Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r., I FZ 91/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2022 r., I FZ 91/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Op 29/21 odrzucające skargę K. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...], w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Uzasadnienie

2 I FZ 91/21

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Op 29/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę K. W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 26 listopada 2020 r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług za I kwartał 2015 r.

4 W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z ustaleniem, że przesyłając skargę za pośrednictwem platformy ePUAP pełnomocnik skarżącego kwalifikowanym podpisem elektronicznym opatrzył wyłącznie pismo przewodnie, nie załączniki do tego pisma, Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez podpisanie skargi i pełnomocnictwa kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 1 lutego 2021 r. Przy piśmie z dnia 9 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazał do sądu pierwszej instancji mylnie przesłane pismo pełnomocnika skarżącego stanowiące odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z akt wynika, że przesyłka została przez pełnomocnika skarżącego nadana w dniu 8 lutego 2021 r., a przez WSA we Wrocławiu przesłana poleconą przesyłką pocztową w dniu 10 lutego 2021 r.

5 Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę m.in. na treść art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 46 § 2a i 2b w zw. z art. 12b § 1 i art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.), wskazując, że w okolicznościach sprawy załączniki do pisma przewodniego przesłanego do organu odwoławczego, w tym skarga i dokument pełnomocnictwa, nie zostały podpisane w sposób zgodny z przepisami prawa, stąd wezwanie o uzupełnienie tych braków formalnych skargi było konieczne. Ponieważ wezwanie doręczone zostało w dniu 1 lutego 2021 r., termin do uzupełnienia braków formalnych upływał z dniem 8 lutego 2021 r. Termin ten upłynął bezskutecznie, nie może bowiem być uznane za jego zachowanie nadanie przesyłki na adres sądu niewłaściwego (tj. WSA we Wrocławiu). W sytuacji wniesienia pisma procesowego do sądu niewłaściwego decydująca dla zachowania terminu jest data przekazania pisma przez niewłaściwy sąd do sądu właściwego. W okolicznościach sprawy datą wniesienia pisma uzupełniającego braki formalne skargi jest data przekazania (nadania) pisma przez WSA we Wrocławiu, tj. dzień 10 lutego 2021 r. Braki skargi nie zostały uzupełnione w ustawowym terminie, wobec czego zaszła podstawa do odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

6 W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia, zarzucając naruszenie:

7 1) art. 46 § 1 pkt 4 i § 2a i 2b p.p.s.a. przez niezastosowanie tego przepisu i uznanie, że skarga nie została podpisana podpisem elektronicznym,

8 2) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że skarga posiadała braki formalne, których skarżący nie uzupełnił,

9 3) § 8 ust. 4 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów, (Dz.U. z 2018 r., poz. 180, dalej: rozporządzenie) przez ich niezastosowanie.

10 W uzasadnieniu zażalenia jego autor podniósł, że spółka złożyła skargę za pośrednictwem platformy ePUAP, a Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia (UPP) dowodzi, że pełnomocnik dysponuje profilem zaufanym ePUAP (ePUAP-ID). Stanowisku zajętemu przez sąd pierwszej instancji co do podpisania elektronicznego jedynie pisma głównego przeczy treść UPP i oficjalne zasady funkcjonowania (instrukcje i podręczniki dla platformy ePUAP) i podpisywania pism w platformie ePUAP i mechanizmy wizualizacji dla użytkowania platformy ePUAP. Uznając, że skarga i pełnomocnictwo nie zostały podpisane, sąd naruszył art. 3 pkt 2, art. 17, art. 20 i art. 20ae ust. 2 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2020 r., poz. 346 ze zm., dalej: ustawa o informatyzacji) w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 oraz § 13 i 17 rozporządzenia. Niezasadne było wzywanie do usunięcia braku formalnego przez podpisanie skargi i załączonego pełnomocnictwa, bo taką wadą skarga nie była dotknięta. Takie działanie sądu naruszało art. 46 § 1 pkt 4 i § 2a i 2b, art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

11 Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2021 r., I FZ 91/21, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości przedstawionego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia 27 lipca 2021 r., I FZ 92/21 (sprawa I FPS 2/21).

12 W dniu 6 grudnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę w sprawie I FPS 2/21.

13 Postanowieniem z dnia 22 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął postępowanie w niniejszej sprawie.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

16 W okolicznościach sprawy skarga została odrzucona, gdyż podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym zostało wyłącznie pismo przewodnie, przesłane przez pełnomocnika skarżącego za pośrednictwem platformy ePUAP, nie załączniki do tego pisma (skarga i pełnomocnictwo), a brak w tym zakresie - mimo stosownego wezwania - nie został usunięty w zakreślonym terminie.

