Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., II OZ 1078/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2013 r., II OZ 1078/13

Sentencja

1 Dnia 27 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 października 2013 roku, sygn. akt II SA/Bk 561/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] czerwca 2012 roku, nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 14 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca nie wykazał że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnianie jego żądania. Sąd podkreślił, że rozpoznawany wniosek jest trzecim wnioskiem o przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Dwa poprzednie wnioski dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym zostały oddalone postanowieniami z dnia 25 września 2012 r. oraz z dnia 27 marca 2013 r., zaś zażalenia na te postanowienia zostały oddalone postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 20 12 r., sygn. akt II OZ 967/12 oraz z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 382/13. Sąd zaznaczył, że nieuwzględnienie dotychczasowych wniosków o prawo pomocy spowodowane było uznaniem ich za niewiarygodne, nieobrazujące w sposób wszechstronny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. W postanowieniach sądu I instancji zwracano uwagę na występowanie znacznej dysproporcji w deklarowanych wydatkach i dochodach oraz ich nieudokumentowanie. Naczelny Sąd Administracyjny natomiast podkreślał nieprzedłożenie przez skarżącego postanowień o bezskuteczności prowadzonych wobec niego egzekucji, co stanowiłoby dowód na brak wystarczającego majątku i dochodów umożliwiających uiszczenie kosztów sądowych. Sąd uznał, że aktualnie rozpoznawany wniosek również budzi poważne wątpliwości. Wnioskodawca nie wyjaśnił, skąd uzyskuje środki na bieżące potrzeby, skoro jego renta jest zajęta w postępowaniu egzekucyjnym, a gospodarstwo – jak on sam deklaruje – utraciło dochodowość wskutek jego braku zdolności do pracy. Do wniosku nie dołączono także żadnych dowodów ponoszonych wydatków (za wyjątkiem dokumentów wskazujących na zajęcia egzekucyjne). Deklarując zadłużenie w wysokości około 14.000 zł skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów na tę okoliczność. Również powołując się stale na zajęcia egzekucyjne nie przedstawił postanowienia o bezskuteczności egzekucji, które mogłoby świadczyć o jego niewypłacalności. Sąd uznał, że brak załączenia postanowienia o bezskuteczności egzekucji przy jednoczesnym deklarowaniu trudnej sytuacji majątkowej podważa wiarygodność złożonych oświadczeń majątkowych, uprawnia do wniosku o wybiórczym charakterze przedkładanej dokumentacji, a przez to jej niewiarygodności. Sąd pokreślił, że nie neguje trudnej sytuacji skarżącego oraz, że prowadzenie działalności rolniczej, zwłaszcza przez osobę w podeszłym, wieku wiąże się z wieloma trudnościami. Jednak przyznanie prawa pomocy może nastąpić jedynie po przedłożeniu oświadczenia majątkowego niebudzącego istotnych wątpliwości.

3 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł E.S. zarzucając mu bezpodstawne przyjęcie, że posiada nieujawnione środki finansowe, którymi może pokryć koszty sądowe oraz brak rzetelnej oceny sytuacji osobistej i materialnej osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo rolne, do tego uznanej za czasowo niezdolną do pracy w tym gospodarstwie. Skarżący podniósł, że prowadzenie w stosunku do niego postępowań egzekucyjnych niewątpliwie świadczy o tym, że nie ma on wystarczających środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodatkowo do zażalenia skarżący załączył odpis odroczenia przez Prezesa Sądu Rejonowego w Zambrowie spłaty kosztów sądowych oraz postanowienie o umorzeniu wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego w związku ze stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

6 W niniejszej sprawie podstawą odmowy przyznania prawa pomocy było niewystarczające udowodnienie przez wnioskodawcę, że jego sytuacja finansowa uzasadniani zwolnienie go z obowiązku uiszczenie kosztów sądowych, a tym samym opłacenie tych kosztów z budżetu państwa. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy stanowi więc odstępstwo od powyższej zasady, jego udzielenie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą finansowania strony z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Sąd I instancji w niniejszej sprawie stwierdził, że nie budzi jego wątpliwości trudna sytuacja skarżącego, jednakże brak dowodów potwierdzająca niemożność pokrycia kosztów sądowych, przede wszystkim nieprzedstawienie postanowień o bezskuteczności prowadzonych wobec niego egzekucji, powoduje że nie można przyznać skarżącemu wnioskowanego prawa pomocy. Wskazać należy, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji nie posiadał wymienionego wyżej postanowienia, jednakże wobec dołączenia takiego postanowienia do rozpoznawanego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadną uznaje potrzebę ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Tym bardziej, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd stwierdził, że jest świadomy jego trudnej sytuacji i problemów związanych z samodzielnym prowadzeniem gospodarstwa rolnego przez osobę w podeszłym wieku, które to okoliczności samodzielnie mogą już stanowić przesłankę do przyznania stronie prawa pomocy.

7 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.