Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2011 r., I FSK 658/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2011 r., I FSK 658/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Protokolant Dariusz Rosiak, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1604/09 w sprawie ze skargi U. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz U. P. kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami.

3 1. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt lII SA/Wa 1604/09,

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby

5 Skarbowej z dnia 15 lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do

6 uzupełnienia braków formalnych wniosku.

7 2. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny podał, że 10

8 października 2008 r. U. P. spółka z o.o. z siedzibą w L., Litwa (dalej jako Spółka lub Skarżąca) złożyła w Drugim Urzędzie Skarbowym dla W. wniosek o zwrot podatku od towarów i usług od kwietnia 2008 r. do czerwca 2009 r. wraz z oryginałem obcojęzycznego zaświadczenia z dnia 18 sierpnia 2008 r. i jego przysięgłym tłumaczeniem na język polski oraz oryginałami sześciu faktur VAT. Przedmiotowy wniosek został podpisany przez K. P..

9 Organ pierwszej instancji pismem z dnia 24 lutego 2009 r. (doręczonym Spółce 12 marca 2009 r.) wezwał Skarżącą do uzupełnienia wskazanego wyżej wniosku o oryginał pełnomocnictwa dla K. P., bądź przesłania formularza wniosku podpisanego przez osobę uprawnioną do reprezentowania firmy wraz z oryginałem dokumentu, z którego wynikałoby to uprawnienie, W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie o skutkach niedochowania terminu oraz kiedy termin uznaje się za zachowany, a także o możliwości skorzystania z przywrócenia terminu w razie jego uchybienia.

10 W dniu 30 marca 2009 r. złożono wniosek o przywrócenie terminu do przedłożenia pełnomocnictwa z oryginałem tego pełnomocnictwa z dnia 10 października 2008 r.

11 Następnie postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. organ pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych dotyczących wniosku o zwrot podatku VAT za okres od kwietnia do czerwca 2008 r. z uwagi na brak dochowania należytej staranności w zakresie dopełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa), w przedmiotowej sprawie przesłania do organu pierwszej instancji dokumentu pełnomocnictwa dla K. P..

12 1

13 Sygn. akt I FSK 658/10

14 Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, w którym wyjaśniła, że uchybiła terminowi z uwagi na trudności związane z działaniem w branży transportowej, co wiąże się z osobistymi wyjazdami członków zarządu, a to powoduje, iż nie zawsze są oni obecni w siedzibie firmy, aby podpisać stosowne dokumenty w imieniu Spółki. Zatem termin 7 dni był dla niej nierealny. Ponadto w zażaleniu podniesiono, że Spółka nie podpisała pełnomocnictwa z datą bieżącą (marzec 2009 r.) ponieważ organ nie uznałby, że na dzień podpisania wniosku (7 października 2008 r.) K. P. była osobą upoważnioną do jego złożenia.

15 W dalszej części uzasadnienia argumentowano, że poprawną datą otrzymania przez pełnomocnika dokumentu pełnomocnictwa jest 24 kwietnia 2009 r., a skoro pismo zostało nadane 30 kwietnia 2009 r., czyli 6 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, to została dotrzymana jedna z przesłanek do zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Podkreślono także, że Skarżąca nie była świadoma, iż do każdego wniosku o zwrot podatku VAT wymagane jest dołączenie oryginału pełnomocnictwa tym bardziej, że obowiązek taki nie wynika ani z ustawy ani z przepisów wykonawczych.

16 Postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podtrzymując w całości stanowisko w nim zawarte.

17 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

18 2.1. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

19 W ocenie pełnomocnika wezwanie z dnia 24 lutego 2009 r. wysłane w trybie art. 169 Ordynacji podatkowej było bezpodstawne, ponieważ niewiadomym jest pełnomocnikowi o istnieniu uregulowań prawnych, które wymagają przedłożenia oryginału pełnomocnictwa wraz z potwierdzeniem uiszczenia opłaty skarbowej do każdej toczącej się w urzędzie sprawy w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług.

