Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2020 r., I GPP 1/20

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2020 r., I GPP 1/20

Sentencja

1 Dnia 30 stycznia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2245/17 ze skargi [...] na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 3 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Uzasadnienie

2 [...] (skarżący) w skardze z 3 grudnia 2019 r. wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2245/17.

3 W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że postępowanie w sprawie wyznaczenia (zmiany) pełnomocnika z urzędu prowadzone było przewlekle. Powodem zmiany pełnomocnika było to, że wyznaczony jako pełnomocnik z urzędu adwokat sporządził opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej zamiast właściwego środka odwoławczego. Takie zachowanie pełnomocnika zdaniem skarżącego skutkować musiało wnioskiem o jego zmianę.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie.

6 Z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 149, poz. 1843 ze zm.) wynika, że strona może wnieść skargę o stwierdzenie, iż w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Skarga wówczas podlega uwzględnieniu, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Dla uwzględnienia skargi konieczne jest, zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym oraz, że zwłoka ta jest nieuzasadniona.

7 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jej wyjaśnienia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także charakter sprawy, zachowanie stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może, bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, oraz postanowienie NSA z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12).

8 Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2011 r., II GPP 7/11).

9 W świetle powyższych standardów szybkości postępowania sądowego, które ustawodawca zabezpieczył ustawą, należy ocenić, że skarżący w skardze powołał okoliczności, które nie mogą być podstawą do uczynienia zadość jego wnioskowi.

10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie nastąpiła przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego.

11 Z akt sprawy wynika, że skarżący wraz ze skargą z 27 listopada 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu.

12 WSA w Warszawie postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2245/17 ustanowił dla skarżącego adwokata.

13 Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z 28 września 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 2245/17 oddalił skargę [...] na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 3 października 2017 r.

14 Wyznaczona z urzędu pełnomocnik skarżącego złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku.

15 Skarżący w piśmie z 19 lutego 2019 r. skarżący wniósł osobiście sporządzoną skargę kasacyjną z uwagi na uzyskaną od pełnomocnika z urzędu informacją o sporządzeniu przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie tym skarżący domagał się również zmiany pełnomocnika z urzędu z uwagi na nie wywiedzenie przez niego środka zaskarżenia wyroku WSA w Warszawie, zaś opinię braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

16 WSA w Warszawie pismem z 6 marca 2019 r. (k. 129 akt sądowych) poinformował skarżącego, że Sąd nie jest organem decydującym o wyznaczeniu konkretnego adwokata. Tym jest ORA w Warszawie. Tym samym wniosek o zmianę adwokata należy złożyć do ww. organ

17 WSA w Warszawie postanowieniem z 15 marca 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 2245/17 odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez skarżącego.

18 Skarżący pismami z 11 marca 2019 r. oraz 29 marca 2019 r. wniósł do WSA w Warszawie o zmianę pełnomocnika z urzędu poprzez "zmobilizowanie ORA w Warszawie do wyznaczenia II pełnomocnika" z uwagi na złożenie przez dotychczasowego adwokata opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej zamiast środka zaskarżenia od wyroku WSA.

19 Wniosek skarżącego (skierowany do ORA w Warszawie) o wyznaczenie nowego pełnomocnika nie został przez ten organ uwzględniony (tak notatka urzędowa WSA w Warszawie z 20 maja 2019 r. k. 148 akt sądowych).

20 Sąd I instancji zarządzeniem z 18 czerwca 2019 r. (k. 158 akt sądowych) poinformował skarżącego, że niezadowolenie strony z podjętych przez adwokata z urzędu działań nie stanowi podstawy do zmiany adwokata.

21 W dalszych pismach procesowych skarżący podtrzymywał wniosek o zmianę adwokata z urzędu z uwagi na działania dotychczas ustanowionego pełnomocnika polegające na złożeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej

22 Mając na uwadze zakres czynności podjętych w toku postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można mówić o przewlekłości postępowania. Na ocenę tę nie wpływa podnoszona przez skarżącego kwestia zmiany pełnomocnika z urzędu z uwagi na niezadowolenie z jego dotychczasowych działań. Taki zarzut nie może być podstawą skargi na przewlekłość postępowania przed WSA w Warszawie. Uszło uwadze skarżącego, że pełnomocnik z urzędu wniosła do WSA w dniu 18 lutego 2019 r., opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji. WSA doręczył odpis ww. pisma skarżącemu, który mógł ustanowić pełnomocnika z wyboru, jeżeli nie zgadzał się ze stanowiskiem pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. Niezadowolenie strony z podjętych przez adwokata z urzędu działań nie stanowi podstaw do zmiany pełnomocnika, o czym skarżący był informowany przez Sąd. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że ocenie (przy badaniu ww. skargi) podlega, bowiem czas trwania całości postępowania, a nie terminowość podejmowania przez sąd poszczególnych czynności – chyba, że opóźnienie w wykonaniu tych czynności jest tak znaczne, iż powoduje przewlekłość całego postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt III SPP 14/09, LEX nr 551875 oraz postanowienie NSA z 28 kwietnia 2010 r., II GPP 1/10 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt III SPP 14/09, LEX nr 551875), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

23 W sprawie, nie można zarzucić przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ pomimo relatywnie długiego czasu trwania całego postępowania poszczególne czynności procesowe podejmowane były prawidłowo, bez nadmiernej i nieuzasadnionej zwłoki, co wynika z przytoczonego przebiegu postępowania.

24 Skarżący w skardze powołał okoliczności, które nie mogą być podstawą do uczynienia zadość jego wnioskowi. Chodzi tu o kwestię zmiany pełnomocnika z urzędu z uwagi na niezadowolenie z działań dotychczas ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata.

25 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie sądowe toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 2245/17 nie trwało dłużej niż było to konieczne. Nadto terminowo i prawidłowo podejmowano poszczególne czynności sądowe, a tym samym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

26 Należy podkreślić, że celem postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania jest stwierdzenie faktu przewlekłości i ewentualne zasądzenie odpowiedniego odszkodowania. Skarga ma charakter wstępny i stanowi doraźną interwencję przeciwdziałającą trwałej przewlekłości postępowania. Funkcją jej jest przede wszystkim wymuszenie nadania sprawie odpowiedniego biegu, czemu służy zarówno samo stwierdzenie przewlekłości postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy), jak też możliwość zalecenia podjęcia przez sąd rozpoznający sprawę, co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie (art. 12 ust. 3 ustawy). Skarga ma zapewnić szybką reakcję na trwającą zwłokę w czynnościach sądu (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2011 r. o sygn. akt II GPP 2/11). W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja jednak nie wystąpiła.

27 Ze wskazanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - orzekł jak w sentencji postanowienia