17 Wymaga zaznaczenia, że pełnomocnik skarżącego nie kwestionuje samego faktu niewypełnienia wezwania w zakreślonym terminie, w tym przede wszystkim nie jest podważane stanowisko sądu pierwszej instancji co do tego, że w przypadku przesłania pisma do niewłaściwego sądu datą istotną dla oceny terminowości dokonania czynności jest data nadania tego pisma przez sąd niewłaściwy do sądu właściwego. Stąd tylko krótko potwierdzić należy, że stanowisko sądu pierwszej instancji w tym zakresie było prawidłowe i nie ulega w związku z tym wątpliwości, że zidentyfikowane przez sąd braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w terminie.

18 Istotą argumentacji zażalenia jest to, że wezwanie o uzupełnienie braku formalnego skargi było niezasadne, gdyż wskazany przez sąd pierwszej instancji brak formalny skargi - tj. niepodpisanie w sposób zgodny z przepisami prawa skargi i pełnomocnictwa (kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym) - w istocie nie wystąpił, a zatem brak było podstaw do odrzucenia tej skargi.

19 Zgodnie z przepisem o podstawowym dla rozstrzygnięcia znaczeniu, tj. art. 46 § 2b p.p.s.a., zasady podpisywania przewidziane w § 2a (czyli podpisanie wnoszonego w postaci elektronicznej pisma kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym) dotyczą także załączników wnoszonych w postaci elektronicznej. Znamienne jest, że w wywodach zażalenia pełnomocnik skarżącego nie odnosi się do tego przepisu (w tym zwłaszcza nie argumentuje, że wniesione przez niego załączniki podpisane były zgodnie z jego wymogami), próbując neutralizować jego treść odwołaniem się do przepisów niedotyczących wprost postępowania sądowoadministracyjnego (przepisy ustawy o informatyzacji), przepisów niższych hierarchicznie (przepisy rozporządzenia) lub wręcz pozaprawnych regulacji (instrukcja użytkowania ePUAP). Starania te nie mogą przynieść spodziewanych przez skarżącego rezultatów.

20 Ponieważ na tle zasad podpisywania załączników do pisma wnoszonego do sądu w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem platformy ePUAP wystąpiły w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżności, zagadnieniem tym zajął się - w wyniku przedstawienia w sprawie I FZ 92/21 do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości - skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dniu 6 grudnia 2021 r., podjął w sprawie I FPS 2/21 uchwałę, przyjmując, że "Zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Powyższa uchwała ma moc ogólnie wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych (art. 269 § 1 p.p.s.a.). Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w powyższej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska. Natomiast strony oraz inni uczestnicy postępowania są pośrednio związani mocą prawną uchwał, która polega na tym, iż podmioty te nie są w stanie swoją interpretacją przełamać wykładni przyjętej w uchwale (tak: A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 269, opubl. LEX/el. 2021).

21 Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący zażalenie skarżącego podziela stanowisko zaprezentowane w powyższej uchwale i nie widzi podstaw do ponownego zainicjowania trybu uchwałowego, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a. W tym względzie, w związku z okolicznościami sprawy, warto zaznaczyć, że w uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że skargę do sądu administracyjnego za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej można wnieść na kilka sposobów: pierwszy - umieszczenie treści pisma (w szczególności skargi) bezpośrednio w formularzu pisma ogólnego, które generowane jest w systemie ePUAP oraz podpisanie tego pisma jednym z akceptowanych przez ustawodawcę podpisów elektronicznych, drugi – załączenie do podpisanego pisma ogólnego (przewodniego) odrębnego pliku zawierającego treść środka prawnego skierowanego do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym drugim przypadku skarga powinna być samodzielnym dokumentem elektronicznym opatrzonym wymaganym podpisem. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że uznanie, że skarga jest załącznikiem do formularza pisma ogólnego niewymagającym odrębnego podpisu, stanowi odwrócenie zasad obowiązujących w postępowaniu przed sądem administracyjnym i interpretowanie ich przez pryzmat warunków technicznych platformy ePUAP, co jest zabiegiem nieuprawnionym w świetle przepisów prawa.

22 W świetle powyższego argumenty zażalenia należy uznać za niezasadne, sąd pierwszej instancji nie naruszył bowiem żadnego ze wskazanych w zażaleniu przepisów. Ponieważ akta sprawy nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że załączniki do przesłanego za pośrednictwem platformy ePUAP pisma z dnia 22 grudnia 2020 r. (skarga i dokument pełnomocnictwa) stanowiły pliki pdf niepodpisane w sposób zgodny z art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., prawidłowo Przewodniczący Wydziału uznał, że w tym zakresie wystąpił brak formalny skargi, który należało uzupełnić w trybie z art. 49 § 1 p.p.s.a. Wezwanie wystosowane w tym zakresie do pełnomocnika skarżącego nie zostało wypełnione w zakreślonym terminie, tym samym zasadnie sąd pierwszej instancji zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

23 Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

24 Sylwester Marciniak

25 Sędzia NSA