Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2014 r., I FZ 464/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2014 r., I FZ 464/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt I SA/Po 637/13 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 8 października 2013 r., I SA/Po 637/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił W. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 4 września 2013 r., stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa.

3 Jak zauważono w motywach postanowienia, na rozprawie poprzedzającej ogłoszenie wyroku oraz na ogłoszeniu wyroku (4 września 2013 r.) obecna była reprezentująca skarżącego pełnomocnik, będąca radcą prawnym. Pismem z 24 września 2013 r. skarżący, za pośrednictwem pełnomocnika, zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku; jednocześnie dokonał ww. czynności, której uchybił. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wyjaśniono, że pełnomocnik nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku bez swojej winy; w okresie od 10 do 18 września 2013 r. znalazła się bowiem w wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej, która uniemożliwiła wykonywanie czynności zawodowych, w tym terminowe złożenie przedmiotowego wniosku.

4 Odnosząc się do ww. okoliczności Sąd zauważył, że podanej przez pełnomocnika przyczyny, tj. trudnej sytuacji rodzinnej, w żaden sposób nie opisano w przedmiotowym wniosku. Poza tym wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wymagał żadnego uzasadnienia, a jego sporządzenie nie należało ani do czynności wymagających fachowej wiedzy, ani do czynności czasochłonnych. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik nie przedstawiła też żadnej argumentacji uprawdopodabniającej, że prowadząc kancelarię prawną nie mogła za pośrednictwem pracownika, albo zaufanej osoby czy też za pośrednictwem domownika, zlecić sporządzenia i nadania w urzędzie pocztowym pisma zawierającego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tymczasem od profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, należy oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem; powinien on w szczególności zadbać o terminowe i rzetelne dokonywanie czynności procesowych. Pamiętać przy tym należy, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika.

5 Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w niniejszej sprawie uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie nastąpiło w wyniku zdarzeń nagłych (niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód), a było przyczyną niedostatecznej staranności pełnomocnika strony skarżącej.

6 W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie:

7 - art. 86 § 1 Ppsa poprzez odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mimo braku winy strony w jego uchybieniu,

8 - art. 87 § 2 Ppsa poprzez uznanie, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

9 W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

10 Uzasadniając zażalenie pełnomocnik skarżącego podtrzymała argumentację w zakresie swojej trudnej sytuacji rodzinnej, wskazując, że była ona na tyle skomplikowana, iż uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą przy dokonywaniu czynności zawodowych. Podniesiono ponadto, że Sąd pierwszej instancji pominął zgłoszoną przez pełnomocnika gotowość udzielenia dalszych wyjaśnień we wskazanym zakresie, jak również nie wziął pod uwagę poważnych konsekwencji procesowych, jakie wiążą się z odmową przywrócenia terminu w przedmiotowym przypadku.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Trafnie i zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w przedmiotowym zakresie przez Naczelny Sąd Administracyjny zauważył Sąd pierwszej instancji, że od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do szczególnej staranności w podejmowaniu czynności procesowych w imieniu swojego mandanta można wymagać, aby tak zorganizował pracę swojej kancelarii, by zabezpieczyć interesy swoich klientów, również na wypadek choroby, urlopu czy innej okoliczności powodującej nieobecność w kancelarii; chodzi tu zwłaszcza o czuwanie nad terminowym dokonywaniem czynności procesowych (por. np. post. NSA z 10 grudnia 2013 r., I FZ 427/13). Jeżeli wobec tego uprawdopodobnienie braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 Ppsa powinno polegać na przytoczeniu okoliczności wskazujących, że strona lub jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, to w odniesieniu do pełnomocnika powinny to być okoliczności na tyle od niego niezależne, iż uniemożliwiają dodatkowo zabezpieczenie interesów mocodawcy w postępowaniu poprzez odpowiednie zorganizowanie pracy kancelarii.

13 W niniejszym przypadku okolicznością taką ma być, zdaniem pełnomocnika, jej "trudna sytuacja rodzinna", której "stopień skomplikowania był na tyle wysoki, że stanowił przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia"; w szczególności pełnomocnik "nie mógł wykonywać w tym okresie żadnych czynności zawodowych (...) składać wniosków, czy delegować tych czynności na inne osoby".

14 Wskazany przez pełnomocnika powód uchybienia terminowi mógłby uzasadniać przywrócenie tegoż terminu, gdyby we wniosku lub chociażby w rozpoznawanym zażaleniu znalazły się informacje pozwalające w jakikolwiek sposób zweryfikować ww. twierdzenia. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że wniosek o przywrócenie terminu został sformułowany w sposób ogólnikowy, niepozwalający w istocie na ustalenie charakteru trudności rodzinnych, a tym samym na ocenę, czy uniemożliwiały one złożenie nieskomplikowanego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez pełnomocnika, a nawet zabezpieczenie prawidłowego funkcjonowania kancelarii w okresie od 10 do 18 września 2013 r. Innymi słowy, lakoniczne powołanie się na "wyjątkowo trudną sytuację rodzinną" nie pozwala stwierdzić, czy istotnie stanowiła ona przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia.

15 Nie jest przy tym tak, że przesłanka przywrócenia terminu badana jest przez Sąd niejako z urzędu, czego domaga się pełnomocnik skarżącego wskazując na "gotowość do złożenia dalszych niezbędnych wyjaśnień". Z art. 87 § 2 Ppsa wynika, że to wnioskujący o przywrócenie terminu powinien uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W interesie strony leży zatem takie wyjaśnienie przyczyny uchybienia terminowi, aby uzasadniała ona przywrócenie tegoż terminu; w szczególności zaś postępowania takiego należałoby oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika, który zgłasza wniosek o ww. przedmiocie. Skoro więc nawet w zażaleniu nie sprecyzowano informacji o trudnościach rodzinnych pełnomocnika skarżącego w taki sposób, by pozwalało to na ocenę stopnia tych trudności i tym samym ich wpływu na uchybienie terminowi, to nie ma podstaw by odstępować od trafnej oceny Sądu pierwszej instancji w ww. zakresie.

16 Końcowo zauważyć należy, że skutki procesowe uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie są brane pod uwagę przy ocenie wniosku o przywrócenie tegoż terminu, gdyż nie mają związku z przesłanką tej oceny określoną w art. 86 § 1 Ppsa.

17 Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.