Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., I FZ 156/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., I FZ 156/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 78/17 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 78/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek S. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana "skarżącą spółką") o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 11 października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2014 r.

3 2. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 78/17 odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

4 Pismem z 6 kwietnia 2017 r. skarżąca spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że skarżąca spółka nie odebrała korespondencji sądowej zawierającej wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego z powodu braku awiza w skrzynce pocztowej. Skarżąca spółka podała też, że 4 kwietnia 2017 r. w placówce pocztowej otrzymała informację o zwrocie niepodjętej przesyłki w niniejszej sprawie, po czym niezwłocznie skontaktowała się z sądem, który to za pośrednictwem poczty elektronicznej przesłał jej postanowienie z 10 marca 2017 r., odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z którego skarżąca spółka dowiedziała się o uchybieniu terminowi do przedłożenia dodatkowych dokumentów.

5 3. Sąd I instancji odrzucając wniosek skarżącej spółki o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy przyjął, że w postępowaniu wpadkowym, jakim jest postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, uchybienie wyznaczonemu przez sąd terminowi na przedstawienie przez stronę dodatkowych informacji i dokumentów obrazujących sytuację majątkową nie powodowało dla niej ujemnych skutków procesowych.

6 Sąd I instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie skarżąca spółka nie traciła możliwości złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie powodowały utraty przez nią uprawnień w tym zakresie.

7 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka wniosła o jego zmianę przez przyjęcie dodatkowych wyjaśnień i dopuszczenie dowodów wobec ich niezłożenia bez winy skarżącej spółki lub uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do rozpatrzenia, zarzucając naruszenie:

8 - art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej zwana w skrócie "ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażającej się w dokonaniu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy na podstawie błędnych wniosków wyciąganych z dostępnego i niepełnego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności poprzez przyjęcie, że doszło do doręczenia zastępczego korespondencji sądowej (2 przesyłek) kierowanych przez WSA w Warszawie do skarżącej spółki, podczas gdy nie otrzymała ona postanowień bez własnej winy i złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem;

9 - art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie

10 - art. 86 i 87 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

11 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 5.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

13 5.2. Chybione są zarzuty naruszenia art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 245 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

14 Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia sądu I instancji odrzucającego wniosek skarżącej spółki o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem, powołane wyżej przepisy dotyczą zakresu i przesłanek przyznania prawa pomocy, a zatem zarzut ich naruszenia nie podlegał rozpoznaniu i ocenie w tym postępowaniu, gdyż przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest przywrócenie uchybionego terminu zawarte są w art. 86–87 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

15 5.3. Nie zasługiwał także na uwzględnienie podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 86 i 87 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

16 Zgodnie bowiem z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte w złożonym na podstawie art. 252 § 1 tej ustawy wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

17 Podkreślić trzeba, że wezwania strony do nadesłania dodatkowych danych o stanie majątkowym na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie można traktować jako wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy w rozumieniu art. 257 tej ustawy. Jeżeli strona uchybiła terminowi do przedstawienia dodatkowych informacji, ta okoliczność nie zwalnia sądu od merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 31 marca 2005 r., II FZ 126/05, ONSA WSA 2006, nr 1, poz. 13 oraz z 8 listopada 2006r., II OZ 1112–1113/06, ONSA WSA 2007, nr 4, poz. 79.

18 "Zakreślony termin", o którym mowa w art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest terminem sądowym (art. 82 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i w razie przekroczenia strona może złożyć wniosek o jego przywrócenie, jeśli uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminowi (art. 86–87 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednakże, jak wynika z art. 86 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z kolei na mocy art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

19 Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że uchybienie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego nie powoduje po stronie wnioskodawcy ujemnych skutków procesowych z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany wielokrotnie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 411/14 – treść postanowienia dostępna pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

20 5.4. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zgodzić się ze stanowiskiem sądu I instancji, że skarżąca spółka na skutek uchybienia terminu do nadesłania dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego nie utraciła możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy a sąd I instancji odrzucając wniosek o przywrócenie terminu nie naruszył art. 86 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż uchybienie to nie spowodowało dla niej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Skarżąca spółka może bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego złożyć ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy i – jak wynikało z akt sprawy – skorzystała z tego prawa, zatem kwestia przyznania prawa pomocy będzie w dalszym ciągu przedmiotem postępowania sądowego.

21 5.5. Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.