Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2006 r., I FSK 536/06

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2006 r., I FSK 536/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółki z o. o. "G." w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 962/05 odrzucającego skargę Spółki z o. o. "G." w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego w kraju z tytułu dostawy wewnątrzwspólnotowej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 6 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 962/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Spółki z o.o. "G." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zwrotu podatku akcyzowego. Sąd podając motywy swojego rozstrzygnięcia wskazał, że strona skarżąca nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku dostarczenia wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego w zakreślonym do tego terminie. Sąd zaznaczył, że skarżący otrzymał wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi w dniu 22 grudnia 2005 r. W tym samym dniu skarżący uiścił wpis sądowy, natomiast żądany wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego skarżący przedłożył dopiero w dniu 13 lutego 2006 r., a więc miesiąc po upływie terminu. Powyższe – zdaniem Sądu I instancji - spowodowało, że zaszły podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej U.p.p.s.a.

3 Strona skarżąca złożyła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia:

4 - art. 58 § 1 pkt. 3 U.p.p.s.a. polegający na odrzuceniu skargi bez uprzedniego prawidłowego pod względem formalnoprawnym, czytelnego, jednoznacznego dla strony wezwania do usunięcia braków formalnych skargi,

5 - art. 46 i art. 57 U.p.p.s.a., poprzez przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - sprzecznie z treścią powołanych przez skarżącego przepisów wskazujących w sposób enumeratywny wymogi formalne skargi - że załączenie wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego jest warunkiem formalnym wniesienia skargi, a w konsekwencji błędne sformułowanie wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi pełnomocnika skarżącego poprzez złożenie wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego - pod rygorem odrzucenia skargi;

6 - art. 125 § 1 pkt 3 U.p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i niezawieszenie postępowania sądowego do czasu prawidłowego wezwania do złożenia odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego.

7 Dodatkowo skargę kasacyjną oparto na naruszeniu przepisu prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 17, poz. 209, z późń. zm.), albowiem w przypadku zastosowania tego przepisu, obowiązującego również organy sądowe (brak normy prawnej podmiotowo wyłączające jego stosowanie), nie występują przesłanki żądania wykazania treści wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym dokumentem pochodzącym z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącym skarżącego.

8 W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

9 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że treść nadesłanego wezwania sądowego uniemożliwiła wykonanie wezwania, wezwanie nie było jednoznaczne, a jego treść można było odczytywać na co najmniej dwa sposoby. Zdaniem autora skargi kasacyjnej wezwanie nie zawierało informacji jakiego podmiotu i jaką treść ma zawierać żądany wyciąg z KRS-u. Ponadto podniesiono, że Sąd nie wskazał, na jaką okoliczność wyciąg ma być przez adresata przedłożony ,co spowodowało, że adresat nie miał możliwości samodzielnego wyboru działów Krajowego Rejestru, które w przedmiotowym wyciągu miałyby się znaleźć i który Sądowi miałby przedłożyć. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie można przejść w państwie prawa do porządku nad powyższym postępowaniem Sądu i uznać, że skoro strona była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, to powinna się domyśleć, że Sąd wzywając do przesłania "wyciągu" z KRS-u miał na myśli tak naprawdę odpis z KRS-u. Prowadziłoby to do uznania niemożliwego do akceptacji poglądu, że pojęcia te użyte zostały przez Sąd w ujęciu niejako potocznym, oderwanym od ich treści normatywnej. Skarżący nie zgodził się również z przyjęciem, że niedołączenie wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego jest wymogiem formalnym skargi, skutkującym, w przypadku jego nieprzedłozenia w 7-dniowym terminie, odrzuceniem skargi. Przyjęcie zaś przez Sąd I instancji, że złożona skarga obarczona była brakiem formalnym spowodowało, że pozbawił skarżącego prawa do obrony, nie zawieszając postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt U.p.p.s.a.

10 Ponadto skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie (błąd braku subsumcji), a to art. 15 ust, 1 ustawy z dnia 20.08.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 17, poz. 209 z 2001 r., z późń. zm.), zgodnie z którym "Od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może się zasłaniać nieznajomością ogłoszonych wpisów". W ocenie autora skargi kasacyjnej treść tego przepisu wiążącego wszystkich bez wyjątku, w tym Sąd, jednoznacznie wskazuje, że treść wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym winna być znana w sensie formalnoprawnym, również organom sądowym.

11 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Gdyni wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

13 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Należy uznać za trafny pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej, tj. zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 U.p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi bez uprzedniego prawidłowego pod względem formalnoprawnym, czytelnego, jednoznacznego dla strony wezwania do usunięcia jej braków formalnych.

