Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2023 r., I FSK 420/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2023 r., I FSK 420/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości "X." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 916/19 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości "X." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2010 r., miesiące od maja do grudnia 2010 r. oraz za miesiąc styczeń 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Syndyka Masy Upadłości "X." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji

3 Wyrokiem z 19 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 916/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości X. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w D. (dalej: Strona lub Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z 26 kwietnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie podatku od towarów i usług za marzec, maj-grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r.

4 2. Stan sprawy

5 2.1. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Katowicach wydał decyzję z dnia 21 grudnia 2015 r. w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące marzec, maj - grudzień 2010 r. oraz styczeń 2011 r. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Strony skutecznie w dniu 22 grudnia 2015 r., na podstawie art. 153 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.).

6 Dnia 1 lutego 2016 r. Strona wniosła odwołanie od w/w decyzji.

7 Postanowieniem z 13 czerwca 2016 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z 15 grudnia 2016 r. sygn. III SA/Gl 1200/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi na w/w postanowienie, skargę oddalił. Wskutek skargi kasacyjnej strony skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 marca 2019 r. sygn. I FSK 456/17 skargę tę oddalił.

8 2.2. Pismem z 21 marca 2019 r. Skarżąca wystąpiła do Dyrektora IAS o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wymienionej na wstępie decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r., na podstawie art. 162 § 1 i § 2 O.p. Jednocześnie wniosła odwołanie od decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r.

9 Dyrektor IAS postanowieniem z 26 kwietnia 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 24 października 2019 r. sygn. I SA/Gl 915/19 oddalił skargę.

10 Z kolei zaskarżonym postanowieniem z 26 kwietnia 2019 r. organ stwierdził niedopuszczalność odwołania z 21 marca 2019 r. od decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r. Organ wyjaśnił, że w tej sprawie odwołanie z 1 lutego 2016 r. od decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu, co właściwy organ stwierdził postanowieniem z 13 czerwca 2016 r., a ostatecznie NSA wyrokiem z 15 marca 2019 r. sygn. I FSK 456/17 potwierdził, to kolejne, przedmiotowe w tej sprawie, odwołanie z 21 marca 2019 r. było niedopuszczalne.

11 3. Uzasadnienie wyroku z 19 listopada 2019 r. Sądu pierwszej instancji

12 3.1. Sąd oddalił skargę jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.).

13 3.2. Sąd w pierwszej kolejności odnotował, że związany był w tej sprawie, na podstawie art. 170 P.p.s.a. prawomocnym wskazanym wyżej orzeczeniem, którym kwestia daty doręczenia decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r. została przesądzona, tj. nastąpiło to 22 grudnia 2015 r. W tym stanie rzeczy decyzja Dyrektora UKS z dnia 21 grudnia 2015 r. stała się ostateczna z dniem 5 stycznia 2016 r. W efekcie, ponowne odwołanie (z 21 marca 2019 r.) od decyzji, która stała się ostateczna, było niedopuszczalne.

14 4. Skarga kasacyjna Syndyka

15 4.1. Skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi.

16 4.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie:

17 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 1 O.p. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, podczas gdy odwołanie zostało skutecznie wniesione wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania,

18 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie, że uchybiony termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 21 grudnia 2015 r. nie został przywrócony, gdyż stwierdził tak WSA w wyroku z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 915/19, podczas gdy ww. wyrok nie jest prawomocny, a Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając ww. wyrok w całości,

19 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co skutkowało stwierdzeniem, że Skarżącej nie przysługiwało prawo do skutecznego wniesienia odwołania, podczas gdy Skarżąca wniosła w terminie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym wykazała spełnienie przesłanek koniecznych do wystąpienia z takim wnioskiem,

20 4) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i § 2 i art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi w całości podczas, gdy prawidłowe rozpoznanie zarzutów wskazanych w skardze powinno prowadzić do uwzględnienia skargi i uchylenia postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

21 4.3. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

22 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

23 5.1. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym przez wzgląd na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2023 r. Zostało ono wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). W wykonaniu wspomnianego zarządzenia, strony zostały poinformowane o możliwości przedstawienia swojego stanowiska lub dodatkowych argumentów w formie pisemnej, do dnia rozpoznania sprawy.

