Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r., II OZ 420/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r., II OZ 420/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1722/21, w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr: SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1722/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, odrzucił skargę (pkt 1) i postanowił o zwrocie skarżącemu A. B. kwoty 200 (dwieście) złotych, uiszczonej tytułem wpisu od skargi (pkt 2).

3 Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

4 Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wezwano A. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, w kwocie 500 zł, pouczając o konieczności jego uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 11 grudnia 2021 r.

5 W piśmie z dnia 19 grudnia 2021 r. skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł (wbrew wskazaniu Sądu I instancji skarżący nie wnosił o ustanowienie radcy prawnego).

6 Postanowieniem z dnia 21 lutego 2022 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r., po rozpoznaniu wniesionego sprzeciwu, Sąd I instancji utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

7 W konsekwencji powyższego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 31 marca 2022 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 4 kwietnia 2022 r.

8 W odpowiedzi na wezwanie skarżący uiścił wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz złożył zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego.

9 Postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. Sąd odrzucił zażalenie skarżącego na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia.

10 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarga podlegała odrzuceniu.

11 Sąd wskazał, że stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn., Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismem takim jest również skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności.

12 Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie ponowne wezwanie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r., wystosowane po ostatecznym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie prawa pomocy, zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 kwietnia 2022 r. Ostatnim zatem dniem wyznaczonego siedmiodniowego terminu przewidzianego na uzupełnienie braków fiskalnych skargi był dzień 11 kwietnia 2022 r. (tj. poniedziałek). W zakreślonym terminie skarżący uiścił wpis sądowy jedynie w części, tj. w kwocie 200 zł, zamiast w kwocie 500 zł, o jaką był wzywany. Stwierdzić zatem należy, że skarżący nie uzupełnił braku fiskalnego skargi w wyznaczonym na wykonanie tej czynności terminie. Okoliczność ta uniemożliwia nadanie sprawie prawidłowego biegu i obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.

13 O zwrocie wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

14 Zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. B. zaskarżając je w całości.

15 Skarżący wskazał, iż mając na uwadze istotę przestrzegania prawa i ochroną gruntów rolnych i leśnych, wnosił o zmianę kwoty wpisu do 200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie rozpoznał tego wniosku w sposób właściwy. Natomiast, w ocenie skarżącego, w pierwszej bowiem kolejności należało rozpoznać wniosek o zmianę kwoty lub wezwać do uzupełnienia brakującej kwoty tj. 300 zł, a tego WSA nie uczynił.

16 Nadto, według stanowiska skarżącego, kwota wpisu sądowego powinna zostać zmieniona do kwoty z zakresu rolnictwa i leśnictwa, przy czym skarżący wskazał na brak prawidłowego rozpoznania wniosku o zmianę wpisu sądowego.

17 Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 11 maja 2022 r. o sygn. akt: II SA/Rz 1722/21 i skierowanie sprawy celem ponownego rozpoznania.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

20 Do zadań sądu pierwszej instancji po wpłynięciu środka odwoławczego należy zbadanie czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby ten Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. Jeśli zaś wskazane uchybienia nie zostaną w wyznaczonym terminie usunięte, albo z innych względów środek odwoławczy jest niedopuszczalny czy też wniesiony po terminie, sąd pierwszej instancji decyduje o jego odrzuceniu. Na takie postanowienia, na podstawie art. 194 § 1 pkt 7 i 8 p.p.s.a., przysługują zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dlatego też wstępna, formalna kontrola sprawowana przez sąd pierwszej instancji nie zamyka stronie drogi do sądu drugiej instancji. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 505/04)

21 W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż żalący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu doręczonym w dniu 11 grudnia 2021 r. zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 1 grudnia 2021 r. wzywającym A. B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 1 września 2021 r., nr SKO.415.78.2021, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, w kwocie 500 zł. Jednocześnie, został prawidłowo pouczony o rygorze niezastosowania się do wezwania, zarówno wezwaniu z dnia 1 grudnia 2021 r., jak również w wezwaniu z dnia 1 kwietnia 2022 r.

22 Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarżący, w odpowiedzi na wezwanie z dnia 1 grudnia 2021 r., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w części, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł, przy czym skarżący nie kwestionował wysokości określonego przez Sąd wpisu.

23 W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. W niniejszym postępowaniu skarżący po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, został prawidłowo wezwany do wykonania zarządzenia z dnia 1 grudnia 2021 r., tym samym do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł.

24 Skarżący w zakreślonym przez Sąd terminie nie sprostał powyższemu.

25 Nieuiszczenie wpisu jest szczególnym rodzajem braku formalnego skargi, który powstaje nie z datą jej wniesienia, lecz dopiero gdy skarżący, pomimo wezwania, nie uiści wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Z tego powodu samodzielną podstawą do odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu sądowego jest art. 220 § 3 p.p.s.a., stanowiącym lex specialis wobec art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wobec czego, skarga, od której pomimo prawidłowego wezwania w terminie nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu.

26 Prawomocne postanowienie sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, natomiast odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. jest możliwe tylko wówczas, gdy strona w terminie nie uiści wpisu sądowego, którego wysokość została wskazana w zarządzeniu przewodniczącego. Przy czym dotyczy to również sytuacji, w której w terminie z art. 220 § 1 lub 2 p.p.s.a. skarżący wpłacił tylko część stosownej kwoty. Stanowisko, że pismu procesowemu, od którego "należna opłata" nie została uiszczona w całości, należy nadać taki sam rygor jak pismu nieopłaconemu w ogóle i odrzucić skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. zostało utrwalone w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 220/08) oraz piśmiennictwie (P. Kornacki, 3.4. Wpis [w:] Skarga na przewlekłość postępowania administracyjnego, Warszawa 2014.)

27 Należy również, zwrócić uwagę, iż samo subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej wysokości określonego przez Sąd wpisu, nie zwalnia od obowiązku jego uiszczenia w wysokości wskazanej w zarządzeniu. Skarżący wnosi opłatę sądową niezależnie od swych racji. W przeciwnym razie jego skarga zostanie odrzucona. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II GZ 291/12)

28 Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za niezasadne.

29 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.