Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2021 r., I FSK 1589/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2021 r., I FSK 1589/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Danuta Oleś (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 961/20 w sprawie ze skargi M. [...] sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 9 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 961/20 oddalił skargę wniesioną przez M. sp. k. z siedzibą w W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z 9 marca 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych.

3 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. sp. k. z siedzibą w W. (dalej: "spółka" lub "skarżąca") wniosła skargę kasacyjną, w której wyrok zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), poprzez nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi, pomimo iż w toku prowadzonych postępowań Szef Krajowej Administracji Skarbowej naruszył przepisy postępowania w postaci:

4 - art. 119zz § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa"), poprzez niewyrażenie zgody na zwolnienie środków z zablokowanego rachunku bankowego spółki, pomimo wykazania przez nią uzasadnionych przesłanek do dokonania zwolnienia;

5 - art. 139 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie;

6 - art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez umorzenie postępowania, pomimo niewystąpienia wskazanej w przedmiotowym przepisie przesłanki przedawnienia postępowania;

7 co w konsekwencji istotnie wpłynęło na niekorzystne dla skarżącej rozstrzygnięcie sprawy.

8 Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

9 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił, że skarga kasacyjna nie jest usprawiedliwiona.

12 Kontroli Sądu pierwszej instancji poddane zostało postanowienie Szefa KAS z 9 marca 2020 r., którym utrzymane zostało w mocy postanowienie tego organu z 13 lutego 2020 r. wydane w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wyrażenia zgody na wypłatę środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych skarżącej spółki.

13 Dokonując tej kontroli Sąd uznał, iż Szef KAS prawidłowo ocenił, że w sprawie zachodzi bezprzedmiotowość, co stanowiło postawę do umorzenia postępowania, a Naczelny Sąd Administracyjny w pełni tę ocenę podziela.

14 W niniejszej sprawie istotne jest, że Szef KAS wydał postanowienie z 21 listopada 2019 r., w którym przedłużył termin blokady rachunków bankowych spółki na czas oznaczony nie dłuższy niż trzy miesiące, tj. do dnia 21 lutego 2020 r.

15 W dniu 5 grudnia 2019 r., spółka na podstawie art. 119zz § 1 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej, złożyła wniosek o wyrażenie przez Szefa KAS zgody na zwolnienie środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych, z przeznaczeniem na zapłatę: zobowiązania podatkowego z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, składek na ubezpieczenie społeczne w ZUS oraz wynagrodzenia Prezesa Zarządu Spółki.

16 W toku przeprowadzonej w spółce kontroli celno-skarbowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzje z 10 lutego 2020 r., w których określił spółce przybliżone kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do zwrotu na rachunek bankowy wskazany przez podatnika za okresy od września do listopada 2018 r. oraz od stycznia do marca 2019 r., przybliżone kwoty nienależnie zwróconego podatku od towarów i usług za okresy od września do listopada 2018 r. oraz od stycznia do marca 2019 r., oraz przybliżone kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy od września do listopada 2018 r. oraz od stycznia do marca 2019 r., a także dokonał zabezpieczenia tych kwot na majątku spółki.

17 Na podstawie ww. decyzji Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał 11 lutego 2020 r., zarządzenia zabezpieczenia, a w dniu następnym na ich podstawie dokonał zajęcia rachunków bankowych prowadzonych na rzecz spółki w banku [...], które wcześniej zostały objęte ustanowioną przez Szefa KAS blokadą.

18 Zgodnie z art. 119zzc § 1 pkt 4 lit. a) Ordynacji podatkowej, blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego upada: z chwilą dokonania zajęcia na podstawie: zarządzenia zabezpieczenia wystawionego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z zawiadomieniem, o którym mowa w art. 119zv § 3 pkt 2, na zabezpieczenie zobowiązania podatkowego lub należności celnej wraz z odsetkami za zwłokę, w części odpowiadającej wysokości określonej odpowiednio w zarządzeniu zabezpieczenia lub postanowieniu o zabezpieczeniu majątkowym. Biorąc pod uwagę cytowany przepis uznać należało, iż w dniu 12 lutego 2020 r. doszło do upadku ustanowionej wcześniej blokady ww. rachunków bankowych spółki.

