Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2023 r., I FZ 305/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2023 r., I FZ 305/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 270/22 o odrzuceniu skargi P.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. i 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 270/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. Z. (dalej: Strona lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 19 listopada 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. i 2011 r.

3 2. Sąd pierwszej instancji ustalił i przyjął, że pełnomocnik Strony został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 15 lutego 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Oba wymienione wezwania, zawierające prawidłowe pouczenia o skutkach niezastosowania się do nich w wyznaczonym terminie, zostały uznane za doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 29 czerwca 2022 r. Strona w zakreślonym terminie uiściła należny wpis sądowy od skargi, natomiast nie nadesłała pełnomocnictwa procesowego. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.).

4 3. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, wnosząc w nim o uchylenie postanowienia o odrzuceniu skargi. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy było ono przedwczesne, gdyż Strona nie została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie; 2) art. 49 § 1 przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, bez uprzedniego wezwania Strony do osobistego podpisania skargi, co skutkowało nieważnością postępowania z art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.; 3) art. 46 w zw. z art. 49 § 1, art. 57 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, w sytuacji gdy Strona winna być wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez co została pozbawiona prawa do sądu.

5 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 4.1. Zażalenie jako nieusprawiedliwione podlegało oddaleniu.

7 4.2. W sprawie bezsporne jest, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 3 czerwca 2022 r. wezwano Skarżącą na adres pełnomocnika (za pośrednictwem platformy ePUAP) do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 15 lutego 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (z uwzględnieniem postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt.III SPP/Wa 124/22), tj. w kwocie 500 zł, jak również do usunięcia braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Strona w zakreślonym terminie uiściła należny wpis sądowy od skargi, natomiast nie nadesłała pełnomocnictwa procesowego. Z powodu nie uzupełnienia braku formalnego w postaci przedłożenia pełnomocnictwa Sąd skargę odrzucił.

8 Strona jednak uważa, że wskazane rozstrzygnięcie sądowe było przedwczesne, a to dlatego, że to ona (bezpośrednio) powinna być wezwana do podpisania skargi. Na poparcie swojego twierdzenia Strona powołała orzeczenia sądów administracyjnych.

9 4.3. W odniesieniu do motywów Strony zauważenia wymagało, że w sprawie skarga została złożona i sporządzona przez adwokata (adwokat podpisał skargę) oraz oznaczono w niej pełnomocnika Strony wraz z jego adresem. Świadczyło to co najmniej, przy braku innych przeciwstawnych informacji do skargi wpisanych, że w imieniu Skarżącej ma działać przed Sądem pełnomocnik (który sporządził skargę, oznaczył się w niej jako pełnomocnik i przesłał ją do Sądu). Nadto pełnomocnik podejmował inne czynności procesowe w sprawie: w pismem z dnia 31 stycznia 2022 r. złożył w imieniu Strony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, następnie w odpowiedzi na wezwanie o wpis sądowy - przedłożył w imieniu Strony pismo procesowe z dnia 10 marca 2022 r. wraz z załącznikami, zaś w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy - przedłożył w imieniu Strony pismo procesowe z dnia 11 kwietnia 2022 r. Na tej zatem podstawie na adres pełnomocnika należało doręczyć wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, a nie z jego pominięciem wprost do Skarżącej (por. art. 67 § 5 P.p.s.a.) Natomiast z uwagi na nieuzupełnienie braku skargi przez Stronę (za którą działał fachowy pełnomocnik) nie zrodził się zaś prawny obowiązek ponownego wezwania o brak, tym razem na adres Strony.

10 Sąd pierwszej instancji, w okolicznościach sprawy, nie był przy tym obowiązany wezwać Stronę do osobistego podpisania skargi. Wskazany środek zaskarżenia był już przecież podpisany przez osobę określoną jako adwokat X.Y., która w świetle sporządzonej skargi (zob. str 1) reprezentowała Skarżącą. Nieusprawiedliwione było zatem oczekiwanie, że konieczne jest wezwanie wprost Skarżącą do podpisania skargi, tylko dlatego, że reprezentujący ją pełnomocnik nie wykazał przed sądem swojej legitymacji stosownym dokumentem. Wezwanie tego rodzaju można byłoby rozważać, ale wówczas, gdy między Stroną a pełnomocnikiem więź pełnomocnictwa od samego początku by nie występowała i pełnomocnik niejako sobie uzurpował status pełnomocnika, co trudno zakładać przy zawodowym charakterze działania adwokata i istniejących regułach odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nich właściwych (zob. podobnie postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt I FZ 252/20).

11 4.4. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tym samym poglądów wyrażonych w przywołanych przez autora zażalenia orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, według których jeżeli osoba, która powołując się na udzielone jej pełnomocnictwo, sporządziła i podpisała skargę, a pełnomocnictwa tego w wyznaczonym przez sąd terminie nie przedstawiła, to zachodzi sytuacja braku podpisania skargi skutkująca obowiązkiem sądu wezwania strony do podpisania skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Prawidłowo zatem Sąd skierował wezwanie do pełnomocnika "o uzupełnienie braku w postaci nadesłania pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi" i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio Strony do podpisania skargi (zob. podobnie w szczególności postanowienia NSA z dnia: 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 128/22, 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21, 23 marca 2017 r., sygn. akt I FZ 2/17, 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14, 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10).

12 4.5. Z kolei, odrzucenie skargi w realiach tej sprawy przez Sąd pierwszej instancji nie mogło być utożsamione z odebraniem Skarżącej prawa do sądu. To bowiem wyłącznie wadliwa czynność procesowa pełnomocnika Strony w zakresie uzupełnienia braku skargi, doprowadziła do niekorzystnego dla Strony rozstrzygnięcia.

13 4.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji.