Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r., II OSK 287/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r., II OSK 287/14

Sentencja

1 Dnia 6 października 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. B. i G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 706/13 w sprawie ze skargi A. B. i G. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A. B. i G. B. kwotę 800 (osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

UZASADNENIE

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. B. i G. B. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją nakazującą skarżącym rozbiórkę ogrodzenia.

3 Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

4 | Ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., podjętą na podstawie art. 49 b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U.|

5 |z 2006 r., Nr 156, poz. 1118), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Złotoryi nakazał skarżącym rozbiórkę ogrodzenia zlokalizowanego |

6 |przy ul. [...] w Z. od strony drogi gminnej oznaczonej nr ewid. [...] oraz od strony drogi wojewódzkiej biegnącej w kierunku [...]. Jak wynika z |

7 |uzasadnienia tej decyzji powodem rozstrzygnięcia było ustalenie, że ogrodzenie zostało zrealizowane bez wymaganego prawem zgłoszenia, |

8 |a inwestorzy nie przedstawili wymaganego dla legalizacji samowoli budowlanej zaświadczenia o zgodności ogrodzenia z obowiązującym |

9 |miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - stosownie do wydanego w toku sprawy postanowienia organu z dnia [...] kwietnia 2007 r. |

10 |Z akt sprawy administracyjnej wynika, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżący występowali do właściwego organu o wydanie |

11 |zaświadczenia potwierdzającego zgodność wybudowanego ogrodzenia z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. |

12 |Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Burmistrz Miasta Złotoryi odmówił wydania żądanego zaświadczenia, przy czym powodem tej odmowy |

13 |było ustalenie, że ogrodzenie zostało zrealizowane nie w granicy nieruchomości skarżących z drogą, lecz z przekroczeniem tej granicy w |

14 |całości na działce nr [...] przeznaczonej w planie pod drogę gminną. Ustalenie takie zostało poczynione w oparciu o opinię uprawnionego |

15 |geodety K. D., która w toku postępowania związanego z wydaniem zaświadczenia, na zlecenie organu, wznowiła znaki graniczne dla działki nr |

16 |[...] w trybie przewidzianym w art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520). |

17 |W sporządzonej wówczas opinii geodety stwierdzono, że ogrodzenie skarżących zajmuje część działki [...] o powierzchni 19 m2 i jest wynikiem |

18 |wybudowania ogrodzenia o szerokości 0,50 m w osi granicy oraz część działki nr [...] o pow. 32 m2 będącej własnością województwa |

19 |dolnośląskiego, stanowiącej drogę wojewódzką nr [...] i jest wynikiem wejścia z budową ogrodzenia poza granice działki skarżących [...]. Należy|

20 |wskazać, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] stycznia 2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie |

21 |Burmistrza Miasta Złotoryi o odmowie wydania zaświadczenia było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem z dnia 18 czerwca |

22 |2009 r. (sygn. akt II SA/Wr 144/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę skarżących. Wniesiona przez nich od tego |

23 |wyroku skarga kasacyjna została wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r. w sprawie II OSK 1593/09 |

24 |oddalona. |

25 |Z dokumentacji znajdującej się w aktach postępowania wynika ponadto, że w dniu 12 lipca 2011 r. skarżącym została doręczona opinia biegłego|

26 |sądowego z zakresu geodezji D. L. sporządzona w dniu 28 czerwca 2011 r. na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Złotoryi nadzorującej śledztwo |

27 |w sprawie przekroczenia w październiku 2008 r. uprawnień przez geodetów miejskich przy czynności wznowienia znaków granicznych pomiędzy |

28 |działkami nr [...] i nr [...]. W opinii tej stwierdzono, że "geodeta K. D. błędnie wyznaczyła przebieg spornej granicy w terenie" oraz że "G. |

29 |B. słusznie zarzuca, iż geodeta K. D. błędnie wyznaczyła przebieg spornej granicy w terenie" (por. opinia k. 428-432 akt |

30 |administracyjnych). |

31 |Wskazując na powyższą opinię skarżący w dniu 14 lipca 2011 r. wystąpili do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Złotoryi z |

32 |wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nakazującą im rozbiórkę ogrodzenia. We |

33 |wniosku tym wskazali, że w oparciu o uzyskaną opinię wystąpili także do Burmistrza Miasta Złotoryi o wydanie stosownego zaświadczenia o |

34 |zgodności zrealizowanego ogrodzenia z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. |

35 |Decyzją z [...] października 2011 r. organ odmówił wznowienia. Z uwagi na wadliwą formę tego rozstrzygnięcia Dolnośląski Wojewódzki Inspektor|

36 |Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 8 grudnia 2011 r. uchylił decyzję organu I instancji z przekazaniem mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.|

37 |Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Złotoryi postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. ponownie odmówił wznowienia |

38 |postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. organ odwoławczy utrzymał je w mocy. Organy uznały, że podanie skarżących |

39 |o wznowienie postępowania w zasadzie nie odnosi się do żadnej z podstaw wznowienia. Powołały się na fakt umorzenia postępowania karnego w |

40 |sprawie przekroczenia uprawnień przez geodetów miejskich przy wznowieniu znaków granicznych oraz orzeczenie przez Burmistrza Złotoryi |

41 |kolejnej odmowy wydania zaświadczenia utrzymanej w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] września |

42 |2011 r. Zwróciły uwagę, że jedynym powodem nakazu rozbiórki było niewykonanie przez skarżących obowiązku przedstawienia zaświadczenia. |

43 |Usytuowanie ogrodzenia nie była natomiast ani powodem wszczęcia postępowania, ani jego zakończenia decyzją o rozbiórce, stąd, jak |

44 |stwierdziły organy, nie ma bezpośredniego związku pomiędzy ustaleniami biegłego geodety a kwestionowaną decyzją. |

45 |W wyniku skargi skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 12 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 362/12) |

46 |uchylił wyżej opisane postanowienia organów obu instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wbrew stanowisku organów, przesłanką rozbiórki w |

47 |świetle art. 49 b Prawa budowlanego nie jest samo nieprzedłożenie zaświadczenia o zgodności samowoli z miejscowym planem zagospodarowania |

48 |przestrzennego niezależnie od przyczyn niewydania zaświadczenia. Przesłanką rozbiórki jest brak zgodności budowy z przepisami o planowaniu |

49 |i zagospodarowaniu przestrzennym. Za błędną w związku z tym Sąd uznał ocenę organów, że z treści wniosku skarżących niewątpliwie wynika |

50 |brak powołania podstawy wznowienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd rozważał: "Wymagało oceny, czy okoliczność stanowiącą przesłankę wznowienia |

51 |postępowania stanowi zgodność budowy ogrodzenia z planem miejscowym, gdy skarżący twierdzili tak od początku trwania postępowania |

52 |rozbiórkowego, zaś zdaniem organu i według oceny wyroku II SA/Wr 73/07 okoliczności tej organ nie powinien badać, czy uzyskanie przez |

53 |skarżących nowego zaświadczenia, jednak stwierdzającego wyraźnie, że ogrodzenie od początku (w szczególności w dacie wydania nakazu |

54 |rozbiórki) było usytuowane bez naruszania planu miejscowego" i dalej: "Można więc zgłosić wątpliwość, czy powstanie możliwości udowodnienia|

55 |przed organem nadzoru budowlanego niezgodności dotychczasowego zaświadczenia z prawdą obiektywną, już tworzyło podstawę wznowieniową (art. |

56 |217 § 2 pkt 1 w związku z art. 76 § 3 k.p.a.), czy dopiero uzyskanie nowego zaświadczenia stwierdzającego nieprawdziwość zaświadczenia |

57 |stanowiącego jedną z podstaw nakazu rozbiórki (a więc wniosek skarżących byłby przedwczesny). Jak zaznaczono na wstępie, wobec luk w |

58 |materiale dowodowym oraz pominięcia przez organ istotnych zagadnień, sygnalizowanych przez Sąd do rozstrzygnięcia przez organ, nie było |

