Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2023 r., I FZ 208/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2023 r., I FZ 208/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1033/22 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r. nr 2401-IOV3.4103.41.2021.MaM UNP: 2401-22-130760 w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2013 i 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1033/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi W. B. (powoływanej dalej jako: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2013 i 2014 r.

3 Z protokołu rozprawy z dnia 20 kwietnia 2023 r. wynika, że przewodniczący poinformował pełnomocników stron, że przed sądem pierwszej instancji toczyły się postępowania dotyczące decyzji podatkowych wydanych w stosunku do skarżącej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2013-2014 o sygn. akt I SA/Gl 605/20 i I SA/Gl 490/21, w których skargi zostały oddalone. Obecnie sprawy te toczą się przed NSA na skutek złożonych skarg kasacyjnych przez skarżącą. Przewodniczący zauważył, że materia tych spraw jest w znacznym stopniu zbieżna z niniejszą sprawą. W związku z tym zwrócił się do pełnomocników stron o zajęcie stanowisko w powyższej kwestii.

4 Pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania skarg kasacyjnych wniesionych w ww. sprawach.

5 Obecny na rozprawie pełnomocnik organu przychylił się do wniosku pełnomocnika skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego.

6 W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o zawieszenie postępowania został złożony przez pełnomocnika skarżącej, a strona przeciwna się do niego przychyliła. W związku z tym sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe oświadczenie wypełnia przesłankę zawieszenia postępowania na podstawie art. 126 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) powoływanej dalej jako P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podkreślił również związek pomiędzy sprawą niniejszą i sprawami o sygn. akt I SA/Gl 605/20 i I SA/Gl 490/21, w których wniesiono skargi kasacyjne, uznając przy tym, że jest on na tyle ścisły, że wynik postępowań wywołanych tymi skargami kasacyjnymi będzie mógł mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

7 Na powyższe postanowienie organ podatkowy wniósł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie:

8 - art. 126 P.p.s.a. przez przyjęcie, że w sytuacji wystąpienia dwóch podstaw zawieszenia na zgodny wniosek stron i jednej z przesłanek zawieszenia postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma przesłanka zawieszenia na zgodny wniosek stron;

9 - art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego.

10 W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w przypadku zaistnienia dwóch podstaw do zawieszania postępowania tj. ,,zgodnego wniosku stron o zawieszenie postępowania" i jednej z przesłanek zawieszenia postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma przesłanka zawieszenia z urzędu. Podkreślono również, że rozstrzygnięcie wydane w postępowaniach kasacyjnych dotyczących ww. spraw nie będzie miało istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ podatkowy stwierdził także, że zgoda pełnomocnika organu na zawieszenie postępowania była nieuzasadniona.

11 W związku z powyższym, organ podatkowy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

14 Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie przed sądem administracyjnym z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Z kolei art. 126 P.p.s.a. stanowi, że sąd może również zawiesić postępowanie na zgodny wniosek stron.

15 W rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji wskazał, że występują dwie przesłanki zawieszenia. Pierwsza przesłanka zawieszania postępowania z urzędu ma charakter fakultatywny, ponieważ dotyczy zaistnienia ścisłego związku między sprawą niniejszą i sprawami o sygn. akt I SA/Gl 605/20 i I SA/Gl 490/21 i uznania, że wynik postępowań wywołanych skargami kasacyjnymi wniesionymi w tych sprawach będzie mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Druga przesłanka zawieszenia postępowania dotyczy zgodnego wniosku wszystkich stron zmierzających do uzyskania orzeczenia sądu w przedmiocie zawieszenia postępowania.

16 Powyższe okoliczności wskazują, że sąd pierwszej instancji uznał, że zaistniała zarówno przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania z urzędu, zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jak i przesłanka zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron z art. 126 P.p.s.a. Niemniej jednak jako podstawę zawieszania w rozstrzygnięciu sąd pierwszej instancji wskazał na przesłankę zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie zasadne jest powołanie się na stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 14 września 1977 r., III CRN 194/74 (OSPiKA 1978, nr 4, poz. 80), zgodnie z którym w razie pokrywania się podstaw zawieszenia na zgodny wniosek stron i jednej z przesłanek zawieszenia postępowania z urzędu, pierwszeństwo ma przesłanka zawieszenia postępowania z urzędu (obligatoryjna lub fakultatywna). Na tle procedury sądowoadministracyjnej powyższe stanowisko zostało podzielone m.in.. w postanowieniu NSA z 17 listopada 2010 r., I OSK 1832/10, jak i w postanowieniu z 22 lutego 2013 r., I GSK 132/13, opubl. CBOSA (por. też np. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 252; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2006, s. 284). Należy zaznaczyć, że taka "preferencja" zawieszenia postępowania z urzędu nie wynika bezpośrednio z treści przepisów, jednak jest ona uzasadniona innymi unormowaniami, które odnoszą się do wypadków zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron, a w zasadzie nie mają zastosowania do zawieszenia postępowania z urzędu. Przede wszystkim dotyczy to przykładowo innych konsekwencji dla biegu terminów (por. 127 § 1 i 2 P.p.s.a.), wyznaczenia minimalnego okresu zawieszenia postępowania w przypadku zawieszenia na zgodny wniosek strony (3 miesiące – art. 129 P.p.s.a.), a także ujemnego skutku w postaci umorzenia postępowania w przypadku niezgłoszenia wniosku o jego podjęcie (zastosowany w sprawie art. 130 § 1 P.p.s.a.).

17 W związku z tym należało stwierdzić, że w przypadku wystąpienia przesłanki zawieszenia postępowania z urzędu sąd pierwszej instancji powinien był zastosować art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a nie art. 126 P.p.s.a.

18 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji w przypadku powoływania się na przesłankę zawieszania z urzędu, która ma charakter fakultatywny powinien szczegółowo wyjaśnić, na czym polega ścisły związek między niniejszą sprawą a ww. sprawami zawisłymi przed NSA.

19 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.