Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2023 r., II OSK 1666/22

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2023 r., II OSK 1666/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych E.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Op 383/21 oraz uzupełniającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Op 383/21 w sprawie ze skargi E.J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr 135/2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargi kasacyjne.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 9 listopada 2021 r., II SA/Op 383/21, w wyniku rozpoznania skargi E.J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: OWINB) z 22 kwietnia 2021 r., nr 135/2021, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] dalej: PINB) z 27 stycznia 2021 r., nr 4/21 nakazującą K.J. i E.J. rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ew. [...], obręb [...] przy ul. [...] w O. oraz postanowienie PINB z 27 stycznia 2021 r., nr 6/21 odmawiające zmiany postanowienia własnego z 11 maja 2020 r., nr 44/20, zmienionego postanowieniem z 27 listopada 2020 r., nr 125/20 w zakresie terminu wykonania nałożonego na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: p.b., obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości projektu budowlanego zamiennego -uchylił zaskarżoną decyzję OWINB z 22 kwietnia 2021 r. w części, w jakiej utrzymała ona w mocy ww. postanowienie PINB z 27 stycznia 2021 r. (pkt 1), zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 2).

3 Pismem z 11 lutego 2022 r. E. J. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 134 § 1 w zw. z art. 138 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przez nieprawidłowe sformułowanie rozstrzygnięcia w pkt. 1 sentencji zaskarżonego wyroku poprzez brak rozstrzygnięcia co do całości zaskarżonej decyzji, które jest nieskorelowane z brzmieniem jego uzasadnienia w tym zakresie. Wymienione naruszenia przepisów postępowania doprowadziły Sąd I instancji do wydania wyroku o niejednoznacznej treści, nieskorelowanej z brzmieniem uzasadnienia, z której nie wynika, jaka część decyzji została przez Sąd I instancji uchylona, a jaka nie; w przypadku uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku nie można by jednoznacznie określić, w jakim zakresie wiąże on strony, Sąd, inne sądy i organy, oraz w jakim zakresie jest on objęty powagą rzeczy osądzonej; 2) art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku rozważań wskazujących na brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w sytuacji braku rozstrzygnięcia w tym zakresie w sentencji wyroku, co w konsekwencji uniemożliwia odniesienie się do treści zaskarżonego wyroku i jego prawidłową ocenę.

4 Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

5 Uwzględniając wniosek skarżącego poprzedzający złożenie ww. skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r., II SA/Op 383/21 uzupełnił wyrok z 9 listopada 2021 r., II SA/Op 383/21, który został wydany w następstwie rozpoznania skargi skarżącego na decyzję OWINB z 22 kwietnia 2021 r., poprzez dodanie do niego pkt. 3 o treści "w pozostałej części skargę oddala".

6 Skarżący złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania (art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.) w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy; 2) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7b k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania (art. 7b k.p.a.) w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy; 3) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.) w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy; 4) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania (art. 9 k.p.a.) w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy; 5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zawarcia w uzasadnieniu wyroku szczegółowych rozważań wskazujących na brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.

7 Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

8 Zarządzeniem z 5 grudnia 2023 r. sprawy toczące się wskutek wniesionych obu skarg kasacyjnych zostały na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonych wyroków, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skargach kasacyjnych przyczyny wadliwości prawnej obu zaskarżonych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

11 Oceniając w tak zakreślonych granicach skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie zostały one oparte przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.