59 |uzasadnione już teraz uznanie orzeczonej odmowy za prawidłową, a jedynie wadliwie w części uzasadnioną. Poza granicami nin. sprawy |

60 |pozostają zagadnienia procesowe i materialnoprawne wymagające rozstrzygnięcia po wszczęciu postępowania wznowieniowego, zatem na ich temat |

61 |Sąd się nie wypowiada". W zaleceniach dla organów ponownie rozpatrujących sprawę Sąd polecił im zwrócenie się do skarżących o wskazanie co |

62 |w ich ocenie ma stanowić podstawę wznowieniową. |

63 |W toku kolejnego rozpatrywania sprawy organ I instancji, kierując się zapewne powyższymi wskazaniami, kilkukrotnie wzywał skarżących do |

64 |skonkretyzowania przesłanki wznowieniowej. W odpowiedzi, skarżący wyjaśnili, że podstawą ich żądania jest opinia biegłego sądowego |

65 |sporządzona na zlecenie Prokuratury, w której stwierdzono popełnienie błędów przez biegłych geodetów miejskich w określeniu punktów |

66 |granicznych. Następnie organ I instancji wystąpił do Burmistrza Miasta Złotoryi o przekazanie dokumentów związanych z czynnościami geodetów|

67 |miejskich. |

68 |W powyższych okolicznościach organ I instancji postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. podjętym na podstawie art. 149 § 3 kpa, kolejny |

69 |raz odmówił wznowienia. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego zażalenia postanowieniem z [...] lipca 2013 r. utrzymał|

70 |je w mocy. Powodem odmowy wznowienia, jak wynika z treści wydanych postanowień, było uznanie, że opinia biegłego D. L. nie mogła stanowić |

71 |podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa z uwagi na to, że została sporządzona po wydaniu kwestionowanej decyzji. Opinia ta, jak |

72 |przyjęły organy, nie spełnia warunku "nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji nie znanego organowi, który wydał decyzję". |

73 |Ponadto, jak stwierdził organ odwoławczy, przyczyną orzeczenia rozbiórki ogrodzenia nie było jego usytuowanie na terenie sąsiedniej |

74 |nieruchomości (drogi), lecz nieudowodnienie przez inwestorów zgodności wykonanego ogrodzenia z miejscowym planem zagospodarowania |

75 |przestrzennego. |

76 |W skardze, nie zgadzając się z tym stanowiskiem organów, skarżący zwrócili uwagę, że opinia biegłego sądowego, ze względu na kwalifikacje |

77 |(wiedzę) biegłego, ujawnia nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o rozbiórce. Okoliczności te są istotne, gdyż co |

78 |najmniej uprawdopodobniają, że wydana decyzja byłaby inna. Z tych względów należało uznać, że wydana decyzja narusza przepisy postępowania,|

79 |co najmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. |

80 |Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012|

81 |r., poz. 270 ze zm.) określanej dalej jako P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na |

82 |swoje i organów związanie oceną prawną wyrażoną w prawomocnych wyrokach wydanych w sprawie tj. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r. o sygn. |

83 |akt II SA/Wr 73/07 uchylającym decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] i |

84 |poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także w wyroku z dnia [...] września 2012 r. o sygn. akt II SA/Wr 362/12 uchylającym |

85 |postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] i poprzedzające je |

86 |postanowienie organu I instancji. Należy wyjaśnić, że pierwszy z powołanych wyroków dotyczył decyzji administracyjnych nakazujących |

87 |skarżącym rozbiórkę ogrodzenia wydanych w postępowaniu zwykłym, a poprzedzającym ostateczną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. Podstawą ich|

88 |wydania, jak wynika z uzasadnienia tego wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r. było orzeczenie przez organy rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia |

89 |w oparciu o zaświadczenie Burmistrza Miasta Złotoryi z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] stwierdzające, że ogrodzenie znajduje się na obszarze |

