Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., I FZ 123/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., I FZ 123/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Krystyna Chustecka po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Bk 1201/15 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi E.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 31 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2013 r. oraz I kwartał 2014r . postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Bk 1201/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przywrócenia terminu skarżącemu do uiszczenia wpisu od skargi.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. WSA w Białymstoku odrzucił skargę skarżącego, powodem takiego rozstrzygnięcia było nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu sądowego od skargi. Postanowienie zostało doręczone w dniu 5 stycznia 2016 r.

4 Pismem z dnia 11 stycznia 2016 r., sprecyzowanym w dniu 9 lutego 2016 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wskazał, że w dacie doręczenia pisma był w delegacji. Wyjaśnił, że jest również zatrudniony jako kierowca w firmie G. sp. z o.o. i w związku z tym często przebywa w delegacji. Korespondencja nie zawsze po odebraniu przez inne osoby jest skutecznie przekazywana do jego wiadomości. Podniósł, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało mu doręczone przez pracownicę J.P. już po terminie do jego uiszczenia. Dodał, że pracownica była w zaawansowanej ciąży i wskutek złego samopoczucia przez kilka dni nie stawiała się do pracy. Ostatecznie wezwanie dotarło do skarżącego w dniu, w którym uiścił wpis.

5 Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu przedmiotowego terminu. Osoba prowadząca działalność gospodarczą ponosi ryzyko związane z działaniami swoich pracowników. Zaniedbania pracowników co do zasady należy traktować zatem jako zaniedbania samego przedsiębiorcy. Dołączona do akt dokumentacja medyczna pracownicy skarżącego niewątpliwie potwierdza, że była ona w ciąży w okresie doręczania przedmiotowego wezwania. Tego stanu Sąd nie podważa. WSA wskazał, że przedłożone zwolnienie lekarskie J.P. nie uprawdopodobnia w żadnym razie nagłej zmiany stanu jej zdrowia w okresie doręczania wezwania do uiszczenia wpisu, dotyczy bowiem późniejszego okresu – od 12 grudnia 2015 r. do 5 stycznia 2016 r. Skarżący nie uprawdopodobnił zatem, że w okresie na uiszczenie wpisu sądowego, spotkała go nagła, niezależna od niego sytuacja, uniemożliwiająca terminowe wywiązanie się z obowiązku opłacenia skargi. Mając wiedzę o stanie ciąży pracownicy, powinien przewidywać, że mogą wystąpić sytuacje krótszych bądź dłuższych jej nieobecności w pracy i w taki sposób zaplanować prowadzenie swoich spraw, aby nie wpłynęło to negatywnie na wypełnianie obowiązków związanych z prowadzoną działalnością.

6 Sąd podkreślił, że gołosłowne pozostają twierdzenia skarżącego, że w okresie doręczania przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu przebywał na delegacji.

7 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie oraz uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Przepis art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.) przewiduje, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto strona winna równocześnie z wnioskiem dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji warunki formalne wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem zostały w rozpoznawanej sprawie przez pełnomocnika skarżącej spełnione. Wniosek podlegał w związku z tym ocenie merytorycznej pod kątem spełnienia przesłanki w postaci braku winy w uchybieniu terminu.

10 Zasadniczym celem instytucji przywrócenia terminu jest wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania, zobligowanego do dokonania pewnej czynności procesowej w oznaczonym czasie. W orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011). Tak więc przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r., II FZ 115/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

11 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę przytoczona w zażaleniu oraz we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja o przekazanie korespondencji zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi już po upływie terminu przez pracownicę, która z uwagi na złe samopoczucie związane z ciążą przez kilka dni nie stawiała się w pracy nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi.

12 Trafnie Sąd I instancji przyjął, że okoliczności podanych przez skarżącego nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony, a więc subiektywne. Należy przy tym podkreślić, że subiektywność wynika także zarówno z zaniedbań pracowników firmy skarżącego. To na skarżącym ciąży obowiązek takiego wyboru czy zorganizowania pracy osób, którymi się wyręcza, aby w sposób właściwy zadbać o swoje interesy w postępowaniu przed sądem. Okoliczność tę należy oceniać jedynie w granicach ryzyka podjętego przez skarżącego w zakresie organizacji pracy i przepływu informacji pomiędzy nim a pracownikiem i ewentualnie naprawienia szkody z tego tytułu, co wszak pozostaje poza zakresem obecnych rozważań. Decydując się na skorzystanie z innych osób, ponosi on ryzyko i skutki niewłaściwego wykonania przez nie nałożonych obowiązków, tak jakby sam je realizował.

13 W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że jeżeli strona korzysta z pomocy osób trzecich przy prowadzeniu własnych spraw (tutaj pracownik), to zaniedbania osób, którymi się posługuje, obciążają ją samą, a więc nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu (por. postanowienie SN z 15 marca 2000 r., II CKN 554/00). Skarżący jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i należycie dbający o swoje interesy, powinien zadbać o należyte wykonywanie czynności, które zleca swoim pracownikom.

14 W orzecznictwie podkreśla się, że dolegliwości związane z ciążą mogą uzasadniać przywrócenie terminu, jeśli w ciąży jest strona skarżąca, która tych dolegliwości doświadcza (vide postanowienie NSA z 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GZ 202/13; orzeczenia.nsa.gov.pl). Gdy jednak w ciąży jest pracownica skarżącego, to jej dolegliwości ciążowe nie mogą uprawdopodabniać braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

15 Reasumując, ocena determinującej odmowę przywrócenia terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej.

16 Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.