24 5.2. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek - na podstawie materiałów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy - z urzędu nie ujawniono. Podobnie w trybie tym nie stwierdzono podstaw do odrzucenia skargi, ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).

25 5.3. Natomiast skarga kasacyjna Skarżącej zbadana według reguł zawartych w art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a. okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.

26 5.4. Stwierdzić należało, że sformułowanymi w skardze kasacyjnej zarzutami nie zdołano skutecznie wykazać, aby istniały takie naruszenia przepisów, które świadczyłyby o wadliwym wyrokowaniu Sądu pierwszej instancji co do oddalenia skargi.

27 5.4.1. Chybione były zarzuty skargi kasacyjnej zbudowane na twierdzeniu o braku dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i w konsekwencji o bezzasadnym stanowisku Sądu pierwszej instancji w zakresie uznania odwołania (ponownego) z dnia 21 marca 2019 r. za niedopuszczalne.

28 Przede wszystkim dostrzec należało, że zapatrywanie o niedopuszczalności odwołania z dnia 21 marca 2019 r. od decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r. uzasadnione było tym, że kwestia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (z dnia 1 lutego 2016 r.) od wspomnianej decyzji została przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 grudnia 2015 r. sygn. III SA/Gl 1200/16, którym oddalono skargę Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 13 czerwca 2016 r. W wyroku tym zaś, wobec zarzutów skargi co do błędnie przyjętego przez organ terminu doręczenia decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r., Sąd ocenił i stwierdził, że doręczenie tej decyzji nastąpiło 22 grudnia 2015 r. Stanowisko to podzielił NSA w wyroku z 15 marca 2019 r. sygn. akt I FSK 456/17 wydanym wskutek skargi kasacyjnej złożonej przez Skarżącą. W takim stanie rzeczy, mając na uwadze, że zgodnie z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby - kwestia daty doręczenia decyzji Dyrektora UKS z 21 grudnia 2015 r. została przesądzona, tj. nastąpiło to 22 grudnia 2015 r. Przesądzone zostało także wniesienie odwołania z 1 lutego 2016 r. od ww. decyzji z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W konsekwencji kolejne odwołanie z dnia 21 marca 2019 r. Strony od ostatecznej decyzji z dnia 21 grudnia 2015 r. było niedopuszczalne - co właściwie wyjaśnił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku z dnia 19 listopada 2019 r.

29 5.4.2. Nie mogła odnieść zamierzonego skutku również argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

30 Autor skargi kasacyjnej podnosi, że "sam fakt, iż decyzja stała się ostateczna a organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie skutkuje brakiem możliwości skierowania przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny, która uniemożliwiała złożenie takiego wniosku w terminie wcześniejszym; Organ powinien uwzględnić wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz dokonać merytorycznego rozpatrzenia odwołania".

31 Motywy te wykraczają poza możliwą merytoryczną wypowiedź tut. Sądu w rozpoznawanej sprawie, gdyż przedmiotem niniejszej sprawy było stwierdzenie przez organ niedopuszczalności odwołania, a nie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W zakresie tego drugiego zagadnienia wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 24 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 915/19. Na aspekt ten zwrócono uwagę w zaskarżonym wyroku z dnia 19 listopada 2019 r. Wyrok z dnia 24 października 2019 r. o sygn. akt I SA/Gl 915/19 jest obecnie prawomocny, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt I FSK 286/20 odrzucił skargę kasacyjną Skarżącego.

32 5.5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły doprowadzić do wyeliminowania zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, dlatego na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zasądzając kwotę 360 zł jako 75% stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji.

33 s. NSA Zbigniew Łoboda s. NSA Artur Mudrecki s. NSA Bartosz Wojciechowski