90 |drogi gminnej (KDL ½). Uchylając wówczas rozstrzygnięcia organów Sąd w sprawie II SA/Wr 73/07 zwrócił uwagę na wadliwość powyższego |

91 |zaświadczenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dokładnie regulują tryb wydawania zaświadczeń |

92 |(art. 217-220). Wskazywał m. in. "W sytuacji, gdy określona osoba (inwestor) składa wniosek do właściwego organu o wydanie zaświadczenia o |

93 |określonej treści (w tym przypadku poświadczenie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wykonanego ogrodzenia), a |

94 |organ uznaje, że nie ma podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej treści, to nie może wydać zaświadczenia o odmiennej treści aniżeli żąda |

95 |tego wnioskodawca. W takiej sytuacji, stosownie do art. 219 kpa, organ winien wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej|

96 |treści na które przysługuje zażalenie do organu wyższej instancji. Wnioskodawca winien mieć bowiem możliwość, na skutek wniesionego |

97 |zażalenia, uruchomienia procedury zweryfikowania przez inny nadrzędny organ odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. W tym to właśnie|

98 |postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia możliwe jest kwestionowanie odmiennej interpretacji planu, nie zaś w postępowaniu opartym na |

99 |art. 49 b Prawa budowlanego". Kolejny wyrok z dnia 12 września 2012 r. o sygn. akt II SA/Wr 362/12 do którego nawiązał Sąd I instancji w |

100 |uzasadnieniu zaskarżonego obecnie orzeczenia odnosił się natomiast do postanowień odmawiających wznowienia postępowania, a poprzedzających |

101 |obecnie kontrolowane rozstrzygnięcia organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r. i utrzymujące je w mocy postanowienie organu |

102 |odwoławczego z [...] lipca 2013 r. Sąd stwierdził, że wyrok ten obligował organy do uzupełnienia materiału dowodowego, w tym w szczególności |

103 |co do wezwania skarżących do uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania. Dalej wywiódł, że w świetle treści tego wyroku wiążące było |

104 |uznanie, że opinia biegłego sądowego, jest dowodem, który powstał już po wydaniu nakazu rozbiórki ogrodzenia. Wskazał, że na skutek wyroku |

105 |tut. Sądu z dnia 12 września 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego kilkakrotnie występował do wnioskodawców o sprecyzowanie |

106 |treści żądania poprzez wskazanie na jakiej przesłance jest ono oparte. W odpowiedzi skarżący, wskazując na treść art. 145 § 1 pkt 5 kpa |

107 |wyjaśnili, że nową okolicznością uzasadniającą wznowienie jest opinia biegłego sądowego otrzymana z Prokuratury w Złotoryi w dniu 12 lipca |

108 |2011 r. Sąd stwierdził, że tym samym organ wypełnił jego zalecenia zawarte w poprzednim orzeczeniu. Uznał, że ocena wskazanej przez |

109 |skarżących podstawy wznowieniowej miała miejsce już w poprzednim wyroku. Skoro opinia na którą powołali się skarżący powstała po wydaniu |

110 |kwestionowanej decyzji to nie mogła stanowić podstawy wznowienia przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. |

111 |W skardze kasacyjnej skarżący, zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji, zarzucili naruszenie: "art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 |

112 |ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 151 i 145 § 1 pkt 1 |

113 |lit. c P.p.s.a. w zw. z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a |

114 |także art. 7, 77 § 1 kpa i art. 80 kpa przez brak należytego skontrolowania zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem i |

115 |błędne nieuwzględnienie zarzutów skarżących w zakresie naruszeń powyższych przepisów postępowania administracyjnego i uznanie, że nie |

116 |istnieją w niniejszej sprawie podstawy wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a opinia biegłego sądowego nie wypełnia |

117 |przesłanek umożliwiających wznowienie postępowania, gdyż nie spełnia warunku, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa z uwagi na fakt, że |

118 |dowód ten nie istniał w dniu wydania decyzji tj. w dniu [...] czerwca 2009 r." |

119 |W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że choć opinia biegłego na którą wskazali skarżący rzeczywiście została sporządzona po |

