Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r., II OZ 1176/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2018 r., II OZ 1176/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2993/17 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do akt postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2993/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. C. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...]sierpnia 2017 r. nr [...].

3 W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że skarżący wraz ze skargą na ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została uznana za doręczoną po dwukrotnym awizowaniu, jednakże on sam nigdy tych awiz nie otrzymał. Nie miał zatem wiedzy co znajdowało się w przesyłce oraz kto jest jej nadawcą. Informację o korespondencji otrzymał w dniu 15 września 2017 r. w trakcie wizyty w placówce pocztowej, związanej z inną sprawą. Tego samego dnia przesyłka została zwrócona do organu. Następnie skarżący wskazał, że jeszcze tego samego dnia podjął kroki w celu uzyskania wiedzy, jaki dokument znajdował się w przesyłce. Drogą elektroniczną zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o wskazanie jej zawartości oraz przesłanie jej skanów. W dniu 22 września 2017 r. otrzymał odpowiedź, z której wynikał brak możliwości przekazania drogą elektroniczną zawartości przesyłki i jednocześnie wskazano, że może zapoznać się z aktami spraw w siedzibie urzędu. Skarżący wskazał, że podjął kolejne próby uzyskania wiadomości o ewentualnym nadawcy przesyłki i telefonował w tej sprawie do poczty, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Departamentu Legalizacji Pobytu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Otrzymał informację, że w ostatnim czasie nie były mu przesyłane żadne pisma. Podjął także próbę pozyskania informacji za pomocą korespondencji przez profil zaufany EPUAP. Dopiero w dniu 18 października 2017 r. – a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi – otrzymał na właściwe konto EPUAP, po ponownym wezwaniu organu, informację od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że korespondencja zwrócona z placówki pocztowej w dniu 15 września 2017 r. zawierała decyzję z dnia 23 sierpnia 2017 r. Wobec powyższych okoliczności skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zaznaczając, że pomimo braku wiedzy co do nadawcy przesyłki, podjął wszelkie możliwe kroki w celu ustalenia, co znajdowało się w korespondencji, której z uwagi na brak otrzymania awiz nie mógł odebrać. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z 19 kwietnia 2018 r. skarżący wskazał, że nie składał reklamacji na poczcie z uwagi na okoliczność, iż byłoby to tylko "słowo przeciwko słowu" w zakresie pozostawienia bądź nie awiza dotyczącego korespondencji. Zaznaczył, że nie był jedyną osobą, która miała problemy z doręczeniami przesyłek w tamtym okresie. Ponadto ponownie podkreślił, że nie miał możliwości złożenia skargi na coś, o czym tak naprawdę nie miał wiedzy.

4 Uzasadniając odmowę przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi Sąd I instancji stwierdził, że nie neguje, że mogła mieć miejsce okoliczność podana przez skarżącego i zaskarżona decyzja faktycznie została skarżącemu nieprawidłowo awizowana. Zaznaczył jednak należy, że skarżący – co sam przyznał – nie skorzystał z możliwości zareklamowania doręczenia przesyłki, co uniemożliwia jakąkolwiek weryfikację kwestii prawidłowości awizacji a więc także doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Już to wskazuje, że zaniechał on części dostępnych mu środków dla wykazania braku winy.

5 Co istotniejsze jednak dla kwestii zachowania przez skarżącego należytej staranności, nie skorzystał on z możliwości udania się do siedziby Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w celu przejrzenia akt administracyjnych spraw ze swoim udziałem. Informację o takiej możliwości otrzymał drogą elektroniczną 22 września 2017 r. a zatem zachowując jeszcze termin do wniesienia skargi. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości pomimo, że przejrzenie akt administracyjnych pozwoliłoby mu na ustalenie, co znajdowało się w korespondencji, której nie odebrał. W momencie zaś ustalenia, że jest to decyzja, miałby jeszcze czas na wniesienie skargi z zachowaniem terminu. Powyższe zaniechanie świadczy zdaniem Sądu o tym, że nie można skarżącemu przypisać całkowitego braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

6 Zażaleniem A. C. zaskarżył powyższe postanowienie. Uzasadniając zażalenie podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji Szef Urzędu w wiadomości z 22 września 2017 r. nie potwierdził, że jest nadawcą przesyłki oraz nie oferował przejrzenia akt sprawy, której dotyczy rozstrzygnięcie. Ponadto skarżący wskazał, że Szef Urzędu w rozmowie telefonicznej wprowadził go w błąd informując, że ostatni raz wysłano do niego pismo w marcu 2017 r., a odpowiedź na pismo skarżącego przesłane przez EPUAP dnia 27.09.2017 r., tj. na wiele dni przed upływem terminu do wniesienia skargi, organ przesłał 2 dni po terminie do złożenia skargi - dnia 18.10.2017 r. Dopiero w tej odpowiedzi organ potwierdził, że był nadawcą korespondencji z dnia 28.08.2017 r. Skarżący podkreślił, że gdyby wcześniej wiedział, że to Szef Urzędu był nadawcą przesyłki, to niewątpliwie stawiłby się w urzędzie i zapoznał z aktami.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy.

10 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi, jak i w zażaleniu, nie wykazał okoliczności, które pozwoliłyby na zastosowanie w niniejszej sprawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że w ww. pismach procesowych skarżący przede wszystkim kwestionuje prawidłowość awizowania przesyłki zawierającej postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], a tym samym prawidłowość jej doręczenia. Przedmiotowe postanowienie zostało przesłane na adres skarżącego, który występował w sprawie osobiście. W myśl art. 73 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe postanowienie, przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniach 31 sierpnia 2017 r. oraz 8 września 2017 r. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Treść zarówno wniosku o przywrócenie terminu jak i zażalenia nie obala jednak domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Przywrócenie terminu na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącego o braku awizo prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej.

11 Odnośnie pozostałych podnoszonych przez skarżącego okoliczności podnieść należy, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący wskazał, że o tym, iż przedmiotowa przesyłka została do niego skierowana przez Urząd do Spraw Cudzoziemców dowiedział się po wprowadzeniu jej numeru nadawczego na stronie Poczty Polskiej umożliwiającej śledzenie przesyłek. Powyższe - jak podnosi się we wniosku o przywrócenie terminu - potwierdził ponadto skarżącemu ww. organ w wiadomości email z dnia 22 września 2017 r. wskazując, że "do chwili obecnej do tut. organu nie wpłynęła wskazana przesyłka skierowana do Pana, zwrócona przez operatora pocztowego". Jednocześnie organ poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Urzędu. Skarżący jednak nie skorzystał z możliwości zapoznania się z aktami sprawy prowadzonej ostatnio wobec niego, co niewątpliwie pozwoliłoby na ustalenie zawartości skierowanej do niego przez organ korespondencji. Powyższa okoliczność świadczy natomiast o braku dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Stąd też zaskarżone postanowienie odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi uznać należy za prawidłowe, gdyż zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy.

12 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.