Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r., I FSK 2150/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2018 r., I FSK 2150/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1310/16 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.R. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 18 października 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1310/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. R. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 17 lipca 2013 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października do grudnia 2006 r. od stycznia do kwietnia, czerwiec i od sierpnia do listopada 2007 r. wraz z odsetkami. Sąd ten za prawidłowe uznał stanowisko organów, że organy wykazały przesłanki pozytywne odpowiedzialności skarżącej jako członka zarządu spółki określone w art. 116 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej: "O.p."). Nie wystąpiły też przesłanki zwalniające skarżącej z odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 O.p.

3 2. Skarżąca we wniesionej skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o obie podstawy przewidziane w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), naruszenie:

4 I. Przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie:

5 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegającego na oddaleniu skargi skarżącej, w sytuacji gdy organ na którego rozstrzygnięcie merytoryczne było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 197 O.p, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dziedziny rachunkowości na okoliczność daty powstania stanu niewypłacalności spółki, której członkiem zarządu była skarżąca;

6 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegającego na oddaleniu skargi skarżącej, w sytuacji gdy organ , którego rozstrzygnięcie merytoryczne było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 187 O.p., poprzez arbitralną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie przejawiającą się w szczególności brakiem analizy z przyczyn powstania stanu niewypłacalności spółki, której członkiem zarządu była skarżąca;

7 II. przepisów prawa materialnego:

8 - art. 116 § 1 ust. 1 lit. b) w zw. z art. 2a O.p. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ w treści zaskarżonej decyzji nie udowodnił w sposób jednoznaczny, w którym momencie powstał stan niewypłacalności spółki M. Sp. z o.o. oraz czy niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości ww. spółki nastąpiło bez winy skarżącej, która to okoliczność powinna być rozstrzygnięta na korzyść skarżącej.

9 W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a ponadto zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

10 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

13 4.1. Przed merytorycznym ustosunkowaniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć pewne istotne i oczywiste kwestie. Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadnienia. Obowiązkiem kasatora jest sprecyzowanie zarzutów kasacyjnych, tj. wskazanie, które przepisy prawa materialnego i w jaki sposób zostały naruszone oraz które przepisy prawa procesowego zostały naruszone i jakie to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2012 r. II GSK 20/11, publ. LEX nr 1121149).

14 4.2. Pomijając nawet to, że wniosek skargi kasacyjnej został nieprawidłowo sformułowany, gdyż zgodnie z art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. powinien on zawierać także oznaczenie zakresu żądanego uchylenia, to przede wszystkim stwierdzić należy, że stawiając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 197 O.p. ze względu na nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny rachunkowości na okoliczność daty powstania stanu niewypłacalności spółki autor skargi kasacyjnej nie zauważa, że kwestia ta została oceniona w wydanym uprzednio w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z 18 marca 2016 r. sygn. akt I FSK 1694/14. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem tym wprawdzie uchylił wyrok WSA w Poznaniu z 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 971/13, w którym oddalono skargę skarżącej i sprawę przekazał WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania, jednak nie podzielił zarzutu skarżącej naruszenia w tej sprawie art. 197 § 1 O.p.

15 4.3. Na stronie 6 swego uzasadnienia NSA wskazał: " Wbrew natomiast argumentacji skargi kasacyjnej, do stwierdzenia, kiedy skarżąca winna złożyć wniosek o upadłość, nie był konieczny dowód z opinii biegłego, który zgodnie z art. 197 § 1 O.p. może być przeprowadzony, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Jak wynika z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. w związku z art. 10 i 11 Pun, właściwym czasem do dokonania tej czynności jest moment , w którym spółka stała się niewypłacalna, a zatem nie regulowała ciążących na niej zobowiązań. W ocenie tut. Sądu, aby ustalić ten moment, nie była w niniejszej sprawie konieczna wiedza specjalistyczna. Organ mógł więc określić, od kiedy spółka nie regulowała należności względem swoich wierzycieli, bez konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Za niezasadny uznać należało zatem zarzut powiązany z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1 i art. 197 § 1 O.p. w zakresie, w jakim organ nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia właściwego czasu do złożenia wniosku o stwierdzenie upadłości".

16 4.4. Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku przesądził, że art. 197 § 1 O.p. nie został naruszony, to niedopuszczalne jest powoływanie się ponownie na naruszenie tego przepisu. Zarzut naruszenia art. 197 § O.p. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należy więc uznać za bezskuteczny.

17 4.5. Nie może też odnieść pozytywnego skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 187 O.p. Naruszenie tych przepisów miało nastąpić przez arbitralną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności poprzez brak analizy przyczyn powstania niewypłacalności spółki. Przede wszystkim stwierdzić należy, że przyczyny powstania stanu niewypłacalności spółki w sprawie dotyczącej przeniesienie odpowiedzialności na członka zarządu za zobowiązania spółki kapitałowej nie mają znaczenia. Ustawodawca w art. 116 § 1 pkt 1 O.p. nie uzależnia bowiem odpowiedzialności, czy zwolnienia od odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zaległości od przyczyn stanu niewypłacalności. Sam stan niewypłacalności spółki, bez względu na przyczynę jego powstania powinien skłonić członka zarządu spółki, chcącego zwolnić się z odpowiedzialności określonej w art. 116 § 1 O.p. do złożenia w odpowiednim czasie wniosku o upadłość. W ramach tego zarzutu skarżąca kwestionuje też ocenę materiału dowodowego, twierdząc że jest sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie wskazuje jednak przy tym na naruszenie przepisu odnoszącego się do oceny materiału dowodowego. W skardze kasacyjnej brak jest zarzutu naruszenia art. 191 O.p. Ten bowiem przepis określa zasadę, według której organ powinien dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Co więcej uzasadnienie skargi kasacyjnej jest ogólnikowe i nie ma zupełnie odniesienia do okoliczności tej sprawy. Poza ogólnikowymi stwierdzenia nic z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika. Tak sformułowany zarzut naruszenia art. 187 O.p. w powiązaniu z przepisem określającym sposób rozstrzygnięcia sądu w razie stwierdzenia naruszenia w zaskarżonym akcie przepisów postępowania nie może więc odnieść pozytywnego skutku.

18 4.6. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie podważono tego, że spełnione zostały przesłanki pozytywne odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania podatkowe spółki określone w art. 116 § 1 i 2 O.p. oraz tego, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tej odpowiedzialność, wymienione w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. to za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 2a O.p.

19 4.7. Wobec powyższego skoro postawionymi w skardze kasacyjnej zarzutami w żaden sposób nie podważono prawidłowości zaskarżonego wyroku, skargę tę jako niezasadną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.