Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r., II OZ 320/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r., II OZ 320/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1496/20 odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 czerwca 2020 r., znak: ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić skarżącemu termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1496/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku W. K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w przedmiotowej sprawie.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że pismem z 25 lipca 2020 r. W. K. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 czerwca 2020 r., w którym organ utrzymał w mocy własną decyzję z 23 marca 2020 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia dotyczącego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

4 Następnie, w związku z nieuzupełnieniem braku formalnego (wskazanie numeru PESEL) powyższej skargi w terminie, skarżący wniósł o przywrócenie tego terminu. Wyjaśnił, że S. Z. i A. Z. odebrali jego korespondencję, lecz przekazali mu ją dopiero w dniu 10 września 2020 r. Podkreślił, że są to osoby w podeszłym wieku. Jednocześnie skarżący załączył oświadczenia S. Z. i A. Z., z których wynika, że odebrali oni wezwanie Sądu w dniach między 1 a 5 września 2020 r., a przekazali je skarżącemu w dniu 10 września 2020 r. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Sąd postanowieniem z 23 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1496/20 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze względu na brak okoliczności, mogących wpłynąć na ocenę skuteczności doręczenia wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi w dniu 1 września 2020 r.

5 Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył skarżący podkreślając, że osoba, która odebrała korespondencję nie jest jego domownikiem, lecz sąsiadem, zaś działania poczty na wsi są inne niż w realiach miast – listonosz w sposób bezprawny doręcza pocztę osobom nieuprawnionym. Po rozpatrzeniu omawianego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II OZ 1060/20, uchylił postanowienie Sądu z 23 września 2020 r. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że na podstawie akt sprawy nie jest możliwe ustalenie czy A. Z. może być uznana za domownika skarżącego w rozumieniu art. 72 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego odmowa przywrócenia terminu była przedwczesna z uwagi na brak ustalenia, czy doręczenie zastępcze wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi było prawidłowe. Ewentualne stwierdzenie nieprawidłowości doręczenia wezwania z 28 sierpnia 2020 r. wskazywałoby na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

6 W związku z powyższym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pismem z 2 lutego 2021 r. zwrócił się do skarżącego o wskazanie adresu zamieszkania A. Z., która w dniu 1 września 2020 r. odebrała przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednocześnie wszczął postępowanie reklamacyjne, celem ustalenia kto w imieniu skarżącego odebrał korespondencję zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W odpowiedzi skarżący pismem z 10 lutego 2021 r. poinformował, że adres zamieszkania A. Z. (jego zamężnej sąsiadki) to ul. P. ..., ... D.. Jako swój adres zamieszkania skarżący wskazał P. ... ..., ... D..

7 Odnosząc się do powyższych okoliczności Sąd zauważył, że zarówno w skardze z dnia 25 lipca 2020 r. (k. 3 akt sądowych), we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 10 września 2020 r. (k. 23 akt sądowych), jak i w zażaleniu z dnia 7 października 2020 r. (k. 38 akt sądowych), skarżący jako adres do doręczeń wskazuje: ul. P. ..., ... D.. Adres ten widnieje również na kopertach, w których nadano przedmiotowe pisma. Co więcej, w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie jako adres skarżącego również widnieje ul. P. ..., ... D.. Co istotne, na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie podważał skuteczności doręczeń na powyższy adres. Ponadto, z akt sądowych przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że odpis postanowienia Sądu z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1496/20, doręczony na adres: ul. P. ..., ... D., został odebrany osobiście przez skarżącego (k. 43). Skarżący również odebrał osobiście wezwanie Sądu do nadesłania informacji o adresie zamieszkania (k. 66 akt sadowych). Dopiero w odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący wskazał jako adres zamieszkania P. ... ..., ... D..

8 Dodatkowo, w piśmie z dnia 5 marca 2021 r. Poczta Polska potwierdziła, że korespondencja zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została odebrana przez A. Z. – dorosłego domownika – w dniu 1 września 2020 r. (k. 67 akt sądowych).

9 W świetle powyższych ustaleń Sąd poddał w wątpliwość wyjaśnienia skarżącego dotyczące okoliczności niedochowania terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Stąd też wobec niewskazania przesłanek, które w wystarczającym stopniu uzasadniałyby przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd odmówił jego przywrócenia. W ocenie Sądu nie przedstawiono bowiem wyjaśnień, które mogłoby wpłynąć na zmianę oceny dokonanej w postanowieniu z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1496/20.