14 Stosownie do powołanego przepisu art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z treści tego przepisu wynika, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi jest przesłanką odrzucenia skargi, ale tylko wtedy, gdy nie zostało dokonane w terminie wyznaczonym przez sąd, co oznacza, że termin ten powinien być wyraźnie wskazany w wezwaniu sądu. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych powinno być czytelne, jasne i zrozumiale dla strony, tak, aby nie budziło u niej żadnych wątpliwości; por. B. Dauter w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s. 127 oraz powołane tam postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1999 r., III RN 9/99 (OSNAPiUS 2000, nr 9, poz. 343).

15 Wymaga jednoczesnego podkreślenia, że aby sąd mógł ocenić skuteczność umocowania osób składających pisma procesowe konieczne jest, by osoba składająca pismo wykazała swoją legitymację procesową poprzez dostarczenie odpowiednich dokumentów. Osoby prawne działają w procesie przez organ uprawniony do działania w jej imieniu i organ ten ma obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej. Powyższe wynika z regulacji prawnej zawartej w art. 29 U.p.p.s.a. W przypadku Spółki z o.o. jest nim zarząd, który reprezentuje spółkę w sądzie i poza sądem. Osoba legitymująca się jako członek zarządu strony będącej spółką z o.o. musi zatem wykazać, i to w sposób skuteczny, podstawę swego działania. Oznacza to, że w wypadku złożenia skargi do sądu administracyjnego organ działający w imieniu Spółki ma obowiązek dołączyć do akt sprawy dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony. Do takich dokumentów należy m.in. wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego. Wyciąg z Krajowego Rejestru Sądowego jest jedynie przykładem takiego dokumentu. Strona może wykazać swoją legitymację do reprezentowania spółki na podstawie również innych dokumentów. Brak udokumentowania prawidłowości umocowania członka zarządu do reprezentowania Spółki niewątpliwie stanowi brak formalny skargi, gdyż uniemożliwia weryfikację zdolności procesowej strony skarżącej, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 powołanej ustawy pod rygorem odrzucenia skargi. Dlatego wezwanie wzywające do uzupełnienia braków skargi powinno być na tyle jasne i czytelne, aby umożliwiało stronie wywiązanie się z nałożonego nań obowiązku.

16 Natomiast w wezwaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2005 r., doręczonym pełnomocnikowi skarżącej Spółki 22 grudnia 2005 r. – jak trafnie zauważono w skardze kasacyjnej – w sposób nieprawidłowy sformułowano treść czynności, do których podjęcia została wezwana strona skarżąca.

17 Wezwanie zobowiązywało m.in. stronę do:

18 1. usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi ... poprzez złożenie dokumentu – wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego;

19 Należy zaznaczyć, że użycie takiego zawrotu w treści wezwania sądowego z dnia 19 grudnia 2005 r. powodowało, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2005 r. wykonane było jedynie częściowo. W pkt 2 lit. h) zarządzenia mowa była o wezwaniu pełnomocnika strony skarżącej do złożenia dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do jednoosobowego podpisania skargi - wyciągu z krajowego rejestru sądowego. Natomiast kwestionowane wezwanie sądowe ograniczało się jedynie do wezwania pełnomocnika strony do przedłożenia wyciągu z krajowego rejestru sądowego, pomijało zaś istotny element zarządzenia tj. złożenie dokumentu z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania skargi. Pominięcie tego fragmentu zarządzenia mogło spowodować, tak jak sugeruje autor skargi kasacyjnej, że strona mogła mieć trudności z odczytaniem intencji sądu w zakresie dostarczenia właściwego działu Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącego Skarżącej spółki.

20 Niezasadne są natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Nie można zgodzić się z kolejnym zarzutem skargi kasacyjnej, że zasada jawności wpisów wyrażona w art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym pozbawia sądy możliwości wzywania stron lub ich pełnomocników do przedkładania wyciągów z takich rejestrów. Sąd administracyjny takich rejestrów nie prowadzi i stąd też nie jest mu znana ich treść z urzędu. Sądom administracyjnym nie są znane również inne elementy wynikające z rejestru, takie choćby jak adres siedziby spółki, który zgodnie z art. 46 § 2 U.p.p.s.a. należy podać w pierwszym piśmie wniesionym w sprawie.

21 Z uwagi na powyższe niezasadne było zawieszenie postępowania, tak jak to sugeruje strona skarżąca, na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 U.p.p.s.a. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

22 Jeśli zaś chodzi zasądzenie kosztów postępowania, to wniosek stron w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Stosownie bowiem do treści art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek strony o zwrot kosztów Sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 cytowanej ustawy. W niniejszym postępowaniu Sąd nie miał na celu wydania orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi i z tych też względów nie orzeczono o zwrocie kosztów sądowych.