120 |wydaniu decyzji ostatecznej, to stwierdzone w niej fakty (okoliczności faktyczne) są "nowością" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. |

121 |Argumentowano, że opinia jest specjalnym środkiem dowodowym, którego szczególny charakter wynika zarówno z istoty dowodzonej okoliczności, |

122 |jak i posiadania przez biegłego wiadomości specjalnych. Opinia biegłego nie stanowi oceny prawnej danego stanu faktycznego, nie jest |

123 |również swobodną oceną określonego dowodu lub grupy dowodów, do których to czynności uprawniony jest wyłącznie organ publiczny prowadzący |

124 |postępowanie. Wbrew twierdzeniom organów, opinia ze względu na kwalifikację (wiedzę) biegłego ujawnia "nowe okoliczności faktyczne |

125 |istniejące w dniu wydania decyzji o rozbiórce". Okoliczności te są istotne, gdyż co najmniej uprawdopodobniają, że wydana decyzja byłaby |

126 |inna. Zarzucono, że organy i Sąd I instancji niezasadnie i z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa odrzuciły możliwość powołania się przez |

127 |skarżących na nowe okoliczności wynikające z treści opinii biegłego oraz innych dokumentów postępowania prokuratorskiego, odstępując od ich|

128 |oceny, w granicach przewidzianych w przepisach art. 7 i 77 § 1 kpa. Argumentowano, że decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana w |

129 |konkretnym stanie faktycznym i prawnym, a z jej uzasadnienia wynika, że podstawą rozbiórki była lokalizacja ogrodzenia w drodze gminnej, co|

130 |świadczyło o jego niezgodności z planem. Skoro zatem obecnie przesłanka ta odpadła to kwestionowana decyzja powinna być wzruszona. |

131 |Do skargi kasacyjnej skarżący załączyli postanowienie Burmistrza Miasta Złotoryi z dnia [...] stycznia 2014 r. odmawiające im kolejny raz |

132 |wydania zaświadczenia potwierdzającego zgodność zrealizowanego ogrodzenia z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego|

133 |tym razem z uwagi na brak spełnienia warunków przewidzianych w tym planie dla ogrodzeń. Podnieśli, że postanowienia planu nie mogą odnosić |

134 |się do ich ogrodzenia, gdyż zostało ono wzniesione przed jego wejściem w życie tj. przed 2004 rokiem. |

135 | |

136 |Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

137 |Skarga kasacyjna jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 151 P.p.s.a. |

138 |Wprawdzie zarzut skargi kasacyjnej nie został sformułowany precyzyjnie, niemniej z jego treści w powiązaniu z treścią uzasadnienia |

139 |jednoznacznie wynika, że skarżący podstawy skargi kasacyjnej upatrują głównie w błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 145 § 1 |

140 |pkt 5 kpa. Ten kluczowy zarzut jest usprawiedliwiony. W rozpatrywanej sprawie zarówno organy obu instancji, jak i Sąd I instancji przyjęły,|

141 |że przedstawiona przez skarżących opinia biegłego sądowego nie może stanowić podstawy wznowienia określonej w tym przepisie z racji |

142 |sporządzenia jej po dniu wydaniu kwestionowanej decyzji. Artykuł 145 § 1 pkt 5 kpa stanowi, że "w sprawie, zakończonej decyzją ostateczną |

143 |wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania |

144 |decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję". W przepisie tym oprócz "nowych dowodów" mowa także o "nowych okolicznościach faktycznych"|

145 |istniejących w dniu wydania decyzji i nieznanych organowi, który wydał decyzję. W doktrynie prawniczej wyjaśniono, że w omawianej |

146 |przesłance występują dwa odrębne człony; jeden dotyczy ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, drugi – nowych dowodów. Ustawodawca |

147 |posługuje się wyraźnie alternatywą "lub". Wprawdzie należy zgodzić się z poglądem, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym |

148 |nie stanowi podstawy wznowienia postepowania, ale błędne ustalenie stanu faktycznego tę podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów |

149 |prowadzić może nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Dlatego też nie można przyjąć, że |

150 |człon pierwszy "nowe okoliczności faktyczne" konsumuje człon drugi – "nowe dowody". Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem, iż nie |

151 |daje podstaw do wznowienia ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, bez dowodów na jej poparcie. Ujawnienie nowych okoliczności |

152 |faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania |

153 |administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2005, s. 648). |

154 |W sprawie było dość oczywiste, że opinia biegłego sporządzona po wydaniu kwestionowanej decyzji nie może być podstawą wznowienia w |

155 |rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Rozważenia wymagało natomiast czy opinia ta nie ujawnia takich okoliczności faktycznych, które istniały |

156 |w dniu wydania decyzji o rozbiórce i nie były znane organowi rozstrzygającemu sprawę, a które mogłyby mieć wpływ na treść decyzji. |

157 |Podkreślenia wymaga, że wyjaśnienie skarżących, iż podstawy wznowienia upatrują w doręczonej im przez Prokuratora opinii biegłego nie |

158 |zwalniało organów i Sądu I instancji z konieczności rozważenia, czy opinia ta nie ujawnia istotnych dla sprawy nowych okoliczności |

159 |faktycznych. Skarżący bowiem, wskazując na ten nowy dowód, domagali się przede wszystkim uwzględnienia, że samowolnie zrealizowane |

160 |ogrodzenie, wbrew wcześniejszym ustaleniom organów, nie znajduje się na terenie drogi gminnej, lecz na granicy ich nieruchomości z tą |

161 |drogą. Nie ma jakichkolwiek przeszkód czy przeciwskazań, aby "nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji i nie znane |

162 |organowi, który ją wydał" ujawniły się dopiero na skutek nowych dowodów powstałych po wydaniu decyzji. Zatem rzeczą organów rozpatrujących |

163 |sprawę, jak również Sądu I instancji kontrolującego ich rozstrzygnięcia było rozważenie, czy fakt, że geodeta, dokonując czynności |

164 |wznowienia znaków granicznych popełniła błąd skutkujący w konsekwencji odmową wydania zaświadczenia niezbędnego dla potrzeb legalizacji |

165 |ogrodzenia mógł mieć wpływ na treść kwestionowanej decyzji. Podkreślenia wymaga, że konieczność badania tej kwestii wyraźnie sugerował Sąd |

166 |I instancji w swoim wcześniejszym wyroku wydanym w niniejszej sprawie. Poza wcześniej zacytowanymi fragmentami uzasadnienia wyroku z dnia |

167 |12 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Wr 362/12) warto również przytoczyć następujące jego stwierdzenie: "Błędna była ocena, że z treści |

168 |wniosku o wznowienie w zestawieniu z ustaleniami zawartymi w materiale procesowym sprawy zakończonej decyzją o rozbiórce wynika brak |

169 |powołania przez skarżących ustawowej podstawy wznowienia. Jak stanowi art. 49 b Prawa budowlanego zasadą jest nakazanie rozbiórki obiektu |

170 |budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Legalizację tej samowoli umożliwia zgodność budowy z przepisami o planowaniu i |

171 |zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego planu miejscowego. Przystępując do legalizacji organ nadzoru |

172 |budowlanego zobowiązuje inwestora do przedłożenia w terminie 30 dni określonych dokumentów stanowiących materiał dowodowy umożliwiający |

173 |zalegalizowanie samowoli budowlanej, w tym zaświadczenia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o zgodności budowy z planem miejscowym. |

174 |Kolejno przepis stanowi, że w przypadku niespełnienia tego obowiązku nakazuje się rozbiórkę. Powyższe sformułowania nie dają podstaw nawet |

175 |w przypadku wykładni gramatycznej, którą przyjął organ, do przyjęcia za wyłączną podstawę nakazu rozbiórki samego nieprzedłożenia |