19 Wobec uznania, że środki znajdujące się na rachunkach bankowych skarżącej od 12 lutego 2020 r. nie były już objęte blokadą ustanowioną na podstawie art. 119zv § 1 w zw. z art. 119zw § 1 Ordynacji podatkowej, Szef KAS od tej daty nie mógł już wyrazić zgody na wypłatę środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych, a zatem zaistniały podstawy do umorzenia na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej postępowania z wniosku spółki o wyrażenie zgody na wypłatę środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych.

20 Zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Określona w cytowanym przepisie bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, lecz w każdym z przypadków oznacza brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa. Bezprzedmiotowość ta powoduje, iż organ podatkowy nie ma możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy i zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia proceduralnego.

21 W realiach rozpoznawanej sprawy należało uznać, iż w sytuacji gdy upadła ustanowiona wcześniej blokada ww. rachunków bankowych spółki, organ podatkowy nie mógł merytorycznie rozpoznać wniosku spółki poprzez wyrażenie zgody na wypłatę środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych, o co wnosiła strona na podstawie art. 119zz § 1 pkt 1 i pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z tego względu zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia tych przepisów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny.

22 Podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku nie może stanowić zarzut naruszenia art. 139 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie.

23 Zgodnie z art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Z kolei art. 139 § § 2 Ordynacji podatkowej przewiduje, iż niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie.

24 W rozpoznawanej sprawie zasadnie Sąd pierwszej instancji zgodził się z Szefem KAS, że w sprawie nie miał zastosowania termin załatwienia sprawy określony w przepisie art. 139 § 2 Ordynacji podatkowej, który ma zastosowanie w odniesieniu do spraw, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z jej wnioskiem. Za tym Sądem należy również powtórzyć, iż Szef KAS zobowiązany był podjąć czynności w celu ustalenie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki zwolnienia środków pieniężnych z zablokowanych rachunków podmiotu kwalifikowanego określone w przepisie art. 119zz § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który obok art. 119zz § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, został wskazany przez spółkę jako podstawa prawna jej wniosku. W tym celu Szef KAS skierował do skarżącej wezwanie z 18 grudnia 2019 r., do uzupełnienia jej wniosku, poprzez wskazanie szczególnie uzasadnionego przypadku, który by przemawiał za wyrażeniem zgody na zwolnienie środków pieniężnych z zablokowanych rachunków bankowych. Do Szefa KAS odpowiedź spółki na to wezwanie wpłynęła 13 stycznia 2020 r.

25 Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji który uznał, iż rozpoznając wniosek skarżącej spółki Szef KAS przekroczył miesięczny termin na załatwienie sprawy, o którym mowa w art. 139 § 1 Ordynacji podatkowej. Prawidłowa jest jednak konstatacja tego Sądu, iż "to kilkunastodniowe przekroczenie przez Szefa KAS terminu na rozpoznanie wniosku, nie może zmienić oceny, że po 12 lutego 2020 r. Szef KAS nie mógł wydać w niniejszej sprawie innego rozstrzygnięcia niż umorzenie postępowania". Biorąc pod uwagę wyżej ustalone okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, aby w sprawie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, a tego wymaga art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. dla skuteczności zarzutu.

26 Za całkowicie chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez umorzenie postępowania, pomimo niewystąpienia wskazanej w przedmiotowym przepisie przesłanki przedawnienia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organ podatkowy nie powoływał się w swoim rozstrzygnięciu na wystąpienie przesłanki przedawnienia postępowania, nie czynił tego również Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku.

27 W świetle powyższej oceny na akceptację zasługuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, wedle którego, nie można Szefowi KAS zarzucić, że wydając 13 lutego 2020 r. postanowienie o umorzeniu postępowania, naruszył art. 119zz § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej.

28 Wobec uznania, iż zarzuty skargi kasacyjnej są całkowicie bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Pomimo sformułowanego w tym zakresie wniosku brak jest rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika.

29 Agnieszka Jakimowicz Małgorzata Niezgódka-Medek Danuta Oleś (spr.)