Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017 r., I FZ 118/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017 r., I FZ 118/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 891/16 odrzucające zażalenie E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 891/16 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 4 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 20 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 891/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie E. spółki

3 z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. (zwanej dalej: "Spółką" lub "stroną skarżącą) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 891/16, utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego z 2 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 891/16, w zakresie prawa pomocy.

4 Uzasadniając przyczyny odrzucenia zażalenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z art. 260 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej –"p.p.s.a.") wynika, iż od postanowień wojewódzkich sądów administracyjnych wydanych w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Postanowienie Sądu z 6 lutego 2017 r. jest zatem prawomocne.

5 W złożonym zażaleniu, działający w imieniu Spółki pełnomocnik, wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i rozpoznania zażalenia strony skarżącej z 22 lutego 2017 r.

6 W ocenie strony skarżącej, WSA we Wrocławiu dokonał błędnej wykładni art. 260 § 2 p.p.s.a., uznając, że w przypadku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez referendarza sądowego jedynym przysługującym środkiem zaskarżenia jest możliwość wniesienia sprzeciwu, który wyczerpuje tok instancyjnej kontroli.

7 Autor zażalenia podniósł, że przyjęcie takiego modelu spowoduje spłaszczenie drogi kontroli instancyjnej, bowiem prowadzi do przyjęcia, że jedynym środkiem zaskarżenia przysługującym w sprawach dotyczących prawa pomocy jest sprzeciw. Dodał przy tym, że zgodnie z art. 258 § 4 zd. 2 p.p.s.a. na postanowienie WSA w przedmiocie przyznania prawa pomocy przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przy jednoczesnym zastosowaniu nieostrej przesłanki rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy przez WSA w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Powoduje to, że powstają dwa modele postępowania, które nie są względem siebie ekwiwalentne.

8 Z tych względów pełnomocnik strony podniósł, że na postanowienie WSA orzekające na skutek sprzeciwu od orzeczenia referendarza przysługuje zażalenie.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. (według stanu prawnego na dzień 15 sierpnia 2015 r.) sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).

12 Treść powyższych, znowelizowanych regulacji była wynikiem prac ustawodawcy zmierzających do rozszerzenia uprawnień referendarzy oraz jednoczesnego usprawnienia przebiegu postępowania przez odciążenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustawodawca wzorował się w tym zakresie na treści art. 39823 K.p.c. i doprowadził do powstania specyficznego poziomego mechanizmu zaskarżalności, w zamierzeniu odciążającego NSA od rozpatrywania zażaleń na postanowienia w przedmiocie prawa pomocy.

13 W zamyśle ustawodawcy postanowienie referendarza sądowego wydane w przedmiocie prawa pomocy winno być traktowane jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Jednocześnie przyjęto, że sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest środkiem odwoławczym. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji.

14 Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. Warto wskazać, że zasada ta doznaje pewnych wyjątków. Te z postanowień WSA, w których nie doszło do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, np. wskutek odrzucenia sprzeciwu będą podlegały dalszemu zaskarżeniu (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2009 r., I GPS 1/09, ONSAiWSA 2010/2/17, zgodnie z którą na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, przysługuje zażalenie). Niemniej jednak sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdzie zarówno referendarz, jak i WSA merytorycznie odnosili się do wniosku strony.

15 W związku z tym zaskarżenie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w całości lub w części będzie skutkowało odrzuceniem wniesionego zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia.

16 Z wymienionych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie Sądu I instancji za prawidłowe i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.