Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2022 r., I FSK 1244/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2022 r., I FSK 1244/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Olejnik po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o zawieszenie postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej L. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 264/22 w sprawie ze skargi L. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2021r. nr. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r. postanawia odmówić zawieszenia postępowania.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 11 maja 2022 r. w sprawie I SA/Gd 264/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. C. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 15 grudnia 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2016 r.

3 Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, w której zawarła m.in. wniosek o zawieszenie postępowania kasacyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), do czasu udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne postawione Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2019 r. sygn. akt I FSK 2310/19.

4 W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie kwestię sporną stanowi ocena, zasadności kwestionowania prawa odliczenia VAT w oparciu o klauzulę nadużycia prawa ujętą w polskiej regulacji ustawy o podatku od towarów i usług. W toku postępowania podatkowego zastosowano bowiem, wobec skarżącej właśnie klauzulę nadużycia prawa bądź mylnie identyfikowanego oszustwa podatkowego, stosując w toku postępowań podatkowych odpowiednio art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i c (Naczelnik zastosował art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c, a Dyrektor lit. a tego artykułu) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177 poz. 1054 ze zm. dalej jako "u.p.t.u.).

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który poprzez odesłanie z art. 197 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie również w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

8 Powołany na początku przepis wskazuje przesłankę fakultatywnego zawieszenia postępowania, która występuje jedynie w sytuacji, gdy inne postępowanie jest już rozpoczęte (zob. postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., II GZ 299/14). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że aby móc zastosować art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (np. w postanowieniach NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt I GZ 27/12, z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 304/12; a także w wyrokach NSA: z dnia 15 września 2017 r., sygn. akt I GSK 613/17; z dnia 12 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 1560/20). Innymi słowy, przymiot zagadnienia wstępnego ma rozstrzygnięcie warunkujące wydanie orzeczenia merytorycznego. Związek między postępowaniami, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., powinien być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (postanowienie NSA z 23 października 2008 r., sygn. akt II GZ 249/08). Dla sądu kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem materialnym, albo czy przed wydaniem tego aktu nie doszło do uchybień formalnych, które mogłyby mieć wpływ na jego treść (postanowienie NSA z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 289/14). Jednocześnie należy podkreślić, że zagadnienie wstępne, które ujawniło się w postępowaniu sądowoadministracyjnym, nie jest tożsame z kwestią, która mogła mieć charakter wstępny dla postępowania administracyjnego, poprzedzającego postępowanie przed sądem administracyjnym (w przypadku gdy skarga dotyczy decyzji lub postanowień wydanych w takim sformalizowanym postępowaniu), ponieważ inny jest cel obu tych postępowań (wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1474/17).

9 Również w doktrynie podnosi się, że rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem pierwszego postępowania (kwestia prejudycjalna). Przyjęte rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Związek postępowań, o których mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi być realny, rzeczywisty, faktyczny i bezpośredni (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2015 r., str. 541-542).

10 Wnosząc o zawieszenie niniejszego postępowania kasacyjnego, strona powołała się do okoliczność zadania pytania prejudycjalnego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 listopada 2021 r. w sprawie I FSK 2310/19, które ma następującą treść: Czy przepisy art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE seria L z 2006 r. Nr 347/1, ze zm.) oraz zasady neutralności i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisowi krajowemu, takiemu jak art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) u.p.t.u., który pozbawia podatnika prawa do odliczenia VAT z tytułu nabycia prawa (rzeczy) uznanego za dokonane dla pozoru w rozumieniu przepisów krajowego prawa cywilnego, niezależnie od stwierdzenia czy zamierzonym skutkiem transakcji była korzyść podatkowa, której przyznanie byłoby sprzeczne z jednym lub kilkoma celami dyrektywy i czy stanowiła ona zasadniczy cel przyjętego rozwiązania umownego?

11 Z powyższego wynika, że istota pytania sformułowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I FSK 2310/19 wyraża wątpliwości odnośnie wykładni prawa unijnego w kontekście możliwości pozbawienia prawa do odliczenia podatku naliczonego, tylko z uwagi na samo stwierdzenie pozorności transakcji (dostawy) w rozumieniu krajowego prawa cywilnego, przy której naliczono podatek od towarów i usług, a zatem gdy stwierdzeniu temu nie towarzyszy ustalenie, że transakcja miała jedynie na celu uzyskania nienależnej korzyści podatkowej. Tymczasem w niniejszej sprawie, jak to już wynika z treści zaskarżonego wyroku WSA w Gdańsku organy podatkowe uznały, że skarżąca podjęła zamierzone działania prowadzące do sztucznego wydłużenia transakcji, skutkujące znacznym podwyższeniem ceny urządzeń co miało na celu uzyskanie niskooprocentowanej pożyczki z P. [...] sp. z o.o. oraz korzyści podatkowych w postaci zwrotu podatku naliczonego nad należnym.

12 Należy też tutaj podzielić pogląd WSA w Gdańsku, że "(...) bez wpływu na wynik sprawy pozostaje przy tym powołanie przez organ I instancji w podstawie prawnej decyzji i w jej uzasadnieniu art. 88 ust.3a pkt 4 lit. c u.p.t.u.. W tym zakresie wskazać bowiem należy, że ww. przepis jest przepisem szczególnym w stosunku do art.86 ust.1 u.p.t.u. i dotyczy skonkretyzowanych podstaw przewidzianych w tym przepisie dla wyłączenia prawa do odliczenia - podobnie jak art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a tej ustawy. Oba przepisy dotyczą wyłączenia prawa do odliczenia z uwagi na zaistnienie określonych przesłanek, a tym samym powołanie przez organ I instancji art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c u.p.t.u.- w zestawieniu z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz z treścią uzasadnienia wydanej decyzji i powołanymi ustaleniami - pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a zmiana w tym zakresie mieści się w uprawnieniach reformatoryjnych organu odwoławczego i nie narusza art.127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz 1540)".

13 Wynika z tego, że stan faktyczny ustalony w tej sprawie odbiega od sytuacji, jaką zastał Naczelny Sąd Administracyjny, formułując przytoczone powyżej pytanie prejudycjalne. Oznacza to, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania kasacyjnego w niniejszej sprawie z uwagi na skierowane do TSUE pytanie w sprawie I FSK 2310/19.

14 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 192 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. odmówił zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.