12 Niezasadne pozostają zarzuty przypisujące Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 138, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizacja tego wymagania znajduje swój wyraz w obowiązku sporządzenia przez sąd sentencji, która powinna zawierać poza oznaczeniem sądu, imion i nazwisk sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, daty i miejsca rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imienia i nazwiska lub nazwy skarżącego, również przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu. Zaskarżonym wyrokiem z 9 listopada 2021 r. Sąd I instancji rozpatrywał skargę wniesioną przez skarżącego na decyzje OWINB z 22 kwietnia 2021 r., którą utrzymana została w mocy przez organ odwoławczy decyzja PINB z 27 stycznia 2021 r. nakazująca rozbiórkę oraz postanowienie tego organu z 27 stycznia 2021 r., co zobowiązywało Sąd do wypowiedzenia się odnośnie do legalności tak ujętego rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się z zastrzeżeniami skarżącego, że uzasadnienie ww. wyroku nie zostało skorelowane z jego sentencją w związku z tym, iż ocenie prawnej, której przedmiotem były powody nakazujące Sądowi potwierdzić prawidłowość zastosowania w sprawie przez OWINB art. 51 ust. 5 p.b. wobec niewykonania przez inwestorów nałożonego na nich przez PINB decyzją z 15 lipca 2016 r., nr 112/16 obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wprowadzone w trakcie budowy budynku zmiany związane ze zwiększeniem jego powierzchni zabudowy i kubatury, a przez to stanowiące istotne odstąpienie od pozwolenia na budowę udzielonego przez Prezydenta Miasta [...] decyzją z 7 lipca 2014 r., nr 381/14, nie towarzyszyło zamieszczenie w sentencji wyroku orzeczenia o oddaleniu w tym zakresie skargi złożonej przez skarżącego. Wyrazem powyższego zaniechania było wystąpienie przez skarżącego pismem z 26 stycznia 2022 r. na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. o uzupełnienie wyroku poprzez orzeczenie przez Sąd co do zaskarżonej decyzji w części niepodlegającej uchyleniu (k. 192). To żądanie procesowe zostało uwzględnione, wobec czego brak jest podstaw do wskazywania w skardze kasacyjnej z powołaniem się na naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 138, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. na podjęcie przez Sąd aktu jurysdykcyjnego cechującego się niepełnością, czy też nieprawidłowe ustosunkowanie się do przedmiotu zaskarżenia wyłącznie w uzasadnieniu wyroku, jeżeli w przewidzianym ustawą procesową trybie na wniosek skarżącego doszło do konwalidowania tejże wadliwości orzeczenia w następstwie wydania przez Sąd wyroku z 7 kwietnia 2022 r. uzupełniającego w wymaganym zakresie wyrok z 9 listopada 2021 r. (por. wyrok NSA z 6 sierpnia 2013 r., I OSK 2624/12). Wymaga podkreślenia, że wniosek o uzupełnienie wyroku i środek zaskarżenia pozostają względem siebie środkami niekonkurencyjnymi, co oznacza, że określonego rodzaju wadliwość obciążająca wyrok nie może równocześnie stanowić podstawy uzasadniającej uzupełnienie wyroku, jak i podważającej jego prawidłowość w ramach wnoszonego od niego środka zaskarżenia. Jakkolwiek wyrok uzupełniający ma charakter samoistny, tym niemniej nie stanowi istotnej wadliwości na płaszczyźnie określonej wymaganiem przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. nawiązanie przy formułowaniu argumentacji prawnej zamieszczonej w jego uzasadnieniu do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, który podlegał uzupełnieniu.

13 Wbrew stanowisku skarżącego, Sąd I instancji, wydając wyrok z 7 kwietnia 2022 r., prowadzący do oddalenia skargi na zaskarżoną decyzję OWINB w części rozstrzygającej o utrzymaniu nałożonego na skarżącego nakazu rozbiórki, nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 7b, art. 8 § 1, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że zgromadzony materiał dowodowy był niewystarczający do podjęcia decyzji przewidzianej w art. 51 ust. 5 p.b. Skarżący, co pozostaje niesporne, nie wykonał obowiązku nałożonego na niego decyzją PINB z 15 lipca 2016 r., pomimo kilkukrotnego przedłużania terminu do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, który cechując się poprawnością na gruncie art. 35 ust. 1 i art. 32 ust. 4 p.b., mógłby podlegać przez organ nadzoru budowlanego zatwierdzeniu. Pozbawiona znaczenia jest okoliczność wydania przez PINB decyzji zatwierdzających przedstawiane przez skarżącego poszczególne wersje projektu budowlanego zamiennego (decyzje: z 27 października 2016 r., z 14 marca 2017 r., z 29 marca 2019 r., z 31 stycznia 2020 r.), jeżeli w toku kontroli instancyjnej decyzje te zostały wyeliminowane z obrotu prawnego kolejnymi decyzjami kasacyjnymi organu odwoławczego. Stanowisko, które nakazywało OWINB stwierdzić niespełnienie przez skarżącego wymagań dotyczących formy i zakresu projektu budowlanego, zostało przez organ szczegółowo wyjaśnione, umożliwiając poznanie stronie racji, które za nim stoją. Wbrew odmiennej ocenie wyrażonej w skardze kasacyjnej, nie ma podstaw, by wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji OWINB mógł być w sprawie wiązany z nieprzeprowadzeniem analizy treści przedstawionego przez skarżącego projektu budowlanego zamiennego z 13 listopada 2020 r., jeżeli skarżący na końcowym etapie postępowania administracyjnego wypożyczył go 16 listopada 2020 r. i dokument ten do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie został przez stronę zwrócony. Sąd I instancji, mając na uwadze potrzebę kierowania się w sprawie słusznym interesem strony, trafnie zauważył, że w toku postępowania odwoławczego skarżący na wezwanie OWINB odstąpił od przedstawienia dokumentów potwierdzających podjęcie skutecznych działań w celu uzyskania wymaganej dokumentacji projektowej.

14 Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargi kasacyjne.

15 Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.