Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2022 r., I FZ 288/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2022 r., I FZ 288/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 72/20 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 8 listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2011 r. oraz wysokości podatku do zapłaty za okres od stycznia do września 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z 6 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 72/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wniesionej przez H. D. (dalej skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 8 listopada 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2011 r. oraz wysokości podatku do zapłaty za okres od stycznia do września 2011 r.

3 2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji ustalił, że zarządzeniem z 3 lutego 2020 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.

4 Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczone skarżącej 14 lutego 2020 r. W związku z nieuzupełnieniem braków formalnych skargi w przewidzianym do tego terminie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z 4 lutego 2021 r. odrzucił skargę.

5 3. Pismem z 15 kwietnia 2021 r. uzupełniając braki formalne skargi, skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że "nie otrzymała wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi". Ponadto wskazała, że "w zakresie złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy, uwzględniono pozytywnie podobną sytuację, kiedy skarżąca nie zachowała wyznaczonego jej terminu do przedstawienia dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, a w postanowieniu z 24 maja 2020 r. sąd nie informował o brakach formalnych skargi, stąd nie mogła się o nich dowiedzieć".

6 4. Następnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

7 W ocenie Sądu pierwszej instancji okoliczności, na które powoływała się skarżąca we wniosku przywrócenie terminu, tj. "nie otrzymanie przesyłki" w sytuacji gdy przesyłka została odebrana przez męża skarżącej – dorosłego domownika, jak również "okoliczności towarzyszące postępowaniu incydentalnemu z zakresu udzielenia prawa pomocy" nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

8 5. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie w całości oraz zmianę zaskarżonego postanowienia, przez przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

9 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 6.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 6.2. W punkcie wyjścia należy wskazać, że w myśl art. 85 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 1, 2 i 4 powołanej wyżej ustawy).

12 Zaznaczyć także należy, że z uwagi na treść art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, na podstawie podniesionych w nim okoliczności faktycznych ocenia czy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie uzasadnienie wniosku i ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu.

13 Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z: 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144, 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

14 6.3. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zażalenie nie jest uzasadnione, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

15 W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu jak i uzasadnieniu zażalenia skarżąca argumentowała, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez jej winy "gdyż nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi". Tymczasem z dokumentu urzędowego, którym jest potwierdzenie odbioru, jak i z dodatkowej argumentacji przedstawionej przez skarżącą w zażaleniu wynika, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono 14 lutego 2020 r. dorosłemu domownikowi – mężowi skarżącej (k. 12 akt sądowych).

16 Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że odbiór korespondencji wraz z podpisaniem zwrotnego potwierdzenia odbioru równoznaczny jest z wyrażeniem woli oddania przesyłki adresatowi. Należy podkreślić, że przesyłka może zostać pozostawiona dorosłemu domownikowi, a za takiego należy uznać męża skarżącej. Dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma ma moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Przy czym doręczyciel nie jest uprawniony do weryfikowania, czy dorosła osoba przebywająca w danym lokalu jest rzeczywiście domownikiem adresata, musi bowiem polegać na oświadczeniu tej osoby i składanym przez nią podpisie potwierdzającym nie tylko odbiór przesyłki, ale również jak zostało to wyżej wskazane, zobowiązanie się do oddania przesyłki adresatowi. Natomiast adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje prawne zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać mu przesyłkę. Bez znaczenia jest przy tym, kto w tym przypadku odebrał przesyłkę, skoro osoba ta oświadczyła, że jest dorosłym domownikiem i zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2016 r., II OZ 263/16). Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika, nakłada bowiem na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Domownik, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi, powinien przekazać niezwłocznie informację o nadejściu przesyłki adresatowi. To adresat jest odpowiedzialny za osoby, które z mocy prawa mogą podczas jego nieobecności odebrać kierowaną do niego przesyłkę, jak to jest w przypadku doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi. Wszelkie zatem zaniechania domownika w terminowym przekazaniu korespondencji adresatowi, świadczą o niedochowaniu staranności samego adresata. Niedochowanie należytej staranności przez dorosłego domownika nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu.

17 Skoro zatem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, zostało prawidłowo odebrane przez męża skarżącej, pod adresem wskazanym przez skarżącą w skardze jako adresem do korespondencji, mąż podpisał się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako dorosły domownik, to doręczenie to należy uznać za prawnie skuteczne. Natomiast okoliczność, że – jak utrzymywała skarżąca – nie przekazał on korespondencji w terminie nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jak już bowiem wskazano powyżej, to adresata obciążają ewentualne negatywne konsekwencje zaniedbań osoby, która zobowiązała się oddać jej przesyłkę.

18 6.4. Ponadto, prawidłowo przyjął Sąd pierwszej instancji, że okolicznością uzasadniającą przywrócenie uchybionego terminu nie mogło być "nie zachowanie przez skarżącą wyznaczonego terminu do przedstawienia dodatkowych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową w postępowaniu incydentalnym, jakim było rozpatrzenie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy".

19 Wskazać bowiem należy, że postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i postępowanie w sprawie skargi, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, mają charakter odrębny. W przypadku braków formalnych skargi i nie uzupełnienia ich w wyznaczonym terminie przewidziany jest bowiem ustawowy rygor odrzucenia skargi (art. 49 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Takiego rygoru nie przewidują natomiast przepisy normujące postępowanie o przyznanie prawa pomocy (art. 243 – 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją nieuzupełnienia brakujących dokumentów dotyczących sytuacji materialnej osoby składającej taki wniosek jej bowiem nieuwzględnienie wniosku.

20 6.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie, jako nieuzasadnione.

21 Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.