Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2019 r., II OSK 2295/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2019 r., II OSK 2295/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia WSA (del.) Edyta Podrazik (spr.), Protokolant starszy specjalista Marek Szwed- Lipiński, po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1134/16 w sprawie ze skargi U. B. i H. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...],[...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym kasacyjnie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1134/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi U.B. i H.B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], [...], w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I) i zasądził od organu na rzecz skarżących U.B. i H.B. solidarnie kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).

3 Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

4 Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Wojewoda Ł. – po rozpoznaniu wniosku U. i H. B. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. B. pozwolenia na budowę drenażu powierzchniowego działki nr ew. [...], obręb [...] w W.

5 Po rozpatrzeniu odwołania U. i H. B., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), uchylił w całości decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] września 2015 r. i umorzył postępowanie organu I instancji.

6 W uzasadnieniu organ wskazał, że w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek nielegitymowanego podmiotu podlega ono umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Taka sytuacja, zdaniem organu wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, bowiem U.B. i H.B., na wniosek których zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nie posiadają przymiotu strony w kwestionowanym postępowaniu.

7 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. złożyli U.B. i H.B., wnosząc o jej uchylenie.

8 W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

9 Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a."), uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

10 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Sąd podzielił argumentację przedstawioną przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji, stając na stanowisku, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo odmówił skarżącym przymiotu strony i w konsekwencji umarzył wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał przepis art. 151 P.p.s.a.

11 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku zawierającego sentencję jednoznacznie sprzeczną z treścią uzasadnienia. Naruszenie to miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy, gdyż w świetle spójnej argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku przemawiającej za oddaleniem skargi U.B. i H.B., w tym wskazania art. 151 P.p.s.a. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w sentencji wyroku orzeczono o uchyleniu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

12 W konsekwencji skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

13 W odpowiedzi na skargę kasacyjną U.B. i H.B. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono, że w sprawie zastosowanie powinna znaleźć norma art. 184 P.p.s.a., zgodnie z którą jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu wyroku jego sentencja nie uległaby zmianie.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanki wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

17 Skarga kasacyjna okazała się zasadna, gdyż podniesiono w niej skutecznie zarzut mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku zawierającego sentencję jednoznacznie sprzeczną z treścią uzasadnienia.

18 W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1643/17, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem pomimo że sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, to jako podstawę prawną orzeczenia wskazał przepis art. 151 P.p.s.a., który stanowi podstawę orzeczenia sądu w przypadku, gdy sąd nie dostrzega niezgodności z prawem określonego aktu lub czynności i oddala skargę. Z treści uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika przy tym, że sąd w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego w kwestii odmowy przyznania U.B. i H. B. przymiotu strony i zaaprobował umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego na ich wniosek. Treść orzeczenia sądu I instancji pozostaje więc w oczywistej sprzeczności z motywami stanowiącymi wyjaśnienie sentencji wyroku, co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania sądu I instancji i poznanie racji, które stały u podstaw uchylenia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W istocie więc pośrednim skutkiem sprzeczności uzasadnienia wyroku z jego rozstrzygnięciem jest brak wskazania jakichkolwiek przesłanek uzasadniających to rozstrzygnięcie. W zaskarżonym wyroku znalazło się uzasadnienie, w którym wskazano argumenty przemawiające za prawidłowością kontrolowanej decyzji i oddaleniem skargi, a jednocześnie w uzasadnieniu tym brak jest jakichkolwiek argumentów przemawiających za uchyleniem decyzji. Wskutek tej sprzeczności organ, który wydał uchyloną decyzję nie jest w stanie ustalić powodów jej uchylenia i w rezultacie sentencja wyroku jest pozbawiona uzasadnienia prawnego.

19 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

20 Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona rzetelnej kontroli decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego czemu da wyraz w uzasadnieniu wyroku spełniającemu wymogi art. 141 § 4 P.p.s.a.

21 Orzekając o kosztach postępowania Sąd zastosował przepis art. 207 § 2 P.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości z uwagi na szczególny charakter naruszenia przepisów prawa, które spowodowane zostało oczywistym błędem sądu I instancji, niezawinionym przez żadną ze stron postępowania.