Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2023 r., II OSK 2579/22

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2023 r., II OSK 2579/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 999/22 w sprawie ze skargi L.C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 29 marca 2022 r. nr DL.WIIPO.410.6434.2021/MBa/II w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 lipca 2022 r., IV SA/Wa 999/22 oddalił skargę L.C. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) z 29 marca 2022 r., nr DL.WIIPO.410.6434.2021/MBa/II, którym wskazany organ, działając na podstawie art. 58 § 1-2, art. 59 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 4 stycznia 2019 r., nr WSC-II-A.6151.32940.2018 odmawiającej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, stwierdzając jednocześnie uchybienie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego.

3 L.C. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w zw. art. 58 § 1 i 2 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, pomimo iż strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nie zostało przez nią zawinione.

4 Z uwagi na powyższy zarzut skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Sądu I instancji oraz rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

5 Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje:

6 Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

7 Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionej podstawie. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej podważającego z powołaniem się na naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zasadność sformułowanej w zaskarżonym wyroku oceny uznającej za zgodne z prawem postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Naczelny Sąd Administracyjne podziela stanowisko Sądu o braku podstaw do uwzględnienia przez SUdSC wniosku strony z 9 czerwca 2021 r. wobec braku wystąpienia przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a. w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

8 Argumentacja skargi kasacyjnej opiera się na twierdzeniu, że jakkolwiek ustanowiony w toku postępowania administracyjnego przez stronę pełnomocnik nie dopełnił obowiązku złożenia w terminie odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 4 stycznia 2019 r., nr WSC-II-A.6151.32940.2018 odmawiającej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tym niemniej sytuacja ta nie powinna kształtować uprawnienia strony do poddania kontroli instancyjnej tego aktu, albowiem skarżący oczekiwał profesjonalnego i starannego działania pełnomocnika w sprawie.

9 Warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi, jak się jednolicie przyjmuje, zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399; A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 427). Strona i jej pełnomocnik mają obowiązek wzajemnego starannego działania, co jest konsekwencją założenia, że działanie pełnomocnika jest traktowane jak działanie strony. Nie można zatem skutecznie opierać wniosku o przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej na twierdzeniu, że zaniedbania dopuścił się pełnomocnik, a nie strona. Jak trafnie stwierdza się w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, błędy pełnomocnika rzutują na sytuację prawną strony przez niego reprezentowanej i nie stanowią okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminowi (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2021 r., II OSK 3074/20; wyrok NSA z 9 listopada 2016 r., I OSK 1989/16).

10 Jedynie na marginesie przywołanej oceny stwierdzającej nietrafność zarzutu kwestionującego możliwość przypisania skarżącemu winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego należy zauważyć, że przyjęte przez Sąd I instancji okoliczności faktyczne nasuwają zasadnicze wątpliwości co do możliwości twierdzenia przez skarżącego, że ze swoim żądaniem w sprawie wystąpił z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Powyższy przepis formułuje wymaganie, zgodnie z którym prośba o przywrócenie terminu powinna zostać wniesiona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przyjęte w zaskarżonym wyroku ustalenia faktyczne wskazują, że z racji spóźnionego wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 4 stycznia 2019 r. doręczonej pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 stycznia 2019 r. SUdSC postanowieniem z 8 października 2020 r., nr DL.WIIIPO.410.4251.2019/BP stwierdził uchybienie przez stronę terminowi do wniesienia od niej odwołania. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że przed jego wydaniem (24 września 2020 r.) skarżący dołączył do akt wypowiedzenie pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi (P.Ś.). W sytuacji, gdy powodem wystąpienia przez stronę wnioskiem z 9 czerwca 2021 r. o przywrócenie terminu była niestaranność zachowania tego pełnomocnika, to trudno ustanie przyczyny uchybienia terminowi wiązać z datą ustanowienia przez skarżącego nowego pełnomocnika, jeżeli w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przyznał, że bezpośrednią przyczyną wypowiedzenia dotychczasowego pełnomocnictwa był niezadowalający kontakt z ustanowionym pierwotnie pełnomocnikiem i wywołana u skarżącego irytacja z tego stanu rzeczy.

11 W kontekście dopełnienia wymagania określonego w art. 58 § 2 k.p.a. przyjąć trzeba, że w sytuacji, gdy strona decyduje się wypowiedzieć pełnomocnictwo, działając w trosce o własne interesy, powinna bez nieuzasadnionej zwłoki osobiście zainteresować się przebiegiem postępowania prowadzonego z jej udziałem przed organem administracji publicznej, albo niezwłocznie ustanowić nowego pełnomocnika, który miałby obowiązek uzyskania informacji o stanie sprawy i w zależności od tych informacji - podjęcia odpowiednich czynności procesowych. Niezachowanie wymagania, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., uniemożliwiało w tych warunkach przyjęcie, że zachodziła w sprawie podstawa do przywrócenia terminu, albowiem strona uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi nie zostało przez nią zawinione, co postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. czyni w całości nieusprawiedliwionym.

12 Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

13 Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.