Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., I FSK 238/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r., I FSK 238/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 499/11 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień oraz maj 2009 r. postanawia 1) odrzucić skargę kasacyjną, 2) zwrócić od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim) na rzecz Z. K. kwotę 1 729 (słownie: jeden tysiąc siedemset dwadzieścia dziewięć) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Go 499/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 kwietnia 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień oraz maj 2009 r.

3 W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia skarżący zarzucił mu naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania wnosząc, w oparciu o art. 173 § 1 w zw. z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie w oparciu o art. 176 P.p.s.a. o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ, który wydał skarżony wyrok oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

4 Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Skargę kasacyjną należy odrzucić.

7 Zwrócić uwagę trzeba przede wszystkim na to, że zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

8 Należy zaznaczyć, że ugruntowane w orzecznictwie NSA jest stanowisko różnicujące skutki niespełnienia wymogów skargi kasacyjnej w zależności od tego, czy są to wymagania określone jako "przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym", czy wymagania szczególne dla tego rodzaju pisma procesowego, wymienione w art. 176 P.p.s.a. po słowie "oraz". O ile pierwsza kategoria ewentualnych braków skargi kasacyjnej podlega trybowi określonemu w art. 49 § 1 P.p.s.a., a zatem możliwe jest uzupełnienie lub poprawienie w ich zakresie pisma procesowego, niespełnienie wymogów szczególnych, charakterystycznych dla skargi kasacyjnej, nie podlega sanacji, gdyż wymagania te są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których brak uniemożliwia rozpoznanie sprawy. Wskazać tu można przykładowo na postanowienia NSA: z 20 maja 2011 r., II FSK 1012/11, z 7 marca 2011 r., I FSK 290/11, z 28 lutego 2011 r., II FSK 246/11, z 22 grudnia 2010 r., II OSK 2426/10, jak i powołane w tym ostatnim orzeczeniu postanowienia NSA: z 30 lipca 2010 r., II FSK 1645/10, z 7 kwietnia 2009 r., II OSK 1952/08, z 23 grudnia 2004 r., OSK 991/04, czy postanowienie NSA z 16 marca 2004 r., FSK 209/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 13. Stanowisko to podzielane jest także w literaturze z zakresu postępowania sądowoadministracyjnego (por. np. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 496; H. Knysiak -Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak -Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 759). Podkreślenia wymaga też, że zgodnie z art. 183 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny – poza kwestią nieważności postępowania – rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że NSA bada sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej oraz może uwzględnić taką skargę tylko w ramach wniosku w niej zawartego o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Za prawidłowością konkluzji o konieczności zredagowania skargi kasacyjnej w taki sposób, aby nie budziła wątpliwości interpretacyjnych, przemawia również to, że sporządzają ją profesjonaliści. Ustawodawca bowiem, mając na względzie ochronę strony przed ryzykiem niewłaściwego, nieprecyzyjnego sformułowania skargi kasacyjnej, uniemożliwiającego jej rozpoznanie, wprowadził (poza pewnymi wyjątkami) tzw. przymus adwokacko-radcowski, który ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego czy też rzecznika patentowego można bowiem oczekiwać znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym (por. m.in. wyrok NSA z 12 października 2004 r., GSK 750/04). Warto również zaznaczyć, że także Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę na szczególną rolę profesjonalnego pełnomocnika – np. w wyroku z 12 września 2006 r., SK 21/05, Trybunał zaznaczył, że adwokat i radca prawny, który otrzymał pełnomocnictwo do wniesienia skargi kasacyjnej ponosi odpowiedzialność za prawidłowe jej sporządzenie, tak aby sporządzona skarga nie została odrzucona.

9 Podsumowując powyższe uwagi zwrócić zatem uwagę należy, że to do wnoszącego skargę kasacyjną profesjonalisty należy precyzyjne sformułowanie m.in. wniosków kasacyjnych, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do wykładania niewystarczająco dokładnie skonstruowanych sformułowań w tym zakresie, a tym bardziej do domyślania się intencji wnoszącego skargę kasacyjną co do oczekiwanego sposobu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Brak jest przy tym możliwości uzupełnienia czy precyzowania błędnie sformułowanych wniosków, bowiem, jak już wskazano wyżej, są to braki niepodlegające konwalidacji. Z kolei brak odpowiednio sformułowanych wniosków kasacyjnych stanowi uchybienie skutkujące uznaniem, że skarga kasacyjna nie zawiera fundamentalnych elementów konstrukcyjnych, co powoduje konieczność jej odrzucenia.

10 Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że nie ulega wątpliwości, iż pismo wniesione przez pełnomocnika skarżącego wszystkich wymogów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej określonych w art. 176 P.p.s.a. nie spełnia, brak w tym piśmie bowiem wniosków kasacyjnych odnoszących się do zaskarżonego wyroku. Sformułowane przez autora skargi kasacyjnej wnioski wyraźnie odnoszą się wyłącznie do zaskarżonej decyzji – w pierwszym z nich wniesiono bowiem o "uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie", w drugim o "uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ, który wydał skarżony wyrok". Także powołane podstawy prawne tak skonstruowanych wniosków, tj. art. 173 § 1 i art. 176 P.p.s.a., nie mogą zostać uznane za pomocne w określeniu intencji autora skargi kasacyjnej wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji. Pierwszy z tych przepisów wskazuje jedynie, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Drugi z powołanych przepisów, zacytowany już wyżej, wskazuje na konieczne elementy konstrukcyjne pisma procesowego, jakim jest skarga kasacyjna. Jak zaznaczono, jednym z tych elementów jest "wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany", co potwierdza, że wybór żądanego rozstrzygnięcia - i zakomunikowanie tego wyboru sądowi kasacyjnemu - należy do strony wnoszącej skargę kasacyjną, a samo wskazanie na art. 176 P.p.s.a. nie może zostać uznane za precyzujące w wystarczający sposób oczekiwań strony wobec Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie podjęcia któregoś z rozstrzygnięć, np. określonego w art. 185 § 1 czy art. 188 P.p.s.a. Tym samym nie sposób uznać, by wskazanie na art. 173 § 1 czy art. 176 P.p.s.a. niejako "zastępowało" prawidłowe sformułowanie wniosków kasacyjnych.

11 Skoro skarga kasacyjna pozbawiona jest wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, będącego jej elementem konstrukcyjnym, należało uznać, że jest ona niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

12 O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.