Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2025 r., I FZ 6/25

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2025 r., I FZ 6/25

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1360/23, o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 lipca 2023 r., nr 2401-IOV2.4103.236-237.2021/JK UNP: 2401-23-143256, w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2015 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1360/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę M.M. (dalej "strona" lub "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług czerwiec i lipiec 2015 r.

3 W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotowa skarga nie została przez skarżącego opłacona mimo doręczenia mu wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej "przewodniczący wydziału") o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, które to wezwanie poprzedzone zostało rozpoznaniem z wynikiem negatywnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

4 Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. W uzasadnieniu tego środka odwoławczego zakwestionował odmowę przyznania mu prawa pomocy oraz podniósł, że przyczyną nierozpatrzenia jego skargi przez sąd jest jego sytuacja finansowo-prawna, przez co został wykluczony ekonomicznie z możliwości przedstawienia swojej racji wobec urzędu państwowego, który doprowadził go do bankructwa i wykluczenia ekonomicznego. W ocenie skarżącego powyższa sytuacja narusza jego prawo do obrony.

5 W konsekwencji skarżący wniósł m.in. o "(...) umorzenie tego postanowienia i przyjęcie mojej skargi (...) albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. (...)". Tak sformułowane żądanie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia w rozumieniu art. 194 § 3 p.p.s.a..

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

7 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, przez co należało je oddalić.

8 Na wstępie — mając na uwadze treść uzasadnienia zażalenia — zakreślić należy granice sporu w sprawie poddanej badaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego na skutek zażalenia strony. Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 25 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 1360/23, o odrzuceniu skargi strony na decyzję organu podatkowego. Powodem odrzucenia było zaś nieuiszczenie przez skarżącego należnej opłaty (wpisu od skargi).

9 Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).

10 Mając na uwadze tak zakreślone ramy prawne i faktyczne rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że na obecnym etapie postępowania (zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi) przedmiotem oceny sądu drugiej instancji jest zasadność odrzucenia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny.

11 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wraz z wniesieniem skargi na decyzję organu podatkowego strona nie uiściła wymaganego prawem wpisu od skargi (okoliczność ta jest przy tym bezsporna), zawierając w swej skardze jednakże wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu). Wszczęte tym wnioskiem postępowanie w zakresie prawa pomocy zakończyło się prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 169/24.

12 W związku z tym prawidłowo przewodniczący wydziału, zarządzeniem z 27 września 2024 r., wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia przewodniczącego wydziału z 25 marca 2024 r., wydanego na podstawie art. 220 § 1 p.p.s.a., o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 8.756 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone 17 października 2024 r., a prawidłowość tej czynności nie jest w żaden sposób kwestionowana, w związku z czym termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał 24 października 2024 r. Jak wynika z akt sprawy wpis nie został jednak uiszczony.

13 Skoro zatem skarga strony dotknięta była wadą uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu (brak uiszczenia wymaganej opłaty), strona została wezwana do usunięcia tej wady w określonym terminie, powiadomiona o skutkach prawnych ewentualnego niezastosowania się do wezwania, a wezwanie zostało jej prawidłowo doręczone, w sytuacji nieuzupełnienia braku skargi w zakreślonym terminie sąd pierwszej instancji zobligowany był dyspozycją art. 220 § 3 p.p.s.a. do odrzucenia skargi.

14 Odnosząc się zaś bezpośrednio do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że skarżący nie kwestionuje wysokości wpisu od skargi, a jego argumentacja wskazuje jedynie, że nie akceptuje on rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji o odmowie przyznania prawa pomocy. Tymczasem w świetle art. 259 p.p.s.a. postanowienie referendarza sądowego z 13 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 169/24, wydane w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy, nie może podlegać kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

15 Ponadto należy podkreślić, że odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia wpisu od niej nie jest nieuprawnionym ograniczeniem prawa do sądu, o czym wypowiadał się zarówno Naczelny Sąd Administracyjny (por. postanowienie z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 486/10, CBOSA), Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 16 listopada 2011 r., sygn. akt SK 45/09, OTK-A 2011, Nr 9, poz. 97), jak i Europejski Trybunał Praw Człowieka (m.in. w wyroku w sprawie 6289/73 Airey v. Ireland, § 20 i n.).

16 Podnoszone w zażaleniu okoliczności i argumenty pozostają zatem bez wpływu na obowiązek uiszczenia opłaty sądowej, jak też na prawidłowość ustalenia jej wysokości.

17 Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.