20 Pełnomocnik Strony zaznaczył, że oryginał pełnomocnictwa dla E. G., J. M. oraz K. P., która też podpisała się pod wnioskiem, którego dotyczy niniejsze pismo, zostało przedłożone w Urzędzie do wniosku za okres październik - grudzień 2007 r. Następnie na nieformalną prośbę Urzędu Skarbowego, w celu ułatwienia pracy Urzędu, do każdego pierwszego prezentowanego wniosku za kolejny rok rozrachunkowy, dołączany był oryginał

21 Sygn. akt I FSK 658/10

22 pełnomocnictwa, w tym też dla Strony. Został on dołączony do wniosku za okres styczeń - marzec 2008 r. z uwzględnieniem, iż dotyczy ono wszystkich wniosków Strony za 2008 r. .Do wniosku natomiast, którego dotyczy sprawa, dołączono kopię pełnomocnictwa dołączonego w oryginale do wniosku styczeń - marzec 2008 r. Zatem w ocenie Skarżącej, spełnione zostały wszelkie wymagania określone prawnie i pełnomocnik oraz Strona dochowały należytej staranności w załatwieniu sprawy, kierując się ustawodawstwem polskim, jak również wygodą Urzędu.

23 2.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

24 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

25 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że skarga

26 zasługuje na uwzględnienie.

27 2. Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie uznał, że

28 zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej naruszało przepisy

29 postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu

30 zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, iż działania organów

31 podatkowych w postaci wzywania do usunięcia braków formalnych poprzez

32 przedłożenie wskazanej przez organ treści pełnomocnictwa były zbędne i naruszały

33 zasadę pogłębiania zaufania stron do organów administracji oraz zasadę

34 praworządności.

35 3. Sąd podkreślił, że do wniosku złożonego przez Skarżącą nie było

36 wprawdzie dołączonego pełnomocnictwa dla osoby występującej o zwrot podatku,

37 jednakże do organu zostało przesłane wraz z wnioskami za inne okresy

38 rozliczeniowe w 2007 r. i 2008 r. pełnomocnictwo Skarżącej udzielone m.in. na

39 K. P.. Z treści udzielonego przez Spółkę pełnomocnictwa wynikało, iż K. P. została umocowana do składania wniosków o zwrot podatku od towarów i usług za cały 2008 r. Na dokumencie ww. pełnomocnictwa widnieje

40 pieczęć Drugiego Urzędu Skarbowego W. potwierdzająca wpływ tego pełnomocnictwa do urzędu 10 października 2008 r.

41 W ocenie WSA wzywanie Skarżącej na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do usunięcia braków formalnych w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji dysponował takim pełnomocnictwem naruszało ogólne zasady postępowania podatkowego i było niewłaściwe.

42 Sygn. akt I FSK 658/10

43 3.4. Zważywszy powyższe Sąd uznał, iż rozstrzygnięcia organów podatkowych w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych były wadliwe. Sąd bowiem na podstawie zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie stwierdził, iż wniosek Skarżącej był obarczony wadą formalną w postaci braku stosownego pełnomocnictwa upoważniającego K. P. do podpisania wniosku o zwrot podatku od towarów i usług od kwietnia do czerwca 2008 r. Tym samym Sąd przyjął, iż sprawa dotycząca przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku była bezprzedmiotowa.

44 4. Skarga kasacyjna.

45 4.1. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzucił Sądowi pierwszej instancji:

46 I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

47 * art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

48 sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), w

49 sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

50 * art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 i art. 169 § 1 Ordynacji

51 podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

52 Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

53 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz

54 zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

55 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

56 1. Skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw.

57 2. Skargę tę oparto wyłącznie o podstawę kasacyjną przewidzianą w pkt 2

58 art. 174 p.p.s.a. tj. o zarzuty naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym

59 istotny wpływ na wynik sprawy.

