Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2020 r., I FZ 46/20

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 maja 2020 r., I FZ 46/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 507/19 odrzucające skargę A. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 23 listopada 2018 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października do grudnia 2012 r. i od stycznia do marca 2013 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 I FZ 46/20

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 507/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę A. J. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 23 listopada 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od października do grudnia 2012 r. i od stycznia do marca 2013 r.

4 W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2 889 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

5 Wskazując na treść art. 220 § 1 i 3, a także art. 73 p.p.s.a. sąd uznał, że brak było wadliwości w procedurze doręczania skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu, co wynika zarówno z adnotacji na kopercie zawierającej przesyłkę, argumentacji skarżącego (zawartej w uwzględnionym przez Naczelny Sąd Administracyjny zażaleniu) o braku prawidłowej awizacji przesyłki, jak i wyjaśnień Poczty Polskiej co do braku możliwości otrzymywania w formie elektronicznej zawiadomień o nadejściu przesyłek z sądu. Przywołując regulacje dotyczące doręczania pism przez operatora pocztowego i prawidłowej awizacji takich przesyłek, sąd podkreślił, że w okolicznościach sprawy zastosowanie znajdowały nie przepisy Prawa pocztowego, a p.p.s.a., w tym art. 73 p.p.s.a. Tryb określony w tym przepisie został według sądu w sprawie zastosowany prawidłowo. Na kopercie zawierającej przesyłkę zamieszczone są adnotacje o jej dwukrotnym awizowaniu (w dniach 11 i 19 lutego 2019 r.). Ponieważ skarżący nie podjął przesyłki, została ona zwrócona do nadawcy, co nastąpiło po upływie 14 dni od pierwszego awizowania. Z uzyskanych w odpowiedzi na pismo sądu wyjaśnień operatora pocztowego nie wynikało, by w sprawie zaistniały nieprawidłowości co do sposobu powiadomienia adresata o nadejściu przesyłki. Poczta nie miała obowiązku zawiadamiać skarżącego o nadejściu spornej przesyłki w formie elektronicznej, jak twierdzi skarżący, gdyż ten szczególny sposób informowania adresatów o nadejściu przesyłek rejestrowanych nie dotyczy przesyłek nadawanych m.in. przez sądy. W ocenie sądu skarżący nie uprawdopodobnił też innych okoliczności, które podważałyby skuteczność doręczenia, w tym dotyczących umieszczenia w skrzynce pocztowej zawiadomień o nadejściu przesyłki. Skarżący oparł swe stanowisko na praktyce powiadamiania elektronicznego, a tylko dodatkowo twierdził, że na jego posesji nie było skrzynki pocztowej. Sąd podkreślił, że okoliczność ta nie została wykazana. W świetle powyższego sąd uznał, że nie ma podstaw do zakwestionowania skuteczności doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu w trybie z art. 73 § 4 p.p.s.a. Ponieważ skarżący nie opłacił skargi, skarga ta – zgodnie z pouczeniem znajdującym się w wezwaniu – podlegała odrzuceniu.

6 W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i przyjęcie, że skarga została wniesiona w terminie lub uchylenie postanowienia w całości, a także o dopuszczenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu zażalenia na okoliczności tam powołane, w szczególności dokumentu w postaci fotografii ogrodzenia posesji oraz przesłuchania w charakterze świadka osoby, która stawiała nowe ogrodzenie na posesji skarżącego.

7 Zdaniem skarżącego w zaskarżonym postanowieniu błędnie ustalono stan faktyczny przez przyjęcie, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi było dwukrotnie awizowane, a w konsekwencji zostało doręczone w trybie z art. 73 p.p.s.a., mimo że postępowanie przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji potwierdziło, że skarżący nie został powiadomiony przez urząd pocztowy o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w szczególności operator pocztowy w swych wyjaśnieniach nie wskazał, gdzie zostało umieszczone awizo w formie papierowej w dniach 11 i 19 lutego 2019 r., tj. czy np. w drzwiach prowadzących do budynku lub w oddawczej skrzynce pocztowej.

