Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2021 r., I FZ 179/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2021 r., I FZ 179/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Janusz Zubrzycki (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. [...] sp.j. z siedzibą w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 czerwca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 384/21 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. sp.j. z siedzibą w S. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z dnia 26 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia do grudnia 2015 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 17 czerwca 2021 r. w sprawie I SA/Sz 384/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę K. [...] Spółka Jawna z siedzibą w S. na decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w S. z 26 lutego 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do grudnia 2015 r.

3 Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu opisanego postanowienia wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 5 maja 2021 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi na ww. decyzję, poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (np. pełny odpis KRS). Wezwanie, doręczone 17 maja 2021 r. na adres elektroniczny, z którego nadesłano skargę, zawierało pouczenie o konieczności jego wykonania w terminie 7 dni od daty doręczenia pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie w ramach tego samego pisma procesowego skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.167 zł. Opłata została uiszczona 21 maja 2021 r. Nie przedłożono natomiast żądanego dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, wobec czego Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., odrzucił skargę.

4 Strona zaskarżyła opisane wyżej postanowienie i w zażaleniu wniosła o jego uchylenie w całości. Zarzuciła przy tym Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

5 - art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. oraz z art. 45 Konstytucji RP przez niepełne, niejednoznaczne i wprowadzające w błąd sformułowanie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi; Sąd postanowił odrzucić skargę, pomimo że przedmiotowe "WEZWANIE" do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało sporządzone w sposób nieprawidłowy i nieczytelny, gdyż zostało zawarte w piśmie przewodnim zatytułowanym "INFORMACJA", zamiast w zarządzeniu o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych - jak to powinno mieć miejsce; stanowisko Sądu zawarte w postanowieniu o odrzuceniu skargi nie uwzględnia okoliczności, że Sąd nie doręczył stronie zarządzenia przewodniczącego o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, a co za tym idzie, jest zbyt formalistyczne z uwagi na elementarną zasadę dwuinstancyjności i pozbawienie strony prawa do Sądu, dodatkowo nie ze swojej winy;

6 - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi, mimo nieprawidłowego wezwania do usunięcia jej braków formalnych, co spowodowało, że termin do uzupełnienia braków nie zaczął biec, a wezwanie pozbawione było sankcji, a zatem nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skargi na podstawie tego przepisu; "WEZWANIE" z 6 czerwca 2021 r. do uzupełnienia braków formalnych jest niewidoczne, gdyż nie zostało przesłane w odrębnym zarządzeniu o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, natomiast zawarto je w piśmie przewodnim zatytułowanym "INFORMACJA" "wezwanie do opłaty, wezwanie zbiorcze, odp. na skargę", co wprowadza w błąd i sugeruje, że pismo to stanowi jedynie pismo przewodnie, informujące, za którym przesłano zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz odpowiedź na skargę; wskutek powyższego zastosowany tego rodzaju zabieg, polegający na umieszczeniu treści wezwania w piśmie stanowiącym "informację", na jego końcu, powoduje domniemanie, iż tego rodzaju element braku logicznie jest mniej ważny, i tym samym nie skupia uwagi, w porównaniu do wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, zawartego w zarządzeniu - który to wpis skarżąca opłaciła; takie umieszczenie treści wezwania sprawia, że jest ono po prostu niewidoczne i nieprecyzyjne; ponadto, przedmiotowe wezwanie przedstawione w formie graficznej dokumentu elektronicznego jest nie dość dokładne, skoro od uzupełnienia braku formalnego wskazanego w "informacji" jako mniej ważnego, zależał tak ważny skutek jak nadanie skardze dalszego biegu albo jej odrzucenie; również załącznik załączony do pisma przewodniego został zatytułowany "384 wezw. do opł. i odp. na skargę.pdf", co w najmniejszym stopniu nie sugeruje, że w piśmie znajduje się jeszcze jedno wezwanie do usunięcia braków formalnych, tj. do nadesłania dokumentu potwierdzającego umocowanie osób występujących w imieniu skarżącej, do jej reprezentowania.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

9 W myśl art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

10 Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Dlatego też gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści tego wezwania, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony. Innymi słowy, niezachowanie któregokolwiek z tych wymagań pozbawia wezwania sankcji (por. postanowienie SN z 9.06.1999 r., III RN 6/99, OSNP 2000/9, poz. 343) (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 49). Stanowisko przeciwne może doprowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP).

11 Na tle stosowania art. 49 § 1 P.p.s.a. może powstać problem skuteczności wezwania, zwłaszcza w przypadku, gdy jednym pismem wysyłanych jest kilka wezwań (zarządzeń) do usunięcia braków. W takich sytuacji sąd powinien przykładać szczególną uwagę do tego, aby już samo rozróżnienie i wyodrębnienie poszczególnych wezwań nie nastręczało adresatowi najmniejszych trudności.

12 Jak już na wstępie wskazano, w niniejszej sprawie strona została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez: uiszczenie wpisu sądowego od tej skargi (1) i przedłożenie dokumentu potwierdzającego sposób reprezentacji strony, będącej spółką jawną (2). Wezwania zostały przesłane stronie za pośrednictwem platformy ePUAP. Do pisma przewodniego zatytułowanego "Informacja" załączono przy tym zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w stosownej kwocie. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie dokumentu potwierdzającego sposób reprezentacji skarżącej spółki wpisano natomiast w treść pisma przewodniego.

13 Należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że taka praktyka - w ramach której jedno wezwanie (dotyczące opłaty sądowej) zamieszczone jest w odrębnym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału z 5 maja 2021 r. przesłanym jako załącznik do pisma przewodniego, zaś drugie (dotyczące dokumentu potwierdzającego sposób reprezentacji skarżącej) wpisane jest w treść tegoż pisma przewodniego (w ślad za którym przesłano również stronie skarżącej odpis odpowiedzi na skargę), w sytuacji gdy pismo to odwołuje się do zarządzenia Przewodniczącego Wydziału również z 5 maja 2021 r., którego nie załączono do przedmiotowego pisma przewodniego - mogła wprowadzić adresata w błąd. Tym samym mogła ona utrudnić prawidłowe wykonanie wezwań. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także forma graficzna samego pisma przewodniego, przede wszystkim brak wyraźnego rozgraniczenia obu wezwań, mogła spowodować wątpliwości co do jego rzeczywistej treści. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że niewykonanie jednego z wezwań powinno skutkować odrzuceniem skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego takie stanowisko prowadziłoby do naruszenia prawa skarżącej spółki do sądu.

14 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości.