Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., II OSK 1551/09

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., II OSK 1551/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz ( spr. ) Sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Daniel Zdzieszyński po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. Spółka z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 581/08 w sprawie ze skargi L. Spółka z o.o. w T. i L. Spółka z o.o. w M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 II OSK 1551/09 U z a s a d n i e n i e

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Gl 581/08 po rozpatrzeniu skargi [...] Sp. z o.o. w T., [...] Sp. z o.o. w M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] maja 2008 r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tychach z dnia [...] października 2007 r. stwierdzającą u R. K. chorobę zawodową w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1. wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz. U. Nr 132, poz. 1115/ - oddalił skargę.

4 W uzasadnieniu wyroku podano, że organ pierwszej instancji miał na uwadze, iż R. K. pracowała w latach 1972 - 1995 kolejno w określonych zakładach na stanowisku krawcowej a następnie szwaczki i była narażona na powstanie przedmiotowej choroby, gdyż wykonywała powtarzające się czynności wymagające częstych ruchów zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych. Chorobę rozpoznała placówka diagnostyczna - Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu w orzeczeniu z dnia [...] sierpnia 2007 r. Odwołanie od decyzji wniosły obie spółki [...] zarzucając naruszenie art. 107 ( 1 i art. 7 kpa, art. 107 ( 3 kpa wobec nie wzięcia pod uwagę i niewyjaśnienia wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia okoliczności, a w tym przebytego przez chorą zabiegu oraz przeniesienia jej na inne stanowisko a także zwolnień lekarskich z przyczyn innych, niż przedmiotowa choroba. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii zaistnienia przesłanek do stwierdzenia choroby zawodowej podkreślając, że do uznania za zaistnienie choroby zawodowej jest wystarczające wystąpienie warunków na nią narażających, zaś nie jest konieczne udowodnienie, że te warunki chorobę spowodowały. Orzeczeniem lekarskim chora została uznana za chorą na jednostkę chorobową wymienioną w wykazie chorób zawodowych, co uzasadnia wydanie kwestionowanego orzeczenia.

5 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżące spółki zarzuciły błąd w ustaleniach, że chora nadal pracuje w warunkach narażających na chorobę zawodową, podczas gdy to narażenie ustało w dniu 18 maja 2007 r., a także zaniechanie zgromadzenia pełnej dokumentacji medycznej i dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy na okoliczność stanu zdrowia pracownika i przyczyn występujących u niego schorzeń a także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, brak oceny narażenia na chorobę w ostatnim miejscu pracy i wydanie rozstrzygnięcia z oparciem się na orzeczeniach lekarskich podjętych z naruszeniem uregulowań zawartych w przepisach, przede wszystkim wymagających uwzględnienia pełnej dokumentacji medycznej. Orzeczenie lekarskie ma formę opinii wydanej w trybie art. 84 kpa, podlega więc ocenie organu jak każdy inny środek dowodowy a więc organ nie jest takim orzeczeniem związany. Decyzja wydana w sprawie jest w konsekwencji przedwczesna.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za niezasadną.

7 W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, to jest zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Jest także poprawnie uzasadniona a zatem zgodna z przepisami postępowania. Zasadnie podnosi się w skardze, iż błędnie organ stwierdził, że chora nadal pracuje na stanowisku szwaczki, podczas gdy w dacie orzekania już zmienione zostało jej stanowisko pracy, nie ma ta okoliczność jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Poza sporem jest wcześniejsze narażenie chorej na działanie czynnika szkodliwego w skarżących zakładach pracy. Fakt ten był znany lekarzom Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Sosnowcu, który wydał orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2007 r. Wynika on z kart oceny narażenia zawodowego, dochodzenia epidemiologicznego oraz z przesłuchania strony. Sąd zauważył przy tym, że na nowym stanowisku również nie można wykluczyć narażenia zawodowego ze względu na czynności powtarzalne /rysunek szablonów na skórach i materiale/. W przekonaniu Sądu organy i placówki lekarskie dysponowały pełnym materiałem dowodowym, obejmującym zwłaszcza dokumentację medyczną, dotyczącą całego okresu zatrudnienia R. K.. Kwestia rzekomej operacji chorej nie została udowodniona przez skarżące, zaś pracownik zaprzeczył, aby był jej poddany. Jednoznaczne orzeczenie placówki medycznej powoduje, że nie było konieczności zwrócenia się o ponowny dowód w tej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wprawdzie nie jest modelowe, jednakże wystarcza do tego, aby podzielić stanowisko organu ją wydającego. Ponadto Sąd zauważył, że stwierdzenie choroby zawodowej dotyczy tylko związku przyczynowego pomiędzy pracą w określonych warunkach /narażających na powstanie choroby/ a chorobą, nie ustala natomiast odpowiedzialnego za nią pracodawcy ani też nie przesądza o skutkach odszkodowawczych, do czego jest właściwy sąd powszechny albo zakład ubezpieczeń społecznych. Przepisy nie określają długości okresu narażenia na chorobę z jej powstaniem.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. /wyrok z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07/ jak też odroczenie utraty mocy obowiązującej jego przepisów podkreślając, że zaskarżona decyzja została wydana w czasie, kiedy według tego orzeczenia ww. rozporządzenie było jeszcze przez Trybunał uznawane za obowiązujące. Pominięcie przepisów rozporządzenia prowadziłoby do konieczności orzekania na podstawie samych przepisów Konstytucji, co nie ma oparcia prawnego i wywoływało sytuację sprzeczną z powyższym wyrokiem. Mając to na uwadze Sąd uznał zaskarżoną decyzję za legalną pomimo obalenia domniemania konstytucyjności przepisów rozporządzenia.

9 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. w T. reprezentowana przez radcę prawnego, zarzucając:

10 1/ naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię ( 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach przez przyjęcie, że wystarczające jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych do stwierdzenia choroby zawodowej jak też wydanie przez jednostki obu stopni orzeczeń lekarskich jednobrzmiących, a także ( 6 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, iż wystarczające jest wydanie orzeczenia lekarskiego opartego na niepełnym materiale dowodowym,

11 2/ naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 62 pkt 1 ppsa, wobec zaniechania skompletowania niezbędnej dokumentacji; art. 106 ( 3 i 5 ppsa w zw. z art. 233 ( 1 i 231 kpc poprzez niezastosowanie i dokonanie oceny dowodów z dokumentów w sposób przekraczający granice swobodnej oceny dowodów; art. 3 ( 1 i art. 141 w zw. z art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 75 ( 1, 77 ( 1 i 80 oraz 84 kpa wobec sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego; art. 151 w zw. z art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez bezzasadne oddalenie skargi pomimo naruszenia ( 8 ust. 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz art. 7, 75 ( 1, 77 ( 1 80 i 84 kpa; art. 135 ppsa poprzez jego niezastosowanie.

12 Obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik wnoszącej skargę kasacyjną oświadczył, że zainteresowana w sprawie R. K. przestała już być pracownikiem skarżącej i na tę okoliczność złożył świadectwo pracy, z którego treści wynika, że już przed wydaniem zaskarżonego wyroku stosunek pracy z nią uległ rozwiązaniu. W związku z występującą w sprawie kwestią interesu prawnego skarżącej, pełnomocnik stwierdził, że z art. 2371 ( 1 wynika, iż pracownikowi, który zachorował na chorobę zawodową przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego, określone w odrębnych przepisach, to jest według ustawy o ubezpieczeniu społecznym w razie choroby zawodowej lub wypadku przy pracy, które w pewnym zakresie według oceny strony, ponosi również zakład pracy nawet po ustaniu stosunku pracy.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 W niniejszej sprawie stroną skarżącą jest ten sam podmiot, którego skarga w innej, analogicznej jednak sprawie została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 listopada 1009 r. sygn. akt II OSK 1407/09, w uzasadnieniu którego podano, iż skarżący, jako że nie zatrudniają strony, lecz jedynie w przeszłości byli jej pracodawcami, nie mają interesu prawnego w korzystaniu z drogi sądowej w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej u zatrudnianego w przeszłości pracownika. Nie do podzielenia jest przy tym cytowany w skardze w tym przedmiocie wyrok w zakresie odnoszącym się do istnienia interesu prawnego u byłych pracodawców. Zawarte w Kodeksie pracy unormowania dotyczące obowiązków zakładu pracy zapewnienia odpowiednich warunków pracy i ewentualnej potrzeby przesunięcia osoby, u której stwierdzono chorobę zawodową na inne stanowisko pracy, określają jedynie materialno-prawne podstawy interesu prawnego aktualnie zatrudnianego pracownika, nie statuują natomiast obowiązków w odniesieniu do takiego pracownika, który w danym zakładzie zakończył pracę. Z reguły osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej przez cały okres pracy była zatrudniona w wielu zakładach pracy i gdyby nawet uznać, że stroną jest, bowiem ma interes prawny w sprawie każdy były pracodawca, to doszłoby do paradoksalnej sytuacji, że możliwe byłoby wnioskowanie o wznowienie postępowania przez byłych pracodawców, którzy co do zasady nie uczestniczą jako strony w postępowaniu administracyjnym przed organami sanitarno-epidemiologicznymi, a okres zatrudnienia u tych pracodawców jest tylko przedmiotem oceny w aspekcie zaistnienia podstaw do uznania stanu zdrowia byłej pracownicy jako choroby zawodowej.

15 W wyroku powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarżący są byłymi pracodawcami strony, a tym samym nie mają w sprawie interesu prawnego, skutkuje tym, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.

16 W niniejszej sprawie występuje jako wnoszący skargę kasacyjną ten sam w istocie podmiot /powstały po połączeniu się dwóch poprzednich podmiotów będących byłymi pracodawcami zainteresowanej, który występował w sprawie zakończonej powyższym wyrokiem. Pełnomocnik tego podmiotu doskonale orientował się zatem w kwestii zastrzeżeń dotyczących interesu prawnego byłego pracodawcy w sprawie choroby zawodowej zainteresowanej, a pomimo to dopiero na kolejnej rozprawie, ustnie do protokołu, powołał jako okoliczność wskazującą na istnienie takiego interesu prawnego regulację dotyczącą świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Ten argument jednak nie mógł w ocenie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie wpłynąć na uznanie, że były pracodawca ma nie tylko interes faktyczny ale również interes prawny w sprawie ustalenia choroby zawodowej u swojego byłego pracownika. Ustawodawca w pełni świadomie wyodrębnił świadczenia z ubezpieczenia społecznego umieszczając je w innej grupie zagadnień, pozostających poza stosunkiem pracy, jednoznacznie oddzielając je od obowiązków pracodawcy. Są to świadczenia regulowane w imieniu Państwa a nie pracodawcy, którego obowiązkiem wynikającym z Kodeksu pracy jest zapewnić odpowiadające wymaganym standardom higieny i bezpieczeństwa warunki pracy, a w tym zapobiegać powstawaniu chorób zawodowych.

17 Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wyroku przytoczonego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, lecz zajmuje stanowisko takie, jakie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2009 r.

18 Ubocznie tylko należy zauważyć, że podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące wadliwości popełnionych w zaskarżonym wyroku nie są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach bardzo wnikliwie odniósł się do wszystkich występujących w sprawie kwestii a w tym szczegółowo ocenił legalność postępowania administracyjnego oraz zastosowanego w sprawie prawa materialnego, zajmując właściwe stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny podziela też pogląd tego Sądu dotyczący skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do warunków niniejszej sprawy.

19 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 ppsa.