8 W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że w swych wyjaśnieniach Poczta Polska nie wskazała i nie przedstawiła żadnych dokumentów lub innych dowodów (np. notatek służbowych lub oświadczeń pracowników poczty) dotyczących tego, czy przy doręczaniu przesyłki zaistniały trudności w umieszczeniu któregokolwiek z awiz w sposób wskazany w art. 73 p.p.s.a. Także sąd pierwszej instancji tych okoliczności nie badał. Tymczasem według skarżącego takie obiektywne trudności istniały, gdyż nie było możliwości pozostawienia przedmiotowych zawiadomień w pocztowej skrzynce odbiorczej skarżącego, a to dlatego, że na skutek demontażu ogrodzenia posesji skarżącego nie było możliwości, by skrzynka pocztowa się na nim znajdowała, a skrzynka taka nie znajdowała się na budynku. Ogrodzenie zdemontowano w styczniu 2018 r., a postawiono ponownie dopiero w marcu 2019 r., a w konsekwencji w lutym 2019 r. nie było ogrodzenia, a skrzynka pocztowa nie była na nim zamontowana. Na poparcie swych twierdzeń skarżący załączył dwie fotografie swojej posesji – zdjęcie wygenerowane ze strony Google, obrazujące stan do stycznia 2018 r., ze skrzynką pocztową zawieszoną na metalowym ogrodzeniu, a także zdjęcie z widoczną skrzynką pocztową, obrazujące stan od marca 2019 r., wnosząc o ich dopuszczenie jako dowodów w sprawie. Nadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z oświadczenia osoby, która wykonywała prace przy demontażu jednego ogrodzenia i stawianiu kolejnego na okoliczność okresu, w którym ogrodzenie okalało posesję skarżącego i tego, czy na ogrodzeniu tym znajdowała się skrzynka pocztowa. Zdaniem skarżącego Poczta wbrew faktom i treści oświadczenia nie mogła dwukrotnie awizować przesyłki, a w konsekwencji odrzucenie skargi jest niezasadne i krzywdzące. Skarżący wskazał, że z ostrożności wnosi o dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka osoby demontującej/stawiającej ogrodzenie. Skarżący podkreślił też, że nie uchylał się od zapłaty wpisu od skargi, której już dokonał. Z ostrożności skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, zaznaczając równocześnie, że nie uchybił terminowi procesowemu w zakresie wywiązania się z nałożonego przez sąd obowiązku, gdyż nie był prawidłowo zawiadomiony o przesyłce.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Istotą argumentacji skarżącego jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli przez awizo. Z wymogów zawartych w tym przepisie skarżący kwestionuje miejsce pozostawienia awiz, podnosząc, że nie było fizycznie możliwe umieszczenie zawiadomień w oddawczej skrzynce pocztowej, gdyż w lutym 2019 r. – tj. w okresie, w którym miało dojść do spornego doręczenia – takiej skrzynki skarżący nie posiadał. W związku z tą argumentacją skarżący wnosi o przeprowadzenie szeregu dowodów, podkreślając nadto, że Poczta w swych wyjaśnieniach nie wykazała, że dokonała doręczenia w sposób wskazany w art. 73 p.p.s.a.

12 Odnosząc się w pierwszej kolejności do zgłoszonych przez skarżącego wniosków dowodowych należy wskazać na treść art. 106 § 3 p.p.s.a., regulującego postępowanie dowodowe możliwe do przeprowadzenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie mianowicie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że sąd administracyjny ma ograniczone możliwości prowadzenia postępowania dowodowego, przede wszystkim nie może przesłuchiwać świadków. Z tego względu wniosek o dopuszczenie takiego dowodu jest niedopuszczalny. Należy ponadto zauważyć, że mimo wskazania w rozpatrywanym zażaleniu na dołączenie do tego pisma w postaci załącznika oświadczenia osoby, która miała wykonywać prace związane z ogrodzeniem posesji skarżącego, załącznik taki nie został fizycznie do pisma dołączony, co potwierdza jednoznacznie znajdująca się w aktach sprawy (k. 104) notatka służbowa sporządzona przez pracownika sądu pierwszej instancji. Jedynymi dowodami, które zostały przedłożone na potwierdzenie stanowiska skarżącego są powołane w treści zażalenia fotografie.