60 5.3. W powyższych ramach pełnomocnik organu podatkowego zarzucił

61 Sądowi I instancji przede wszystkim naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. wskazując, że

62 przedmiotem postępowania przed organami podatkowymi nie była kwestia

63 pozostawienia wniosku Strony bez rozpoznania w związku z nieuzupełnieniem go w

64 zakreślonym terminie, lecz rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia

65 terminu do uzupełnienia braków formalnych. Powołując się na wyrok WSA w

66 Warszawie sygn. akt III SA/Wa 1294/09 stwierdzono, że Sąd pierwszej instancji

67 Sygn. akt I FSK 658/10

68 badając legalność postanowienia organu odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku Skarżącej o zwrot podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do czerwca 2008 r. nie miał prawa badać prawidłowości wezwań do uzupełnienia braków formalnych o zwrot VAT.

69 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd powyższy uznać należy za błędny.

70 Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Może, więc uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w piśmie procesowym, jak również stwierdzić nieważność, mimo że skarżący wnosił o uchylenie (zob. B. Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. II, Wydawnictwo Wolters Kluwer Polska, 2006, s. 299). Jedynym ograniczeniem są granice danej sprawy. Sąd nie może, więc orzec w innej sprawie administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (zob. też wyrok NSA z dnia 16 listopada 2005 r., FSK 2261/04, teza publ. w pracy zbiorowej pod red. B. Dautera, dz. cyt, s. 184).

71 5.4. Należy w pełni podzielić tezę zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 854/09 (opubl. CBOS), że: " ... zakres sądowej kontroli wyznacza przedmiot danej sprawy administracyjnej, wyprowadzany z podstawy prawnej rozstrzygnięcia i poza ten zakres sąd administracyjny pierwszej instancji nie ma prawa wyjść. Natomiast w ramach przedmiotu danej sprawy sąd ma obowiązek dokonać wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności, bez względu na treść skargi, powołaną w niej postawę prawną i zawarte w niej zarzuty i wnioski (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt I FSK 820/05, LEX nr 263053). Sąd jest bowiem zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tylko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia -art. 135 powołanej ustawy. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem

72 Sygn. akt I FSK 658/10

73 całego postępowania administracyjnego oraz że sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w katalogu aktów lub czynności mogących podlegać zaskarżeniu. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W związku z tym występuje kwestia tożsamości sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej".

74 5. Nie ulega zatem żadnej kwestii to, że z art. 134 § 1 p.p.s.a., (w związku z

75 art. 3 § 1 tej ustawy oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju

76 sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wynika obowiązek sądu

77 administracyjnego pierwszej instancji do pełnego zbadania zgodności z prawem

78 zaskarżonego aktu w granicach danej sprawy, niezależnie od treści i zarzutów skargi.

79 W sposób oczywisty w tym zakresie mieściła się kwestia wyjaśnienia czy wezwanie

80 Strony w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do uzupełnienia braków formalnych

81 podania o zwrot VAT za sporny okres, poprzez przedłożenie właściwego

82 pełnomocnictwa w sytuacji, gdy organ podatkowy takim pełnomocnictwem

83 dysponował, było prawidłowe. Sąd pierwszej instancji w takiej sytuacji nie tylko mógł,

84 ale też miał obowiązek wyeliminować z obrotu rozstrzygnięcie organu odwoławczego

85 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych

86 wniosku, skoro postępowanie to wywołane zostało błędnym, naruszającym prawo

87 wnioskiem o uzupełnienie braków formalnych, których nie było.

88 6. Oczywistą konsekwencją powyższego jest uznanie za bezzasadny

89 zarzutu opisanego w punkcie drugim.

90 7. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż

91 przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza usprawiedliwionych podstaw do

92 uwzględnienia zawartych w niej żądań, gdyż sformułowane w niej zarzuty uznać

93 należy za chybione.

94 Działając zatem na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.