176 |zaświadczenia. W domyśle, niezależnie od przyczyn tego nieprzedłożenia. Według tej wykładni wydanie nakazu rozbiórki uzależnione byłoby |

177 |wyłącznie od przesłanki formalnej, w postaci nieprzedłożenia przez stronę określonego środka dowodowego. Tymczasem na wstępie ustawa |

178 |przewiduje przesłankę materialnoprawną, a mianowicie niezgodność budowy z planem. Nie wymaga zapewne szerszego uzasadnienia spostrzeżenie, |

179 |że przyjmowanie jako przesłanki nakazu rozbiórki względu czysto formalnego, byłoby niezgodne z dyrektywą dokonywania wykładni w zgodzie z |

180 |Konstytucją". To właśnie na te rozważania Sądu rozpoznającego wcześniejszą skargę skarżących od ich wcześniejszych rozstrzygnięć |

181 |odmawiających wznowienia postępowania powinny były organy i Sąd I instancji zwrócić szczególną uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, a |

182 |nie na stwierdzenie w tym uzasadnieniu oczywistego faktu sporządzenia opinii biegłego jako "nowego dowodu" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 |

183 |kpa po dniu wydania kwestionowanej decyzji, której to okoliczności, jak wynika z uzasadnienia, Sąd w wyroku z dnia 12 września 2012 r. |

184 |nie przypisał decydującego i przesądzającego dla wyniku sprawy znaczenia. |

185 |W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konstrukcja art. 49 b Prawa budowlanego nie uprawnia do przyjęcia, że w każdym przypadku, gdy |

186 |podstawą nakazania rozbiórki obiektu budowlanego było nieprzedstawienie przez inwestora zaświadczenia o zgodności samowoli z planem, to o |

187 |podstawie wznowienia może świadczyć wyłącznie późniejsze uzyskanie takiego zaświadczenia. Teza ta zawodzi już chociażby z tego względu, że |

188 |legalizacja jest uprawnieniem inwestora, który nie musi być zainteresowany w jej przeprowadzeniu. W takim przypadku nawet późniejsze |

189 |uzyskanie żądanego zaświadczenia nie umożliwi wznowienia postępowania. Oznacza to, że ocena podania o wznowienie postępowania zakończonego |

190 |decyzją o rozbiórce obiektu budowlanego w każdym przypadku zgłoszenia takiego żądania musi być indywidulana i odnosić się do okoliczności |

191 |konkretnej sprawy. Wszelkie próby generalizowania, czy ustalenia jakiś wspólnych reguł, do czego wyraźnie dążył Sąd I instancji w |

192 |uzasadnieniu wyroku z dnia 12 września 2012 r. pozostawiając ostatecznie tą kwestię pod rozwagę organom, zawodzą. W rozpatrywanej sprawie, |

193 |jak wynika z ustaleń i akt sprawy, podstawą rozbiórki był brak zaświadczenia o zgodności zrealizowanego obiektu z obowiązującym planem. Ten|

194 |brak zaświadczenia nie był jednak wynikiem zaniechania skarżących, lecz konsekwencją ustalenia przez właściwy organ, że ogrodzenie |

195 |usytuowane jest na terenie drogi gminnej, a zatem na terenie nie przeznaczonym w planie pod budowę ogrodzeń. Skoro zatem po wydaniu decyzji|

196 |o rozbiórce okazało się, że w rzeczywistości ogrodzenie nie zostało wzniesione na terenie drogi gminnej, lecz na granicy działki inwestorów|

197 |z drogą, to fakt ten należało uznać za istotny z punktu widzenia przesłanek warunkujących zastosowanie art. 49 b Prawa budowlanego. |

198 |W świetle powyższego, zarówno organy, jak i Sąd I instancji wadliwie przyjęły, z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa, że podanie skarżących |

199 |o wznowienie postępowania nie opiera się na żadnej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 145 § 1 kpa. Powodowało to konieczność |

200 |uchylenia zaskarżonego wyroku i wydanych przez organy obu instancji postanowień na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c|

201 |P.p.s.a. |

202 |O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 i 200 P.p.s.a. |