13 Kolejną kwestią, która wymaga zaznaczenia, jest to, że – wbrew wywodom zażalenia – skarżący nie próbuje wyjaśnić okoliczności, która nie została wykazana przez Pocztę i którą nie zajął się sąd. Choć istotnie sąd nie rozważył szczegółowo zagadnienia miejsca, w którym pozostawiono papierowe awizo, koncentrując się na podkreślanej przez skarżącego kwestii konieczności zawiadomienia go o spornej przesyłce w formie elektronicznej, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia znalazło się stwierdzenie, że okoliczność braku skrzynki odbiorczej była przez skarżącego podnoszona jedynie dodatkowo, a nadto okoliczność ta nie została wykazana. Natomiast jeśli chodzi o stanowisko Poczty Polskiej, nie wynika ono, wbrew sugestii skarżącego, tylko z pisma z dnia 2 września 2019 r., stanowiącego odpowiedź na pismo z sądu z prośbą o wyjaśnienia. Należy zauważyć, że pytanie sądu nie dotyczyło miejsca pozostawienia awizo papierowego, stąd i w odpowiedzi Poczty zagadnienie to nie było poruszane. Co ważniejsze jednak, miejsce, w którym pozostawiono awizo, wynika jednoznacznie z adnotacji dokonanej przez doręczyciela na formularzu potwierdzenia odbioru (k. 40). Z dołączonej do niedoręczonej przesyłki zwrotki wynika bowiem wyraźnie, że zawiadomienie umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Należy zaznaczyć, że w orzecznictwie szeroko prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on zatem z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie powołanego wyżej przepisu może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Podejmując próbę obalenia tego domniemania, należy mieć jednak na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonujące (por. B. Dauter, Komentarz do art. 73 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, pkt 12, a także postanowienia NSA: z dnia 17 października 2019 r., I OZ 967/19; z dnia 13 września 2017 r., I OZ 1312/17; z dnia 8 września 2017 r., I OZ 1311/17; z dnia 14 maja 2014 r., I FZ 25/14; z dnia 28 sierpnia 2013 r., II FSK 2228/13; z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie skarżący takich przekonujących dowodów przeciwnych nie dostarczył. Przede wszystkim dwa zdjęcia, z których jedno wykonane zostało w lipcu 2012 r. (znajdujące się na stronie Google Maps, według oświadczenia skarżącego obrazujące stan do stycznia 2018 r.), a drugie (według oświadczenia skarżącego) z marca 2019 r., mogą ewentualnie wskazywać na to, że między 2012 r. a 2019 r. doszło do wymiany ogrodzenia posesji skarżącego i zamontowanej na tym ogrodzeniu skrzynki pocztowej. Trudno na podstawie tych dowodów stwierdzić natomiast kiedy nastąpiła taka wymiana oraz jak długo (jeśli w ogóle) posesja skarżącego nie miała zamontowanej skrzynki pocztowej. Warto przy tym zauważyć, że w zażaleniu z dnia 25 marca 2019 r. (uwzględnionym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 sierpnia 2019 r., I FZ 120/19) skarżący podał, że demontaż ogrodzenia miał miejsce jesienią 2018 r., a więc ponad pół roku później niż wynika to z obecnie rozpatrywanego środka odwoławczego (por. k. 54), co budzi wątpliwości co do wiarygodności gołosłownych w istocie twierdzeń skarżącego. Nadto w zażaleniu z dnia 25 marca 2019 r. skarżący podniósł, że od czasu zawarcia umowy z dnia 12 maja 2017 r. (żądania przez skarżącego otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej) "pracownicy Poczty (...) nie dostarczali [mu] informacji o nadaniu przesyłek w formie pisemnej – awizo – lecz wiedząc o [jego] żądaniu otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej poprzestawali na ich wysyłaniu". Mając na względzie to stwierdzenie, jak i przyjmując datę demontażu ogrodzenia wskazaną kilkakrotnie w obecnie rozpatrywanym zażaleniu, tj. styczeń 2018 r., warto zauważyć, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy (k. 109) znajduje się uwierzytelniona kopia potwierdzenia odbioru innej z przesyłek kierowanych do skarżącego, tym razem przez Urząd Skarbowy. Przesyłka zawierająca pismo od organu podatkowego (kierowana na ten sam adres, na który przesłane zostało sporne wezwanie) była dwukrotnie awizowana – w dniach 7 i 15 czerwca 2018 r. – i została przez skarżącego odebrana w dniu 21 czerwca 2018 r. Z formularza potwierdzenia odbioru wynika jednoznacznie, że i w tym przypadku zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszczono "pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej". Doręczenie to przypadało na okres, w którym – według skarżącego – skrzynka taka nie była na jego posesji zamontowana, niemniej udało mu się papierowe awizo (przynajmniej jedno z dwóch pozostawionych) otrzymać i odebrać pismo w terminie z niego wynikającym. W takiej sytuacji w ocenie Sądu nie ma podstaw do stwierdzenia, że dane wynikające z potwierdzenia odbioru przesyłki spornej w niniejszej sprawie nie odpowiadają prawdzie. W konsekwencji należy uznać, że w okolicznościach sprawy tryb doręczenia z art. 73 p.p.s.a. został zastosowany prawidłowo i skutek doręczenia nastąpił w terminie wynikającym z art. 73 § 4 w zw. z § 1 p.p.s.a., tj. z dniem 25 lutego 2019 r. Opłacenie przez skarżącego skargi w dniu 26 marca 2019 r. (k. 58) niewątpliwie nastąpiło zatem po terminie z art. 220 § 1 p.p.s.a. Jak stanowi art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, a zatem sąd pierwszej instancji prawidłowo postąpił odrzucając skargę skarżącego na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.

14 Końcowo należy wskazać, że zawarty w zażaleniu wniosek o przywrócenie terminu nie może być przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznany, właściwym sądem do rozpatrzenia tego wniosku jest bowiem sąd pierwszej instancji. Mając na uwadze to, że w zarządzeniu z dnia 21 listopada 2019 r. (k. 89) sędzia sprawozdawca wyznaczony do rozpatrzenia sprawy skarżącego w sądzie pierwszej instancji zarządził przedstawienie akt sędziemu po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu skargi celem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi potrzeby przekazywania zawartego w zażaleniu wniosku według właściwości.

15 Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

16 -----------------------

17 7