10 Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a.

11 W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia braków formalnych skargi, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.:

12 - art. 72 § 1 p.p.s.a., przez bezpodstawne uznanie A. Z. za dorosłego domownika, podczas gdy skarżący wskazuje, iż jest to sąsiadka mieszkająca w lokalu obok,

13 - art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 72 p.p.s.a., przez błędne zastosowanie przedmiotowych przepisów do niniejszej sprawy, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że nie ze swojej winy nie został uzupełniony brak formalny w zakresie nie wskazania numeru PESEL, w sytuacji gdy nadano bieg sprawie (pomimo nadania rygoru odrzucenia skargi), co zdaniem skarżącego konwaliduje uzupełnienie braku formalnego skargi, bowiem organ - Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ustosunkował się do skargi, co oznacza, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było bezcelowe a jednocześnie przez błędne nieprzywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

16 Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

17 W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd Wojewódzki był związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w postanowieniu z 9 grudnia 2020 r., którym uchylono poprzednie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, konkretnie nr PESEL.

18 Mianowicie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ewentualne stwierdzenie – przy ponownym rozpoznaniu wniosku – nieprawidłowości doręczenia wezwania z 28 sierpnia 2020 r. wskazywałoby na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

19 Wbrew ocenie Sądu Wojewódzkiego wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu, podjęte czynności wyjaśniające nie pozwoliły jednoznacznie potwierdzić prawidłowości doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 72 § p.p.s.a.

20 Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz pisma Poczty Polskiej S.A. z 8 marca 2021 r. nie wynika na jakiej podstawie doręczyciel uznał A. Z. za domownika. Również z oświadczeń A. Z. i S. Z. trudno wywieść, aby byli domownikami w rozumieniu art. 72 § 1 p.p.s.a., natomiast skarżący w złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że wymienione osoby są sąsiadami i zamieszkują w odrębnym lokalu. Sama analiza Sądu Wojewódzkiego w zakresie adresu skarżącego i A. Z., a więc wskazanie na ten sam numer domu w którym wymienione osoby zamieszkują, nie było wystarczające do podważenia oświadczenia skarżącego co do jego zamieszkiwania w odrębnym lokalu niż osoba, która odebrała korespondencję sądową. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkami Z., czy też wspólnie z nimi zamieszkuje. Skoro A. Z., która odebrała przesyłkę w dniu 1 września 2020 r. oświadczyła, że przekazała ją skarżącemu 10 września 2020 r., to należało uznać, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w opóźnionym wykonaniu zarządzenia w przedmiocie uzupełnienia braku formalnego skargi.

21 Podkreślić należy, że datą zastępczego doręczenia pisma w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. jest dzień przyjęcia pisma przez osobę będącą dorosłym domownikiem.

22 Ustanowione w art. 72 § 1 p.p.s.a. domniemanie doręczenia zastępczego może zostać obalone, gdy adresat wykaże, że pisma nie doręczono w terminie, w którym potwierdzony został jego odbiór. W piśmiennictwie i orzecznictwie wyrażono pogląd, że obalenie powyższego domniemania stanowi podstawę do przywrócenia terminu adresatowi (por. R. Hauser, M. Wierzbowski. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarze. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2017, str. 474). Tak też uznał Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim postanowieniu, wskazując na potrzebę ustalenia, czy pokwitowanie odbioru przez A. Z. pisma adresowanego do skarżącego mogło być skuteczne względem skarżącego. Kierując się takimi wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć w ustalonych okolicznościach sprawy, że skarżący uprawdopodobnił, iż bez jego winy wezwanie sądowe nie dotarło do niego w dacie odbioru korespondencji przez A. Z. Jak wskazano w orzecznictwie, z uwagi na szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, sąd administracyjny powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy pismo dotarło do rąk adresata (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2008 r. II OZ 799/08).

23 Przedstawione wyżej uwarunkowania prawne i faktyczne nie zostały w sposób właściwy uwzględnione przez Sąd Wojewódzki, co skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu. Tymczasem z przyczyn wyżej wskazanych należało uznać, że w sprawie zachodziła podstawa do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

24 W konsekwencji orzeczono zgodnie z art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 p.p.s.a.