym, wymaga podkreślenia, że to na wnioskującym o umorzenie zaległych składek ciąży obowiązek przedstawienia i wykazania swojej sytuacji majątkowej (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1513/16).

41 Uwzględniając powyższe, według Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw, aby twierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przez stronę przepisów postępowania w sposób, w jaki przedstawiono to w skardze kasacyjnej, zwłaszcza zaś, aby skutkiem zarzucanego ich naruszenia był istotny w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w tym zakresie, że ZUS w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie administracyjne, a WSA trafnie uznał, że w aspekcie procesowym działania ZUS były prawidłowe i zgodne z naczelnymi zasadami tego postępowania.

42 W rozpoznawanej sprawie - jak wynika to z akt administracyjnych - ZUS dopuścił wszystkie dowody na okoliczność sytuacji skarżącego. Dowody te stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Poczynione przez ZUS ustalenia oraz ich ocena znajdują zaś swoje szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzji. Treść skargi kasacyjnej wskazuje zaś, że jej autor wyłącznie polemizuje z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji. Okoliczność, że strona nie godzi się z wnioskami wyciągniętymi z oceny dowodów zgromadzonych w sprawie nie oznacza, iż dowody te nie zostały wyczerpująco przez organ rozpatrzone, czy też dowolnie ocenione. Innymi słowy, to że wynik postępowania nie dał skarżącemu oczekiwanego rezultatu - nie świadczy o naruszeniu wskazywanych przepisów k.p.a.

43 Natomiast w kontekście twierdzeń kasatora, że skarżący będzie pobierał rentę tylko do 31 października 2019 r. należy wyjaśnić, iż ZUS orzekając w dniu 24 lipca 2019 r. miał obowiązek uwzględnić dochód ze wszystkich aktualnych wówczas źródeł (również renty) i zbadać sytuację skarżącego wg stanu na ten dzień. Zmiana sytuacji majątkowej, zdrowotnej czy rodzinnej, np. utrata części dochodu lub konieczność poniesienia dodatkowych wydatków - jak słusznie wskazał Sąd I instancji - może być podstawą złożenia przez skarżącego ponownego wniosku o umorzenie należności składkowych.

44 Uznanie za nieusprawiedliwione tej podstawy kasacyjnej, która odnosiła się do naruszenia przepisów postępowania oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny przy ocenie ustosunkowania się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do stosowania prawa materialnego przez organy administracji publicznej orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.

45 Przechodząc do naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., należy je uznać także za niezasadne.

46 W ramach tej podstawy kasacyjnej zarzucono naruszenie § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny w postępowaniu dowodowym przed organem, iż jego sytuacja zdrowotna i finansowa odpowiada przesłankom wynikającym z ww. rozporządzenia.

47 Zgodnie z zarzucanym § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

48 Podkreślenia wymaga, że decyzja w sprawie umorzenia należności składkowych posiada charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może, ale nie musi udzielić stosownej ulgi, nawet w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę ww. przesłanek. Świadczy o tym użycie w ww. przepisie wyrażenia "może umorzyć". Nawet zatem w przypadku wystąpienia powyższych okoliczności ZUS nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia należności składkowych (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1830/18). Nie oznacza to jednak, że decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek może być dowolna.

49 Odnosząc powyższą regulację do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że powołane przez wnoszącego skargę kasacyjną okoliczności nie wskazują na zaistnienie przesłanek, o których mowa w cyt. przepisie rozporządzenia.

50 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w zaskarżonym wyroku odniósł się do wymienionych przesłanek zasadnie przyjmując, że żadna z nich nie zachodziła w przypadku skarżącego. W tym zakresie została dokonana analiza sytuacji życiowej i majątkowej skarżącego, prawidłowo wyważająca interes społeczny i interes strony, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że sytuacja materialna skarżącego jest stabilna i nie zagraża egzystencji. Jak wynika z niepodważonego skutecznie przez autora skargi kasacyjnej stanu faktycznego sprawy – skarżący pracuje na umowę o pracę w pełnym wymiarze i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 1.601,28 zł netto. Poza tym skarżący pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznaną do 31 października 2019 r. w kwocie 825 zł netto. Skarżący osiąga też dodatkowy dochód w wysokości 320,00 zł. Zatem na dzień wydania zaskarżanej decyzji łączny dochód skarżącego wynosił 2.746,28 zł miesięcznie. Co istotne skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, co jest dowodem na to, że jego sytuacja finansowa nie jest na tyle trudna, aby spłata zadłużenia pozbawiała go środków do życia.

51 Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega oczywiście, że skarżący posiada liczne zobowiązania (m.in. z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz pożyczek), jednakże konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Aprobowanie takiej sytuacji byłoby nieuprawnionym uprzywilejowywaniem podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19). W tym miejscu wymaga podkreślenia, że te okoliczności wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej - nie zostały pominięte przez ZUS, jednakże zostały one ocenione jako nie dające wystarczających podstaw do zastosowania instytucji umorzenia zaległości.

52 Wobec powyższego Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko ZUS, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W oparciu o zebrany materiał dowodowy należy uznać, że sytuacja finansowa, w której aktualnie znajduje się skarżący, nie jest łatwa ze względu na liczne zobowiązania skarżącego, ale też nie można jej uznać za zagrażającą egzystencji.

53 Natomiast odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia należy wskazać, że zarówno organ rentowy, jak i Sąd I instancji – nie kwestionowali problemów zdrowotnych skarżącego. Jednakże stan zdrowia - nie pozbawiał skarżącego całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu, skoro dochód taki skarżący uzyskuje z tytuły wykonywania pracy w pełnym wymiarze. W tym miejscu podkreślić należy, że - stosownie do § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia - nie każda choroba zobowiązanego umożliwia umorzenie zaległych składek, lecz tylko taka, która pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (por. wyroki NSA z dnia: 8 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 318/16; 29 września 2011 r., sygn. akt II GSK 913/10). Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również, że skarżący sprawuje opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która to opieka pozbawiałoby go możliwości uzyskiwania dochodu.

54 Podkreślenia również wymaga, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą. Wskazać również należy, że umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo ważyć zasadność podejmowanego rozstrzygnięcia.

55 W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.).

56 Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części.

57 Naczelny Sąd Administracyjny zastosował powyższą regułę z uwagi na szczególny charakter sprawy odnoszący się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącego.